صفحه اول
کارشناس و تحلیلگر سیاست خارجی و مسائل بین الملل گفت: دولت های منطقه باید بدانند که همراهی با سیاست های مبتنی بر تشدید تنش، ممکن است هزینه های سنگینی برای خود آنها ایجاد کند. حسن هانی زاده کارشناس و تحلیلگر سیاست خارجی و مسائل بین الملل در گفت وگو با «کائنات» در خصوص این موضوع که اگر آمریکا و اسرائیل بار دیگر حمله گسترده‌ای علیه ایران انجام دهند، کشورهای منطقه با چه شرایطی مواجه خواهند شد، گفت: در صورت وقوع یک درگیری گسترده، کشورهای حوزه خلیج فارس نیز از پیامدهای آن مصون نخواهند ماند. بخشی از زیرساخت های اقتصادی، انرژی، حمل و نقل و ارتباطات این کشورها در محیطی قرار دارد که ممکن است از گسترش درگیری تأثیر بپذیرد. وی در این باره خاطر نشان کرد و گفت: کشورهایی مانند امارات، عربستان سعودی، کویت و بحرین به ثبات منطقه ای و امنیت مسیرهای تجاری و انرژی وابستگی قابل توجهی دارند. هرگونه افزایش تنش می تواند بر فعالیت بنادر، فرودگاه ها، تجارت خارجی، سرمایه گذاری و گردشگری آنها تأثیر منفی بگذارد. هانی زاده معتقد است: به همین دلیل، دولت های منطقه باید بدانند که همراهی با سیاست های مبتنی بر تشدید تنش، ممکن است هزینه های سنگینی برای خود آنها ایجاد کند. امنیت این کشورها در بلند مدت بیش از آنکه به اتکای نظامی به قدرت های فرامنطقه ای وابسته باشد، به ایجاد ساز و کارهای پایدار برای کاهش تنش و همکاری منطقه‌ای نیاز دارد. کارشناس و تحلیلگر سیاست خارجی در پاسخ به این پرسش که با توجه به اینکه رهبر جمهوری اسلامی ایران درباره پیامدهای گسترش جنگ در منطقه هشدار داده‌اند. این هشدارها چه پیامی برای کشورهای عربی منطقه دارد نیز گفت: پیام اصلی چنین هشدارهایی این است که هرگونه درگیری گسترده علیه ایران می‌تواند از محدوده یک تقابل دو جانبه فراتر برود و به بحرانی منطقه ای تبدیل شود. در چنین شرایطی، دولت هایی که در مسیر تشدید تنش نقش داشته باشند یا امکانات خود را در اختیار عملیات نظامی دشمنان مردم ایران قرار دهند، قطعا با پیامدهای امنیتی و اقتصادی مواجه می شوند. وی در این باره افزود: کشورهای منطقه باید توجه داشته باشند که قرار گرفتن در کنار یکی از طرف های درگیری، الزاماً به معنای برخورداری از امنیت بیشتر نیست. در شرایط بحرانی، منافع ملی و ملاحظات نظامی هر کشور می تواند بر روابط سیاسی و تعهدات پیشین آن غلبه کند. بنابراین، بهترین راه برای کاهش خطرات، حرکت به سمت دیپلماسی منطقه ای، احترام متقابل به حاکمیت کشورها و جلوگیری از تبدیل شدن خاک و زی رساخت‌های منطقه به ابزار تقابل قدرت‌های خارجی است. وی در پاسخ به این پرسش که در شبکه های اجتماعی برخی کارشناسان در خصوص احتمال حمله زمینی ایران به کشورهای منطقه نیز سخن می گویند، این موضوع تا چه اندازه می تواند بر محاسبات امنیتی کشورهای عربی تأثیر بگذارد، گفت: در ارزیابی چنین موضوعاتی باید میان سناریوهای احتمالی، مواضع رسمی و اطلاعات تأیید شده تفاوت قائل شد. نمی توان صرفاً بر اساس گمانه زنی‌ها درباره وقوع یک عملیات زمینی یا شکل مشخصی از اقدام نظامی نتیجه گیری کرد. آنچه اهمیت دارد، این است که در صورت گسترش جنگ، وضعیت امنیتی کشورهای منطقه به شدت تحت تأثیر قرار خواهد گرفت. درگیری می تواند خطرات مربوط به زیرساخت های حیاتی، مسیرهای دریایی و هوایی و فعالیت‌های اقتصادی را افزایش دهد. هانی زاده تاکید کرد: از این رو، دولت های منطقه باید به جای تکیه بر سناریوهای نظامی، تمام ظرفیت های دیپلماتیک خود را برای جلوگیری از وقوع جنگ به کار بگیرند. هرچه دامنه درگیری گسترده تر شود، کنترل پیامدهای آن نیز دشوارتر خواهد شد. با توجه به اهمیت زیرساخت‌های اقتصادی و انرژی در کشورهای حوزه خلیج فارس، وقوع جنگ چه پیامدهایی برای این کشورها خواهد داشت؟ اقتصاد کشورهای حوزه خلیج فارس به‌شدت با ثبات منطقه، امنیت انرژی، فعالیت بنادر و فرودگاه‌ها و جریان سرمایه‌گذاری بین‌المللی ارتباط دارد. در صورت وقوع یک درگیری گسترده، اختلال در هر یک از این حوزه‌ها می‌تواند آثار زنجیره‌ای بر سایر بخش‌های اقتصادی ایجاد کند. امارات متحده عربی به دلیل جایگاه خود در تجارت بین‌المللی، حمل‌ونقل هوایی، خدمات مالی و گردشگری، در برابر بی‌ثباتی منطقه‌ای آسیب‌پذیری‌های خاص خود را دارد. عربستان سعودی نیز با توجه به گستردگی اقتصاد و نقش آن در بازار جهانی انرژی، از پیامدهای احتمالی یک بحران منطقه‌ای تأثیر خواهد پذیرفت. در چنین شرایطی، افزایش هزینه‌های بیمه و حمل‌ونقل، کاهش اعتماد سرمایه‌گذاران و اختلال در فعالیت‌های تجاری می‌تواند به اقتصاد منطقه فشار وارد کند. بنابراین، کشورهای عربی باید به این نکته توجه کنند که امنیت اقتصادی آنها از امنیت سیاسی و نظامی منطقه جدا نیست و هرگونه تشدید تنش می‌تواند دستاوردهای اقتصادی سال‌های گذشته را با مخاطره مواجه کند. در این میان، آیا آمریکا حاضر خواهد شد صرفاً به دلیل درخواست یا مشوق‌های مالی کشورهای منطقه، وارد جنگ گسترده‌ای با ایران شود؟ آمریکا در تصمیم‌گیری‌های خود مجموعه‌ای از منافع و ملاحظات را در نظر می‌گیرد. هزینه‌های نظامی، پیامدهای اقتصادی، شرایط داخلی این کشور، واکنش‌های احتمالی ایران و تأثیر جنگ بر منافع واشنگتن در منطقه، از جمله عوامل مهم در این محاسبات هستند. از این رو، نمی‌توان فرض کرد که روابط مالی یا سیاسی با برخی کشورهای منطقه به‌تنهایی قادر است تصمیمات راهبردی دولت آمریکا را تعیین کند. واشنگتن نیز در نهایت بر اساس ارزیابی خود از هزینه‌ها و منافع احتمالی اقدام خواهد کرد. در عین حال، هرگونه درگیری گسترده می‌تواند پیامدهایی برای منافع آمریکا و متحدانش داشته باشد. همین مسئله ضرورت بررسی دقیق هزینه‌های جنگ را افزایش می‌دهد. با توجه به شرایط موجود، کشورهای منطقه برای جلوگیری از گسترش بحران چه رویکردی باید در پیش بگیرند؟ کشورهای منطقه باید به این واقعیت توجه کنند که امنیت پایدار از مسیر تشدید رقابت‌های نظامی و اتکا به قدرت‌های خارجی به دست نمی‌آید. هرگونه تلاش برای تغییر معادلات منطقه‌ای از طریق جنگ، می‌تواند هزینه‌هایی ایجاد کند که کنترل آنها برای تمام طرف‌ها دشوار باشد. امارات، عربستان سعودی، کویت و بحرین باید منافع بلندمدت خود را در نظر بگیرند و از اقداماتی که احتمال گسترش درگیری را افزایش می‌دهد، پرهیز کنند. تقویت گفت‌وگوهای منطقه‌ای، ایجاد کانال‌های ارتباطی میان دولت‌ها و تلاش برای حل اختلافات از طریق دیپلماسی می‌تواند به کاهش خطرات کمک کند. در نهایت، کشورهای منطقه باید بدانند که هیچ تضمین مطلقی وجود ندارد که در صورت وقوع جنگ، زیرساخت‌های اقتصادی و امنیتی آنها از پیامدهای آن مصون بماند. به همین دلیل، پیشگیری از درگیری و حفظ ثبات منطقه ای باید در اولویت تصمیم‌گیری‌های سیاسی آنها قرار داده شود.