سیاست
چرا کاخ سفید روایت خود از درگیری با ایران را تغییر میدهد؟ «جیدی ونس» معاون رئیسجمهور آمریکا در حالی که حملات متقابل میان تهران و واشنگتن همچنان ادامه دارد، از بهکار بردن واژه «جنگ» برای توصیف درگیری آمریکا با ایران خودداری کرد؛ موضعی که به نوشته رسانههای آمریکایی و بینالمللی، در شرایطی اتخاذ شده که دولت دونالد ترامپ با فشارهای اقتصادی، تبعات افزایش قیمت انرژی و پیامدهای سیاسی این درگیری در آستانه انتخابات میاندورهای کنگره روبهرو است. سخنان جیدیونس، معاون رئیس جمهور آمریکا در نشست خبری روز پنجشنبه کاخ سفید در شرایطی مطرح شد که تنها چند روز از دور تازه حملات آمریکا به ایران و واکنشهای تهران میگذرد. با این حال، معاون رئیسجمهور آمریکا در پاسخ به پرسشی درباره اینکه آیا این درگیری پیش از انتخابات سوم نوامبر پایان خواهد یافت، گفت: «من آن را جنگ نمینامم. در حال حاضر تیراندازی فعالی وجود ندارد.» البته او در ادامه پذیرفت که درگیری در برخی مناطق دوباره شعلهور شده است. خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشی درباره این سخنان نوشت: تلاش ونس برای کماهمیت جلوه دادن شدت درگیری، در حالی صورت میگیرد که این رویارویی شش ماهه در ابتدا از سوی کاخ سفید در حد یک عملیات کوتاهمدت توصیف شده بود اما اکنون به عاملی برای افزایش قیمت سوخت و فشار تورمی بر مصرفکنندگان آمریکایی تبدیل شده است. معاون رئیس جمهور آمریکا و سفیدشویی جنگ مجله تایم این تفکیک را قابل توجه دانسته و یادآوری کرده که دولت ترامپ و جمهوریخواهان در ماههای نخست درگیری نیز تلاش داشتند عملیات آمریکا را یک «عملیات نظامی محدود» و نه ورود به یک جنگ طولانی در خاورمیانه معرفی کنند؛ زیرا بر اساس قانون اساسی آمریکا، جنگ مستلزم نقش و مجوز کنگره است. این مسئله تنها به دولت ترامپ محدود نیست. تایم با مرور سابقه روسای جمهور آمریکا گزارش داده است که دولتهای پیشین نیز در درگیریهایی که بدون اعلام رسمی جنگ انجام شدهاند، از بهکار بردن این واژه پرهیز کردهاند. «هری ترومن» مداخله آمریکا در کره را «اقدام پلیسی سازمان ملل» نامید، «بیل کلینتون» از توصیف بمباران یوگسلاوی توسط ناتو به عنوان جنگ خودداری کرد و «باراک اوباما» نیز عملیات سال ۲۰۱۱ در لیبی را جنگی که نیازمند مجوز کنگره باشد، ندانست. دونالد ترامپ نیز در ماه مارس بهصراحت گفته بود از واژه «جنگ» استفاده نمیکند، زیرا این واژه از نظر حقوقی اهمیت دارد و ممکن است مستلزم دریافت مجوز کنگره باشد. او ترجیح داده بود از عبارت «عملیات نظامی» استفاده کند. با این حال، این استدلال اکنون راحتتر به چالش کشیده میشود چرا که به نوشته تایم، آمریکا در ماههای گذشته بارها اهدافی را در داخل ایران بمباران کرده و همزمان تهران نیز به اهداف آمریکایی و کشتیهای تجاری در منطقه حمله کرده است. ونس: عملیات اصلی شش هفته طول کشید! معاون رئیسجمهور آمریکا در نشست خبری خود تلاش کرد میان درگیریهای اخیر و آنچه «عملیات اصلی» خواند، تفکیک قائل شود. او گفت عملیات «Epic Fury» که پس از عملیات سال گذشته «Midnight Hammer» انجام شد، حدود شش هفته ادامه داشته و مدعی شد در جریان آن «توان تولید تسلیحات و بازسازی برنامه هستهای ایران بهشدت آسیب دیده است.» با این حال، ونس حاضر نشد زمانی برای پایان رویارویی تعیین کند و ادعا کرد «تا زمانی که ایران کشتیهای تجاری و جریان انرژی جهانی را تهدید میکند، دولت آمریکا نمیتواند جدول زمانی مشخصی ارائه دهد.» تو در پاسخ به این پرسش که آیا «درگیری» پیش از انتخابات میاندورهای پایان مییابد، گفت: «نمیدانم؛ باید از ایرانیها بپرسید.» الجزیره نیز گزارش داده است که ونس ضمن خودداری از ارائه جدول زمانی برای پایان درگیری، تلاش کرده تاثیر جنگ بر اقتصاد و بازار انرژی را کمرنگ جلوه دهد. او مدعی شد عملیات آمریکا در حال فراهم کردن شرایط برای افزایش انتقال نفت از تنگه هرمز است و گفت حملات ایران به کشتیها هر روز تاثیر کمتری بر بازار انرژی جهان دارد. عبور و مرور در تنگه هرمز؛ محور استدلال ضعیف واشنگتن تنگه هرمز در سخنان ونس جایگاه ویژهای داشت. او مسئولیت انجام حملات اخیر آمریکا را با استناد به ادامه حملات ایران به کشتیهای تجاری توجیه کرد و گفت واشنگتن خود را مسئول حفاظت از کشتیرانی تجاری و جلوگیری از وقوع یک بحران جهانی انرژی میداند. ونس در ادامه سخنانش ادعا کرد کنترل ایران بر تنگه هرمز «عملاً از بین رفته» و انتقال نفت از این مسیر به سطح پیش از درگیری نزدیک شده است. اما دادههای کشتیرانی که رسانههای مستقل به آنها استناد کردهاند، تصویر متفاوتی ارائه میکنند و نشان میدهند رفتوآمد کشتیها همچنان بسیار پایینتر از سطح پیش از جنگ است. بر اساس دادههای شرکت Lloyd’s List Intelligence، هفته گذشته تنها ۱۰۲ عبور از تنگه هرمز ثبت شد و هفته پیش از آن این رقم ۱۲۶ مورد بود؛ در حالی که پیش از آغاز درگیریها، روزانه بیش از ۱۳۰ عبور از این آبراه ثبت میشد. برآوردهای مربوط به حجم نفت عبوری نیز متفاوت است و در ۲۸ روز گذشته بهطور متوسط حدود پنج میلیون بشکه در روز اعلام شده است. ونس جنگ را انکار کرد، ترامپ از پیروزی در همان جنگ گفت تناقض میان ادبیات مقامهای دولت ترامپ درباره این درگیری نیز مورد توجه رسانهها قرار گرفته است. به گزارش تایم، در حالی که ونس روز پنجشنبه گفت «من آن را جنگ نمینامم»، ترامپ همان روز در پیامی در شبکه اجتماعی خود از عبارت «جنگی که ما بهراحتی در آن پیروز میشویم» استفاده کرد. شبکه خبری CNBC با اشاره به همین تناقض نوشت که سخنان ونس با انتقادهایی در داخل آمریکا روبهرو شده است. «یاسمین انصاری» عضو مجلس نمایندگان آمریکا نیز در واکنش به سخنان ونس، این اظهارات را بیاحترامی به خانواده ۱۸ نظامی آمریکایی دانست که بر اساس آمار مطرحشده در گزارشها در این جنگ جان خود را از دست دادهاند. در همین حال، آسوشیتدپرس گزارش داده که دولت آمریکا در ماه ژوئیه حتی در نحوه ثبت تلفات نیروهای خود نیز با انتقادهایی مواجه شد؛ به شکلی که که چهار نظامی کشتهشده و دهها نیروی زخمی پس از فروپاشی آتشبس کوتاهمدت میان ایران و آمریکا، در طبقهبندی جدیدی با عنوان «عملیات برونمرزی» قرار گرفتند، نه در آمار تلفات جنگ. فشار انتخابات و هزینههای جنگ در پشت صحنه تلاش برای تغییر ادبیات درباره جنگ، انتخابات میاندورهای کنگره نیز قرار دارد. گزارشهای آسوشیتدپرس و رسانههای دیگر حاکی است که درگیری ششماهه با ایران به یکی از مسائل مهم انتخاباتی تبدیل شده و افزایش قیمت انرژی و تورم میتواند بر وضعیت جمهوریخواهان اثر بگذارد. قیمت نفت برنت روز پنجشنبه بالاتر از ۹۵ دلار در هر بشکه قرار داشت، در حالی که یک روز پیش از آغاز درگیری حدود ۷۲ دلار بود. دولت ترامپ تلاش دارد با تاکید بر افزایش انتقال نفت از خلیج فارس، نگرانیهای بازار را کاهش دهد. با وجود ادعای کاخ سفید درباره افزایش صادرات نفت از مسیر هرمز، دادههای مستقل کشتیرانی همچنان از کاهش قابل توجه تردد در این آبراه حکایت دارد؛ موضوعی که نشان میدهد روایت واشنگتن درباره عادی شدن شرایط در هرمز با همه دادههای موجود همخوان نیست. «آرون دیوید میلر» از کارشناسان بنیاد کارنگی معتقد است دولت ترامپ پیش از انتخابات میاندورهای در وضعیتی میانه قرار گرفته است؛ نه میخواهد به بمباران گسترده ایران بازگردد و نه حاضر است در موضوع تنگه هرمز امتیاز قابل توجهی به تهران بدهد. به گفته او، کاخ سفید درصدد است از هر دو گزینه پرهزینه، یعنی «جنگی گسترده» و «امتیازات گسترده»، فاصله بگیرد. تبعات جنگ با تغییر نام آن تغییر نخواهد کرد اصرار معاون رئیس جمهور آمریکا بر اینکه درگیری آمریکا با ایران «جنگ» نیست، تنها یک انتخاب ساده کلمات نیست؛ این ادبیات در کنار پرهیز دولت ترامپ از تعیین زمان پایان درگیری، تداوم فشار اقتصادی، حفظ گزینه حمله نظامی و حساسیت نسبت به قیمت انرژی، بخشی از تلاش واشنگتن برای مدیریت تبعات سیاسی و حقوقی یک رویارویی است که با گذشت بیش از شش ماه، دیگر به آسانی نمیتوان آن را یک «عملیات نظامی محدود» توصیف کرد. مسئولان در مواجهه با نواقص و کاستیها راهحلگرا باشند دبیرکل جمعیت پیشرفت و عدالت گفت: دشمن گاهی در میدان دیپلماسی با ما نبرد میکند و اگر نتیجه نگیرد، وارد عرصه نظامی میشود و اگر در این عرصه هم نتیجه نگرفت، به مبارزه اقتصادی و تحریم روی میآورد؛ میبینیم که دشمن دائما در حال تغییر تاکتیک است و اصل دشمنیاش پابرجاست. «سیدمرتضی کاملنواب» درباره سخنان اخیر رئیسجمهور مبنی بر اینکه ایران برنده تفاهمنامه است، گفت: نخست اینکه ایران با آمریکا سازشی ندارد؛ مذاکرات و دیپلماسی صورت گرفته برای پایان جنگ است و روشنگری در این زمینه برای آحاد مردم بسیار اهمیت دارد. اینکه مقامات ایرانی با دولت آمریکا گفت وگو میکنند، موضوعی است که با مجوز رهبر انقلاب انجام میشود. وی افزود: نکته دوم اینکه این اقدامات به معنای عادیسازی روابط نیست؛ چرا که عادیسازی با آمریکا وجود ندارد. واقعیت این است که ما با آمریکا پدرکشتگی داریم و آنها نیز با ما دشمنی ماهوی دارند. تا زمانی که آمریکا از خوی استکباری خود دست برندارد، همانطور که رهبر شهیدمان تعبیر میکردند، ما با آمریکا حرفی نداریم. دیپلماسی با آمریکا از موضع اقتدار و برای حل و فصل مسائل مرتبط با جنگ است این فعال سیاسی بیان کرد: اما اگر امروز دیپلماسی را دنبال میکنیم، اولاً این دیپلماسی از موضع اقتدار است و ثانیاً برای حل و فصل مسائل جنگ صورت میگیرد. کاملنواب تصریح کرد: نکته دوم اینکه دیپلماسی بکار گرفته شده، در نهایت پس از پایان جنگ، به توافق ۱۴ بندی میان ایران و آمریکا منجر شد. میتوان گفت ۱۳.۵ بند از این توافق به نفع جمهوری اسلامی است. ما تنها در یک مورد با شروطی اعلام کردیم که حاضریم تنگه هرمز را باز کنیم؛ بدین معنا که مدیریت آن در اختیار ایران باشد. وی تاکید کرد: ما تحت این شرایط تنگه هرمز را باز خواهیم کرد که موضوعی روشن و قابل تأمل است. اساساً منافع ما در مسدود بودن تنگه هرمز نیست، بلکه در باز بودن آن است و هر کس منتقد این رویکرد باشد، مفهوم تنگه و اهمیت آن را درک نکرده است. کاملنواب گفت: به نظر میرسد مخاطب بیانات اخیر رهبر انقلاب در دو سطح قابل بررسی است. نخست، مسئولان و مقامات کشور که باید راوی قوتها و دستاوردها باشند و در مواجهه با نواقص و کاستیها، نگاهی مسئلهمحور و راهحلگرا اتخاذ کنند، نه اینکه صرفاً به بیان مشکلات بپردازند. وی افزود: وقتی جریانی مسئولیت اداره دولت را میپذیرد، فرض اولیه این است که برای چالشهای کشور راهحلهایی دارد و دولت موظف به پیگیری و حل آن مسائل است. این فعال سیاسی اصولگرا افزود: در سطح دوم، فعالان سیاسی و اجتماعی، رسانهها، احزاب و تریبونداران مخاطب این پیام هستند. این گروه اگرچه به شکل مستقیم در ساختار قدرت اجرایی حضور ندارند، اما از طریق تریبونها و رسانههای در اختیار خود، تأثیرگذاری بالایی دارند. تریبونداران با تبیین قوت و قدرت ایران به انسجام ملی کمک کنند وی ادامه داد: از این رو، انتظار میرود با طرح مباحث نسنجیده و غیردقیق، افکار عمومی و ذهن مردم را مشوش و پریشان نکنند؛ بلکه با تبیین قوت و قدرت ایران و معرفی فرصتها و ظرفیتهای کشور، به انسجام ملی کمک کنند. دبیرکل جمعیت پیشرفت و عدالت با بیان اینکه رسانه ملی در این زمینه نقشی بسیار موثر دارد، اظهار کرد: معتقدم متاسفانه ما روایت قوت و قدرت ایران را از زبان رسانهها نمیشنویم و این موضوع آسیب جدی است؛ در حالی که رسانه خود یکی از ارکانی است که میتواند در این زمینه بسیار اثربخش باشد. کاملنواب یادآور شد: رسانه ملی باید در ارتباط با سند پیروزی نظامی که حاصل شد و به درخواست آتشبس دشمن آمریکایی صهیونیستی انجامید، بیش از پیش تلاش میکرد. بر درک و پذیرش یک مفهوم واحد تمرکز کنیم کاملنواب افزود: این تفاوتها ناگزیر هستند و رهبر انقلاب نیز در نخستین پیامهای خود صراحتاً به این موضوع تصریح داشتند که مردم با ذائقههای مختلف، زیر یک پرچم جمع شدهاند. اما مسئله اصلی این است که با به رسمیت شناختن این تفاوتها، باید در شرایط جنگی که امروز در آن قرار داریم، مفهومی [واحد] را به رسمیت بشناسیم.