آیا توافق ترامپ و پوتین نتیجه خواهد داشت؟

   در پی افزایش شدید قیمت گازوئیل در پی اختلال در تنگه هرمز، جنگ اوکراین و حملات این کشور به پالایشگاه‌های روسیه، زنجیره تأمین سوخت جهان تحت فشار زیادی قرار گرفته است.
در چنین شرایطی، بحران کنونی دونالد ترامپ را به توافق با ولادیمیر پوتین برای افزایش عرضه گازوئیل روسیه به بازارهای آمریکا و جهان سوق داده است.
در شرایطی که بازار جهانی فرآورده‌های نفتی با کمبود عرضه و افزایش قیمت‌ها مواجه است، خبر توافق نفتی دونالد ترامپ و ولادیمیر پوتین برای تسهیل صادرات گازوئیل روسیه بار دیگر این پرسش را مطرح کرده است که آیا بازگشت بخشی از عرضه روسیه می‌تواند قیمت سوخت را در آمریکا و سایر بازارهای مصرف کاهش دهد؟
بر اساس اطلاعات ارائه‌شده، قیمت گازوئیل در آمریکا به حدود 6.2 دلار به‌ازای هر گالن رسیده؛ در حالی که این رقم پیش از جنگ حدود 3.7 دلار بود. این اختلاف قیمت نشان می‌دهد بازار سوخت همچنان با فشار قابل‌توجهی روبه‌رو است و صرف اعلام یک توافق برای افزایش عرضه، لزوماً به معنای کاهش سریع قیمت‌ها نیست.   بر اساس گزارش رویترز، ترامپ اعلام کرده که روسیه در مرحله نخست بیش از ۳۰۰ هزار تن گازوئیل عرضه خواهد کرد و محموله‌های بیشتری نیز در ماه‌های آینده در نظر گرفته شده است. دولت آمریکا هم به‌طور موقت محدودیت‌های مربوط به واردات گازوئیل روسیه را تسهیل کرده است. کامرون عبادی، معاون سردبیر فارن پالیسی، در گفت‌وگویی با آدام توز، مدیر مؤسسه اروپایی دانشگاه کلمبیا در وبسایت این نشریه نوشت: این اقدامات البته با انتقاد اوکراین روبه‌رو شده و در عین حال، تردیدهایی درباره توان مسکو برای افزایش پایدار عرضه، با توجه به آسیب‌دیدن پالایشگاه‌های روسیه در حملات اوکراین، ایجاد کرده است.
افزایش دو برابری قیمت ها
قیمت گازوئیل، سوختی که تراکتورها، قطارها و کشتی‌های سراسر جهان را به حرکت درمی‌آورد، طی دو سال گذشته تقریباً دو برابر شده است. این افزایش قیمت حاصل مجموعه‌ای از عوامل، از جنگ ایران و اوکراین گرفته تا تصمیم‌های سیاستی در اروپا و آسیاست. البته پیامدهای بحران به مصرف‌کنندگان سوخت دیزل محدود نیست و می‌تواند هزینه حمل‌ونقل، تولید مواد غذایی و قیمت کالاهای مصرفی را افزایش دهد.
چرا گازوئیل برای اقتصاد جهانی اهمیت دارد؟
گازوئیل یکی از فرآورده‌های حاصل از پالایش نفت خام است. در این فرایند، نفت حرارت داده می‌شود و اجزای مختلف آن بر اساس ویژگی‌های شیمیایی و دمای تبخیر، از یکدیگر جدا می‌شوند. گازوئیل در میانه طیف فرآورده‌های پالایشی قرار دارد و از ترکیبات هیدروکربنی نسبتاً سنگینی تشکیل شده است که قابلیت احتراق دارند.
چرا محدودیت صادرات آمریکا ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد؟
آمریکا از تولید بالای نفت و ظرفیت گسترده پالایش برخوردار است، اما احتمال محدود کردن صادرات سوخت از سوی دولت دونالد ترامپ می‌تواند بازار را پیچیده‌تر کند. افزایش قیمت گازوئیل در آمریکا و فشارهای اقتصادی در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای ممکن است واشنگتن را به سمت اولویت دادن به مصرف داخلی و محدود کردن صادرات سوق دهد.
بااین‌حال، پالایشگاه‌های آمریکایی بر پایه تولید مستمر و فروش سریع فرآورده‌ها در بازارهای داخلی و خارجی فعالیت می‌کنند. این کشور ظرفیت ذخیره‌سازی نامحدودی برای گازوئیل ندارد و در صورت توقف صادرات، ذخایر داخلی می‌تواند به‌سرعت پر شود. در چنین شرایطی، پالایشگاه‌ها ممکن است ناچار شوند تا کل فرایند تولید را کاهش دهند؛ زیرا گازوئیل تنها بخشی از محصولات حاصل از پالایش نفت خام است و حدود ۲۵ درصد از فرآورده‌های یک بشکه نفت را تشکیل می‌دهد. اگر امکان ذخیره یا فروش این بخش محدود شود، تولید سایر فرآورده‌ها نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد. بنابراین، محدودیت صادرات ممکن است قیمت گازوئیل را در داخل آمریکا تعدیل کند، اما هم‌زمان عرضه دیگر محصولات پالایشی را کاهش دهد و قیمت آن‌ها را افزایش دهد.
اقتصاد جهانی پیچیده است
این مسئله نمونه‌ای از پیچیدگی اقتصاد جهانی است: مداخله در یک بخش از شبکه تأمین می‌تواند پیامدهایی فراتر از هدف اولیه ایجاد کند. بحران کنونی در نهایت نشان می‌دهد که قدرت در بازار انرژی تنها از منابع طبیعی ناشی نمی‌شود. ظرفیت پالایش، ذخیره‌سازی، دسترسی به بازارهای جهانی و انعطاف‌پذیری زنجیره‌های تأمین نیز در تعیین موقعیت کشورها نقش دارند. جنگ‌ها می‌توانند زیرساخت‌های حیاتی را از مدار خارج کنند و تصمیم‌های صنعتی چند دهه قبل نیز بر میزان آسیب‌پذیری اقتصادها در بحران‌های امروز اثر بگذارند. افزایش قیمت گازوئیل از همین مسیر، به هزینه حمل‌ونقل، تولید مواد غذایی و قیمت کالاهای مصرفی منتقل می‌شود.