کالبد شکافی یک ازدواج از دست رفته

   زهرا فراهانی- اگر روزی ازدواج یکی از بزرگ‌ترین رویاهای جوانان بود، امروز به یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های زندگی آن‌ها تبدیل شده است. با افزایش مشکلات اقتصادی، تغییر سبک زندگی و رشد نگرانی‌ها در روابط، دیگر کمتر کسی حاضر است به‌راحتی زیر بار مسئولیت زندگی مشترک برود. اما دلایل ازدواج نکردن جوانان تنها به مسائل مالی ختم نمی‌شود؛ چالش‌های فرهنگی، توقعات غیرواقعی و ترس از شکست هم نقش مهمی در این موضوع دارند. این روزها جوانان بیشتر نگران حفظ آزادی‌های شخصی، پیدا کردن یک شریک مناسب و حتی پایدار ماندن رابطه‌ها هستند. یکی از تأکیدات اساسی در این باره بر «ازدواج در سنین جوانی» است. در گذشته پسران و دختران با رسیدن به سن بلوغ، یا کمی بعد از آن اقدام به ازدواج می‌کردند و مجرد ماندن یک نقص اجتماعی محسوب می‌شد. اما امروزه ذائقه اجتماعی تغییر یافته تا جایی که برخی از جوانان زمانی به ازدواج روی می‌آورند که نشاط جوانی را از دست داده‌اند.
ازدواج به عنوان یک رویداد زیستی فرهنگی و اجتماعی هم بر جامعه تاثیرگذار است و هم از آن تاثیر می پذیرد. درواقع طی چند دهه اخیر، نهادهای اجتماعی که در راس آن ها خانواده قرار دارد با تاثیرپذیری از پدیده هایی مانند جهانی شدن، مدرنیزاسیون و فراگیری شبکه های اجتماعی و ارتباطی دستخوش تغییرات فراوانی شده اند. افزایش تعداد جوانانی که هرگز ازدواج نمی کنند یا فرصتی برای ازدواج نمی یابند و یا گروهی که ترجیح می دهند سال های زیادی از عمر خود را به صورت مجردی زندگی کنند، مسئله ازدواج را در ایران به یک معضل جدی تبدیل کرده که می تواند پیامدهای زیادی همچون افزایش اضطراب، افسردگی اختلالات رفتاری و انحرافات جنسی را به همراه داشته باشد. علاوه بر این ها بالا رفتن سن ازدواج می تواند باعث تاخیر در فرزندآوری و افزایش فاصله بین نسل ها و … شود.
در این جهان به‌سمت هر عنصری ازجمله مهاجرت، خرید اتومبیل و منزل، دانشگاه و حتی عمل جراحی سوق یابیم، یک بُعد آن اقتصادی است زیرا در دنیای مادی زندگی می‌کنیم؛ بنابراین نگاه تک‌بعدی از منظر اقتصادی به تنهایی نمی‌تواند علل اصلی گرایش نداشتن جوانان به امر ازدواج باشد.ازدواج‌های امروزی با گذشته تفاوت بسیاری دارد به گونه‌ای که سایه تجملات، چشم و هم‌چشمی و اسراف بر ازدواج‌ها سنگینی می‌کند و هزینه‌های چند میلیونی سالن‌های لاکچری، پذیرایی، لباس و مابقی موارد برای راهی شدن زوج‌ها به خانه بخت صرف می‌شود، اما زوجین برای آگاهی، شناخت و کسب مهارت‌های زندگی حاضر به مشاوره قبل از ازدواج نیستند.موانع اقتصادی در امر ازدواج جوانان وجود دارد اما اگر نوع نگرش، توقعات و سبک زندگی متناسب‌سازی شود، موانع به حدی کم‌رنگ می‌شود که علاوه بر سکوی پرش برای زوجین بقیه مسائل نیز حل خواهد شد، چراکه تنها با شرایط مالی نمی‌توان بازدارنده‌ها را از میان برداشت.
بسیاری از جوانانی که ازدواج خود را به تعویق می اندازند در مورد آمادگی خود به ازدواج تردید داشته و ورود به این مرحله از زندگی را مستلزم نهایت بلوغ و پختگی می دانند. بخشی از بلوغ و آمادگی مورد نیاز ازدواج کسب مهارت های لازم برای داشتن زندگی زوجی موفق و بخشی نیز مربوط به آمادگی پذیرش مسئولیت ها و تعهدات یک رابطه دائمی و متقابل است. در این میان گروهی از جوانان به دلیل وجود بحران های هویتی حل نشده از پذیرش مسئولیت های ازدواج فرار کرده و خود را برای ایفای نقش همسری آماده نمی دانند. درواقع دختران و پسران جوان افزایش سن را مسیر دستیابی به پختگی بلوغ و مهارت های مورد نیاز ازدواج دانسته و به همین دلیل ازدواج خود را به تاخیر می اندازند.