صفحه اول
نرخ بیکاری حدود ۱۸.۸ درصد رشد داشته است. با این وصف می‌دانیم بازار کار ایران که پیش از خرداد 1404 هم زیر فشار رکود، تورم و کاهش سرمایه‌گذاری قرار داشت حالا با از سر گذراندن 2 جنگ در معادله پیچیده‌تری قرار گرفته. درواقع با افزایش نرخ بیکاری، باید پرسید که بازار کار ایران تا کجا توان تحمل این فشارها را دارد و اگر نااطمینانی اقتصادی ادامه پیدا کند، چه سرنوشتی در انتظار جوانان، زنان و فارغ‌التحصیلانی خواهد بود که از پیش نیز برای ورود به بازار کار با موانع جدی مواجه بودند؟ ، حمید حاج‌اسماعیلی، کارشناس بازار کار، با استناد به برآوردهای وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی می‌گوید حدود یک‌میلیون و ۵۰۰ هزار نفر در این مدت شغل خود را از دست داده‌اند. هرچند در مقاطعی، برآوردها از از دست رفتن حدود سه تا سه‌ونیم میلیون شغل حکایت داشته است. به گفته او، بخشی از مشاغل پس از برقراری آتش‌بس احیا شده‌اند، اما همچنان تعداد زیادی از افراد با بیکاری و مشکلات ناشی از دست دادن شغل مواجه‌اند. حمید حاجی اسماعیلی حمید حاج‌اسماعیلی، در پاسخ به این پرسش که افزایش نرخ بیکاری چه عواملی داشته و جنگ چه نقشی در تضعیف بازار کار ایران ایفا کرده است، گفت: «پیش از جنگ نیز شرایط بازار کار کشور مطلوب نبود؛ زیرا اقتصاد ایران با رکود مواجه شده بود. رکود اقتصادی باعث می‌شد فعالیت بنگاه‌ها کاهش پیدا کند و جذب نیروی کار در بازار با محدودیت روبه‌رو شود و به‌کندی صورت بگیرد. متاسفانه کشور در چنین شرایط دشواری وارد فضای جنگی شد و این مسئله وضعیت بازار کار را به‌مراتب بدتر کرد.» او ادامه داد: «جنگ، علاوه بر اینکه فعالیت بنگاه‌های اقتصادی را با تهدید مواجه کرد، باعث شد تعداد زیادی از بنگاه‌ها تحت تاثیر جنگ و بمباران قرار بگیرند. در عین حال، مشکلات مربوط به جابه‌جایی‌ها و شرایط امنیتی نیز فعالیت بنگاه‌ها را به‌شدت کاهش داد. از سوی دیگر، تورم افزایش پیدا کرد و شرایط اقتصادی به‌شدت غیرقابل پیش‌بینی و پرنوسان شد. افزایش تورم نیز در کنار سایر مشکلات، فشار بیشتری بر فعالیت‌های اقتصادی وارد کرد.» سه تا سه‌ونیم میلیون شغل از دست رفته است این کارشناس بازار کار افزود: «مجموعه این عوامل دست به دست هم دادند تا بازار کار ایران در شرایط جنگی کوچک‌تر شود و امکان انعطاف‌پذیری برای جذب نیروی کار را از دست بدهد. برآوردهایی که وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی انجام داده است، نشان می‌دهد حدود یک‌میلیون و ۵۰۰ هزار نفر در این مدت شغل خود را از دست داده‌اند. البته در مقاطعی، برآوردها از دست رفتن حدود سه تا سه‌ونیم میلیون شغل را نشان می‌داد.» حاج‌اسماعیلی با اشاره به وضعیت اشتغال پس از آتش‌بس گفت: «پس از ورود به دوره آتش‌بس، برخی از این مشاغل دوباره احیا شدند، اما در مجموع تعداد زیادی از نیروی کار کشور شغل خود را از دست داده‌اند. بخشی از این افراد وارد فرایند دریافت بیمه بیکاری شده‌اند و گروهی دیگر همچنان با مشکلات ناشی از بیکاری و پیدا کردن شغل مواجه‌اند. بنابراین، انتظار افزایش نرخ بیکاری در چنین شرایطی دور از ذهن نیست.» چشم‌انداز اشتغال در کوتاه‌مدت روشن نیست حاج‌اسماعیلی درمورد چشم‌انداز ایجاد شغل در ماه‌های آینده گفت: «در شرایط فعلی، چشم‌انداز بازار کار مطلوب نیست و با وضعیت عدم قطعیت در اقتصاد ایران مواجه هستیم.» او توضیح داد: «شرایط جنگی همچنان به‌عنوان یک عامل مسلط بر فضای اقتصادی کشور وجود دارد و پیش‌بینی دقیقی درباره امکان دستیابی به صلح و پایان ناامنی‌ها در دست نیست. تا زمانی که نگرانی‌ها درباره جنگ و ناامنی ادامه داشته باشد، امکان شکل‌گیری امید به آینده و برنامه‌ریزی برای توسعه بازار کار نیز کاهش پیدا می‌کند.» این کارشناس بازار کار با اشاره به تداوم وضعیت بی‌ثبات در یک سال گذشته گفت: «در حال حاضر نمی‌توان چشم‌انداز روشنی برای بازار کار ایران ترسیم کرد. در طول یک سال گذشته، شرایط کشور میان جنگ و آتش‌بس در نوسان بوده است. اکنون نیز در وضعیتی قرار داریم که نه می‌توان آن را جنگ کامل دانست و نه صلح پایدار. در چنین شرایطی، پیش‌بینی دقیقی درباره زمان برطرف شدن موانع و بازگشت ثبات وجود ندارد.» تداوم بیکاری می‌تواند به بحران‌هایی منجر شود در بخش پایانی این گفت‌وگو، درباره پیامدهای افزایش بیکاری، به‌ویژه در میان جوانان، پرسیده شد. حاج‌اسماعیلی در پاسخ گفت: «تداوم بیکاری مشکلات زیادی ایجاد می‌کند. هنگامی که افراد و خانواده‌ها امکان کسب درآمد را از دست می‌دهند، زمینه برای شکل‌گیری بزه‌ها، ناهنجاری‌ها و بحران‌های اجتماعی فراهم می‌شود.» او با اشاره به تاثیر شرایط جنگی بر واکنش‌های اجتماعی گفت: «در وضعیت فعلی، به دلیل شرایط جنگی و احساس همدلی ملاحظاتی در میان گروه‌های مختلف جمعیتی وجود دارد و شاهد هستیم که گروه‌ها وارد فضای اعتراضات نمی‌شوند. با این حال، این مسئله به معنای از بین رفتن زمینه‌های اقتصادی نارضایتی نیست.» او در پایان تاکید کرد: «اگر جنگ خاتمه پیدا کند، اما دولت نتواند در کوتاه‌مدت زمینه‌های لازم را برای مشارکت بیشتر جوانان و فارغ‌التحصیلان در بازار کار فراهم کند، سرمایه‌گذاری‌های مورد نیاز صورت نگیرد و شرایط اقتصادی برای کاهش فشارهای جدی بر مردم بهبود پیدا نکند، همچنان احتمال بروز بحران‌هایی وجود خواهد داشت.»