گزارش
چندی پیش علی نصیری؛ رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران، دردویست‌وپنجاه‌وسومین نشست علمی ـ تخصصی مرکز پژوهش‌های توسعه و آینده‌نگری با بیان اینکه تجربه جنگ‌های اخیر باید به دانش و نقشه راه برای بحران‌های آینده تبدیل شود، گفت: مسئله اصلی در ارزیابی عملکرد شهر فقط تعداد ساختمان‌های آسیب‌دیده یا خانوارهای اسکان‌یافته نیست؛ بلکه باید دید آیا حداقل کارکردهای ضروری شهر حفظ شده، شهروندان احساس رهاشدگی نکرده‌اند و سازوکار مدیریت بحران توانسته است میان دستگاه‌های مختلف هماهنگی ایجاد کند؟ وی با اشاره به خلأهای قانونی موجود اظهار کرد: قانون مدیریت بحران، جنگ را از شمول خود مستثنا کرده است، در حالی که جنگ نیز مانند زلزله یا سایر بحران‌ها، علاوه بر ابعاد امنیتی، مجموعه‌ای از نیازهای غیرامنیتی از جمله اسکان، تغذیه، خدمات پیش‌بیمارستانی، مدیریت پسماند، بازسازی، رسیدگی به آسیب‌دیدگان و تداوم خدمات شهری ایجاد می‌کند. به گفته وی، همین واقعیت ضرورت بازنگری در تقسیم کار قانونی و روشن‌شدن مسئولیت دستگاه‌ها را نشان می‌دهد. علی نصیری یکی از تصمیم‌های مؤثر مدیریت شهری را ورود مستقیم به مسئله اسکان و بازسازی دانست و گفت: در شرایطی که بخشی از شهروندان خانه‌های خود را از دست داده یا امکان بازگشت فوری نداشتند، ظرفیت هتل‌ها برای اسکان اضطراری به‌کار گرفته شد و هم‌زمان بازسازی واحدهای آسیب‌دیده در دستور کار قرار گرفت. در این مسیر، خسارت‌ها بر اساس شدت آسیب دسته‌بندی شد؛ واحدهای دارای خسارت جزئی سریع‌تر به شرایط سکونت بازگشتند و برای ساختمان‌های نیازمند مقاوم‌سازی یا نوسازی، اسکان موقت و فرایند طولانی‌تر بازسازی پیش‌بینی شد. وی افزود: در جنگ اخیر صدها نقطه در تهران مورد اصابت قرار گرفت و ده‌ها هزار واحد مسکونی و شمار قابل‌توجهی از واحدهای اداری، تجاری و خودروها آسیب دیدند. برای مدیریت این حجم از حادثه، اتاق هماهنگی عملیات به‌صورت شبانه‌روزی فعال بود و اطلاعات دستگاه‌هایی مانند آتش‌نشانی، اورژانس، هلال‌احمر، آب، برق، گاز و سایر بخش‌های خدماتی در یک ساختار مشترک تجمیع می‌شد. ارزیابی‌های تخصصی سازه و ایمنی نیز با حضور کارشناسان و متخصصان انجام شد تا از وقوع حوادث ثانویه جلوگیری شود. رئیس سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران، «پاسخ‌گویی مستقیم به مردم» را یکی از نوآوری‌های مهم این تجربه عنوان کرد و گفت: هدف این بود که شهروند در صحنه حادثه برای یافتن دستگاه مسئول سرگردان نشود. بر همین اساس، در ده‌ها نقطه چادرهای خدمت‌رسانی و پاسخ‌گویی ایجاد شد و در کنار مراجعه به شهرداری ناحیه و پایگاه مدیریت بحران، خط تلفنی ۱۸۱۱ و بخش ثبت خسارت‌های جنگی در اپلیکیشن شهرزاد نیز فعال شد. این سازوکار علاوه بر پیگیری درخواست مردم، امکان رصد عملکرد مناطق و شناسایی سریع‌تر مشکلات را فراهم کرد. علی نصیری تأکید کرد: حفظ تداوم کارکرد شهر بخش دیگری از تاب‌آوری بود. استمرار فعالیت مترو(حتی رایگان کردن آن) ، اتوبوس‌رانی، خدمات نظافت و سایر خدمات شهری، در کنار اسکان و رسیدگی به خانوارهای آسیب‌دیده، این پیام را منتقل می‌کرد که شهر از کار نیفتاده و نظام خدماتی در کنار مردم حضور دارد. به گفته وی، مشارکت مردمی نیز مکمل این اقدامات بود، اما نباید جایگزین وظایف حاکمیتی تلقی شود؛ در مدیریت بحران موفق، مردم و حکومت باید در کنار یکدیگر و هرکدام در حوزه مسئولیت خود عمل کنند.