سیاست
سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران با تأکید بر ضرورت شناخت ریشه‌های بنیادین تقابل آمریکا با ایران گفت: درک ماهیت و عمق این منازعه به معنای کنار گذاشتن تعاملات سیاسی نیست و دیپلماسی در کنار ابزار دفاعی، همچنان ابزاری ضروری و کارآمد برای صیانت از منافع ملی است. اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در رویداد «مواجهه با آمریکا؛ دیروز، امروز، فردا» با واکاوی سابقه اقدامات خصمانه واشنگتن از حمله تروریستی به هواپیمای مسافربری ایران و تحریم‌های سنگین تا طراحی‌های دوره بوش پسر اظهار داشت: نام‌گذاری ایران ذیل اصطلاح «محور شرارت» در آن دوران، گامی برای تبدیل کشورمان به هدف اول تهاجم بود؛ هرچند بعدها به دلایلی مسیر را تغییر داده و به سراغ عراق رفتند، اما همگان آگاه بودند که تلاش لابی‌ها و بخش قابل‌توجهی از هیئت حاکمه ایالات متحده، کشاندن جنگ به سمت ایران بود. دیپلماسی یک ابزار کارآمد و ضروری است سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به نقاط عطف خصومت‌های واشنگتن تصریح کرد: یکی از نقاط اوج این مواجهه، جنایت ترور سپهبد شهید حاج قاسم سلیمانی بود. این اقدام صرفاً یک قتل، ترور یا جنایت عادی نبود، بلکه هدف قرار دادن مستقیم یک قهرمان ملی و منطقه‌ای و تعرض به یکی از برجسته‌ترین نمادهای حاکمیت و اقتدار برای تمامی ایرانیان به شمار می‌رفت. ریشه تقابل واشنگتن با ایران فراتر از نفت، انرژی و منافع مادی است بقائی با تبیین عمق تمدنی و مفهومی تخاصم آمریکا خاطرنشان کرد: اگر تا پیش از این، به‌ویژه در دوره دموکرات‌ها، مفاهیمی چون حقوق بشر و آزادی ابزار توجیه فشارها بود، ریشه نگاه آنها به ایران و ایرانی را باید در سطحی کلان‌تر دید؛ دعوای اصلی فراتر از رقابت‌های صرفاً مادی، ژئوپلیتیک یا منافع مرتبط با حوزه انرژی است—هرچند این مسائل نیز جای خود را دارند—بلکه این تقابل ریشه در دو نگاه بنیادین، متفاوت و ناسازگار نسبت به انسان، جامعه و فلسفه سیاست دارد. فهم این تمایز ساختاری از آن رو حیاتی است که بدانیم دقیقاً در کجای این معادله قرار گرفته‌ایم تا بتوانیم مسیر دفاع از هویت و تمامیت کشور را شفاف سازیم. درک عمق منازعه با آمریکا به معنای انسداد مسیر دیپلماسی نیست سخنگوی دستگاه دیپلماسی در پایان با تأکید بر کارکرد ابزاری دیپلماسی یادآور شد: آگاهی از ریشه‌های عمیق این تقابل هرگز به این معنا نیست که ما مسیر تعاملات و راهکارهای سیاسی را مسدود کنیم یا ادعا کنیم که باید هرگونه تحرک دیپلماتیک را کنار گذاشت؛ بلکه به عنوان یک دیپلمات تأکید دارم که دیپلماسی یک ابزار کارآمد و ضروری است و باید در کنار ابزار دفاعی، هوشمندانه در خدمت صیانت از منافع ملی قرار گیرد. سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران در ادامه سخنان خود در رویداد «مواجهه با آمریکا؛ دیروز، امروز، فردا» با تأکید بر پیوند ناگسستنی عرصه‌های سیاسی و دفاعی اظهار داشت: دیپلماسی تکمیل‌کننده و مکمل میدان است و در این چارچوب، ابزاری برای دفاع از منافع ملی به شمار می‌رود. منازعه میان ایران و ایالات متحده موضوعی مقطعی نیست و ملت ایران مسبب و آغازگر آن نبوده است؛ بلکه ایرانیان از همان ابتدا با حسن نیت کامل و حتی برای ایجاد توازن در برابر نفوذ استعماری انگلیس به سمت تعامل با آمریکا حرکت کردند، اما در عمل با خصومت واشنگتن مواجه شدند. سخنگوی وزارت امور خارجه با تبیین ماهیت دستگاه فکری حاکم بر کاخ سفید تصریح کرد: نقطه کانونی تفاوت دیدگاه‌ها به خوی سلطه‌جو، ابزاری و خودبرترپندارانه آمریکا بازمی‌گردد؛ خصلتی که نه فقط در قبال ایران، بلکه در مواجهه با تمامی کشورها جریان دارد و شاید هیچ دولتی در آمریکا به اندازه دولت فعلی این نگاه را آشکارا به نمایش نگذاشته باشد. رفتار آنها با همسایه نزدیکشان کانادا را ببینید که هر از گاهی از الحاق آن به عنوان ایالت پنجاه‌ویکم سخن می‌گویند؛ همین رویکرد تحقیرآمیز در برابر متحدان اروپایی و دولت‌های منطقه نیز تکرار می‌شود. شاید پذیرش این رفتار برای دیگران عادی شده باشد، اما برای ایرانیان برخورد از بالا به پایین مطلقاً پذیرفتنی نیست. افسانه تهدید هسته‌ای ایران بزرگ‌ترین دروغ قرن برای تحمیل فشارها بود اسماعیل بقائی در ادامه سخنان خود با تبیین تناقض‌های ساختاری غرب اظهار داشت: اصل بنیادین حق تعیین سرنوشت از همان ابتدا به مسلخ رفت؛ در حالی که سال ۱۹۴۵ و تدوین منشور ملل متحد سرآغاز فصلی نوین در تمدن بشری شمرده می‌شد، هم‌زمان رویه‌ای کاملاً متناقض با تشکیل رژیم صهیونیستی پایه‌گذاری شد؛ رژیمی که اساس و مبنای شکل‌گیری‌اش بر نفی حق تعیین سرنوشت یک ملت استوار است. این تناقض نظری و عملی در غرب و دستگاه فکری آمریکا از همان آغاز وجود داشت؛ از سویی بر اصول منشور و حاکمیت دولت‌ها پافشاری می‌کردند و از سوی دیگر حامی بزرگ‌ترین نقض حق تعیین سرنوشت شدند که این روند تا امروز امتداد یافته است. سخنگوی وزارت امور خارجه با تأکید بر اهمیت مستندسازی وقایع تاریخی جهت جلوگیری از تحریف و فراموشی گذشته تصریح کرد: بهترین راهنما برای فهم مسیر طی‌شده در دهه‌های اخیر، رجوع به تجربه عینی است. در همین ۱۰ تا ۱۲ سال گذشته، پرونده هسته‌ای ایران را به بزرگ‌ترین بهانه و به تعبیری بزرگ‌ترین دروغ قرن بدل ساختند؛ شاید در ۷۰ یا ۸۰ سال اخیر دروغی به بزرگی «تهدید ایران» در جهان ساخته نشده باشد. این روایت جعلی مبنای تمامی فشارها و تنگناهای معیشتی علیه ملت ایران شد و با وجود آنکه هیچ سند و بینه‌ای دال بر کوچک‌ترین انحراف به سوی اهداف غیرصلح‌آمیز نیافتند، حاضر به دست کشیدن از آن نشدند؛ تکرار این دروغ به بخشی جدایی‌ناپذیر از سیاست خارجی آمریکا و تابعی از منویات رژیم صهیونیستی تبدیل شده است. آنها با ایران به عنوان یک مفهوم و ایده مشکل دارند سخنگوی وزارت امور خارجه در ادامه سخنان خود در رویداد «مواجهه با آمریکا؛ دیروز، امروز، فردا» با افشای ابعاد فریبکاری واشنگتن در بزنگاه‌های سیاسی اظهار داشت: تنها دو روز پیش از آغاز تهاجم نظامی، میانجیگر عمانی رسماً اعلام کرد که مذاکرات با پیشرفت قابل ملاحظه‌ای همراه بوده است؛ اما تنها دو روز بعد دست به حمله زدند. نکته قابل تأمل اینجاست که درست نیم‌ساعت تا چهل دقیقه پیش از تهاجم ۲۳ خرداد ۱۴۰۴، رئیس‌جمهور آمریکا توییت زد و مدعی شد کل دولت را مأمور به تداوم مذاکرات کرده است. این رفتار نشان می‌دهد طرف مقابل یا هیچ جدیتی در دیپلماسی ندارد، یا تعریفش از دیپلماسی صرفاً ابزاری برای تحمیل، باج‌خواهی و دیکته کردن خواسته‌هاست؛ رویکردی که حتی در برابر شرکای نزدیک خود نیز به کار می‌گیرد، اما ملت ایران هرگز زیر بار آن نخواهد رفت. اسماعیل بقائی با اشاره به ادراک ملی از ماهیت تعارض تصریح کرد: این تجارب مکرر، مردم ایران را به این جمع‌بندی قطعی رسانده که مشکل بنیادین طرف مقابل، فراتر از نوع نظام حکومتی، با خودِ ایران است؛ آنها با جغرافیای ایران، با ایران به عنوان یک «ایده»، یک «مفهوم» و موجودیتی تاریخی با ظرفیت‌های مادی، انسانی و معنوی کم‌نظیر مشکل دارند. ایستادگی ملت در این هشت ماه اخیر، امتداد طبیعی مقاومتی است که در طول پنج تا هشت دهه گذشته در جریان بوده است؛ چرا که این منازعه را خود آمریکایی‌ها از دهه ۱۳۳۰ و کودتای ۲۸ مرداد علیه ما آغاز کردند و از هیچ اقدامی برای تضعیف این کشور فروگذار نکردند.