صفحه اول
از عرضه تتر و شمش طلا تا جدال با مشاور پیشین روحانی و داماد رئیس‌جمهور سابق؛ فعالیت‌های تازه بابک زنجانی پرسش‌هایی جدی درباره منشأ منابع مالی، مجوزهای اقتصادی و سازوکار نظارت بر او ایجاد کرده است. بابک زنجانی بار دیگر به یکی از سوژه‌های بحث‌برانگیز فضای سیاسی و رسانه‌ای ایران تبدیل شده است؛ این بار نه صرفاً به دلیل پرونده نفتی و مناقشات مربوط به بدهی‌های چند میلیارد دلاری، بلکه به واسطه ورود دوباره به عرصه فعالیت‌های اقتصادی و تقابل لفظی با حسام‌الدین آشنا، مشاور پیشین حسن روحانی، و کامبیز مهدی‌زاده، داماد رئیس‌جمهور سابق. زنجانی طی هفته‌های اخیر با اظهارنظرهای متعدد درباره بازار ارز و رمزارزها، انتقاد از عملکرد صرافی‌های داخلی و اعلام برنامه عرضه گسترده تتر و شمش طلا، بار دیگر نام خود را در صدر اخبار قرار داده است. این حضور رسانه‌ای و اقتصادی، با توجه به سابقه قضایی او، پرسش‌های مهمی درباره حدود فعالیت‌های اقتصادی، منشأ منابع مالی و نحوه نظارت نهادهای مسئول بر این فعالیت‌ها مطرح می‌کند. که به او جرأت طوفان داد؟ حسام‌الدین آشنا در واکنش به مواضع و فعالیت‌های اخیر زنجانی، در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، مجموعه‌ای از پرسش‌ها را درباره وضعیت پرونده و فعالیت‌های اقتصادی او مطرح کرد. آشنا نوشت: «که به او جرأت طوفان داد؟ سکوت قوه، ضابط، دو وزارتخانه و بانک مرکزی درباره: منشأ درآمدها، مبنای حکم اعدام و تغییر آن به آزادی، مقدار اموال گمشده و پیداشده، ادعای مصادره اموال در یک پرونده غیرمرتبط، حدود مجوزها و کیفیت نظارت بر فعالیت‌ها؛ چوب خشک را هم مدعی می‌کند.» این اظهارات در واقع مجموعه‌ای از پرسش‌های حقوقی، مالی و نظارتی را پیش می‌کشد که پاسخ به آنها نیازمند شفاف‌سازی نهادهای مسئول است. بابک زنجانی نیز در واکنش به این پیام، با اشاره به رقم ۲.۳ میلیارد دلار و پرونده نفتی خود، مدعی شد که این مبلغ به او منتسب شده و اموالش مورد دستبرد قرار گرفته است. او همچنین از تحمل ۱۰ سال انفرادی سخن گفت و در پایان پیام خود لحنی تهدیدآمیز در قبال منتقدانش اتخاذ کرد. عرضه تتر با قیمت پایه ۲۴۹ هزار تومان یکی از مهم‌ترین دلایل بازگشت نام بابک زنجانی به صدر اخبار، اظهارات و اقدامات اعلام‌شده او درباره بازار ارزهای دیجیتال است. زنجانی در روزهای اخیر صرافی‌های داخلی را به محدود کردن عرضه تتر و ایجاد قیمت‌های غیرواقعی متهم کرده است. او مدعی شده برخی صرافی‌ها با محدود کردن معاملات و تزریق حجم اندکی نقدینگی، نرخ‌هایی را به بازار تحمیل می‌کنند که بازتاب‌دهنده واقعیت عرضه و تقاضا نیست. در ادامه این موضع‌گیری‌ها، زنجانی از آغاز عرضه تتر از طریق شبکه اجتماعی «مای‌دات» و مجموعه «دات‌وان» با قیمت پایه ۲۴۹ هزار تومان خبر داد. او همچنین اعلام کرد که عرضه شمش طلا و نقره را در کنار تتر آغاز کرده و هدف‌گذاری این مرحله، عرضه محصولاتی تا سقف یک میلیارد دلار است. این ارقام و برنامه‌ها، تاکنون در قالب اعلام و ادعای مجموعه زنجانی مطرح شده‌اند و نباید آنها را معادل تحقق قطعی عرضه یا انجام معاملات به این حجم دانست. اقدام اعلام‌شده زنجانی در شرایطی صورت می‌گیرد که بازار رمزارز ایران با نوسان‌های قابل توجه روبه‌روست و دسترسی به منابع ارزی و ابزارهای انتقال پول نیز تحت تأثیر محدودیت‌های بین‌المللی قرار دارد. در همین حال، برخی کانال‌های تلگرامی درباره منشأ تترهای عرضه‌شده از سوی زنجانی و احتمال مواجهه آنها با محدودیت‌های تحریمی هشدارهایی مطرح کرده‌اند. بر اساس این ادعاها، احتمال دارد بخشی از دارایی‌های دیجیتال مورد معامله در آینده با محدودیت انتقال یا مسدودسازی مواجه شوند. البته این هشدارها تاکنون به معنای اثبات وجود مشکل در تترهای عرضه‌شده نیست و برای ارزیابی آن باید منشأ دارایی‌ها، سوابق تراکنش‌ها و وضعیت کیف پول‌های مرتبط به‌صورت مستقل بررسی شود. در چنین شرایطی، پرسش‌هایی که حسام‌الدین آشنا درباره منشأ درآمدها، حدود مجوزها و کیفیت نظارت مطرح کرده، ابعادی فراتر از یک مناقشه سیاسی پیدا می‌کند. موضوع اصلی این است که یک فعال اقتصادی با چنین سابقه قضایی، تحت چه چارچوب حقوقی و نظارتی به فعالیت در بازارهای مالی و رمزارزی مشغول است؟ جدال با داماد روحانی؛ از انتقاد سیاسی تا پاسخ‌های تند تقابل اخیر زنجانی با حسام‌الدین آشنا، نخستین رویارویی او با چهره‌های نزدیک به دولت حسن روحانی نیست. پیش از این نیز کامبیز مهدی‌زاده، داماد رئیس‌جمهور سابق، در چند نوبت در شبکه اجتماعی ایکس از زنجانی انتقاد کرده و با پاسخ‌های تند او مواجه شده بود. مهدی‌زاده این بار در پیامی انتقادی، با اشاره به پرونده اقتصادی زنجانی و فعالیت‌های اخیر او، از موضع‌گیری‌هایش علیه رؤسای جمهور انتقاد کرد. او نوشت: «در تمام دنیا، اگر کسی فسادی کند، یا اعدام می‌شود یا به حبس ابد محکوم؛ اما این شیر پاکتی قصه ما که با سرمایه دیگران داماد و کارآفرین شده، امروز بلبل شده و برای رؤسای جمهور خط‌ونشان می‌کشد! ...» بابک زنجانی نیز در واکنش به این پیام، با بازنشر آن در حساب کاربری خود نوشت: «برای خانواده روحانی، دامادی نزد ما عروسی بیش نیستی.» این تبادل پیام‌ها بار دیگر نشان داد که نام زنجانی همچنان در منازعات سیاسی و رسانه‌ای ایران حضوری پررنگ دارد؛ حضوری که گاه موضوعات اقتصادی و حقوقی را به حاشیه می‌برد و میدان بحث را به تقابل‌های شخصی و سیاسی تبدیل می‌کند. مسئله اصلی؛ فعالیت اقتصادی یا ضرورت شفافیت و پاسخ‌گویی؟ فارغ از جدال‌های لفظی و اختلافات سیاسی، بازگشت بابک زنجانی به عرصه فعالیت‌های اقتصادی، پرسش‌هایی را مطرح می‌کند که پاسخ به آنها نمی‌تواند به موضع‌گیری‌های افراد و جریان‌های سیاسی محدود بماند. اگر عرضه تتر، طلا و سایر دارایی‌ها از سوی مجموعه‌های وابسته به زنجانی در حال انجام است، باید مشخص باشد این فعالیت‌ها بر اساس چه مجوزهایی صورت می‌گیرد، منابع مالی و دارایی‌های عرضه‌شده از کجا تأمین شده‌اند، چه نهادی بر معاملات نظارت می‌کند و مسئولیت حقوقی عرضه‌کنندگان در برابر خریداران چیست. همچنین ضروری است وضعیت مطالبات و تعهدات باقی‌مانده پرونده نفتی، نحوه تعیین تکلیف اموال و نسبت آن با فعالیت‌های اقتصادی جدید به‌صورت شفاف برای افکار عمومی توضیح داده شود. در نهایت، مسئله فقط این نیست که بابک زنجانی با چه کسی در شبکه‌های اجتماعی مجادله می‌کند یا چه قیمتی برای عرضه تتر اعلام کرده است؛ مسئله مهم‌تر، نسبت میان سابقه قضایی، فعالیت اقتصادی جدید و میزان پاسخ‌گویی و نظارت عمومی بر چنین فعالیت‌هایی است. این پرسش‌ها با پاسخ‌های توییتری حل نمی‌شوند و مسئولیت روشن کردن ابعاد حقوقی و اقتصادی ماجرا بر عهده نهادهای ذی‌ربط است.