صفحه اول
مرضیه کفاش- جهانی شدن و جهانی سازی پدیده ای چندبعدی، فرایندی و چالش برانگیز است. به این معنی که نه در یک بعد خاص بلکه در ابعاد گوناگون در حال شکل گیری و تکوین است و ابعاد مختلف سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جوامع بشری را تحت تاثیر قرار داده است. مهم ترین چالش ناشی از پدیده جهانی شدن، شکسته شدن قالب های موجود، گسسته شدن انحصارها و پیدایش فضای رقابتی شدید در سطح جهانی است و همه نظام های اجتماعی برای تداوم حضور خود در عرصه جهانی ناگزیر خواهند بود در جهت تامین الزامات رقابتی شدن و کسب مزیت رقابتی لازم تلاش کنند. سرمایه انسانی منابع جمعی نامشهودی است که افراد و گروهها در یک جمعیت معین در اختیار دارند. این منابع شامل تمام دانش، استعدادها، مهارتها، تواناییها، تجربه، هوش، آموزش، توانایی قضاوت، منطق و خردی است که به صورت فردی و جمعی در اختیار سازمان قرار گرفته است. در واقع مجموع انباشته سرمایه انسانی نمایانگر نوعی ثروت است که در اختیار ملتها و سازمانها برای دستیابی به اهداف ایشان است. سرمایه انسانی یکی از مهمترین عوامل تأثیرگذار بر توسعه جوامع و رشد اقتصادی کشورها است. این سرمایه از طریق آموزش، تجربههای کاری، و بهداشت و سلامت فردی بهبود مییابد و بهعنوان یک منبع ارزشمند در رشد سازمانها و اقتصاد کلان نقش اساسی ایفا میکند. به همین دلیل، کشورهای پیشرفته معمولاً توجه ویژهای به توسعه و ارتقا سرمایه انسانی دارند تا از این طریق به اهداف بلندمدت خود دست یابند. سرمایه انسانی را میتوان بهعنوان مجموعهای از ویژگیهای فردی تعریف کرد که افراد را قادر میسازد تا به شکل مؤثرتری در اقتصاد و جامعه مشارکت کنند. این ویژگیها شامل مهارتهای شغلی ،دانش تخصصی، مهارتهای نرم، تجربه کاری، و تواناییهای فردی است که در طول زمان به دست میآید. سرمایه انسانی چیزی فراتر از تحصیلات دانشگاهی است؛ بلکه توانایی حل مسئله، نوآوری و خلاقیت و انعطافپذیری نیز جزء این سرمایه محسوب میشود. به بیان ساده، هرچقدر که افراد بیشتر بتوانند از مهارتها و دانش خود برای حل مسائل و افزایش بهرهوری استفاده کنند، سرمایه انسانی آنان ارزش بیشتری خواهد داشت. این سرمایه نهتنها برای خود فرد سودمند است، بلکه میتواند به رشد اقتصادی و بهبود عملکرد سازمانها نیز کمک کند. در واقع، سرمایه انسانی منبعی است که هیچگاه به پایان نمیرسد، بلکه با آموزش و تجربه قابلافزایش است. در توضیح رشد اقتصادی کشورهای پیشرفته صنعتی، سرمایه انسانی نقش مهمی داشته و گفته میشود که سهم مهمی از رشد اقتصادی این کشورها ناشی از توسعه سرمایه انسانی است. سرمایه انسانی در واقع مکمل سرمایه فیزیکی است و موجب میگردد تا از سرمایههای فیزیکی به صورت مناسبتتری بهرهبرداری شود. تجربه کشورهای پیشرفته و مطالعات مختلف در زمینه رشد اقتصادی کشورها در طول زمان و یا در میان کشورها، نشان داده است که توضیح نرخ رشد اقتصادی تنها از طریق عوامل مرسوم؛ مانند سرمایه و نیرویکار، نتایج دقیقی به دست نمی دهد و سرمایه انسانی به عنوان یک متغیر اصلی باید وارد مدل های رشد شود.