زمانه صرفه جویی

 میترا رحمانی- صرفه‌جویی از اصطلاحات بسیار معمول و پرکاربرد در جامعه است و مردم از دیرباز با این اصطلاح آشنایی دارند. صرفه‌جویی به معنای استفاده نکردن نیست، بلکه این اصطلاح دلالت بر درست و بجا استفاده کردن از منابع و امکانات موجود دارد. در این میان، فرهنگ صرفه‌جویی متضمن باورها، ارزش‌ها، هنجارها و رفتارهایی است که عمل صرفه‌جویی را در جامعه نهادینه می‌سازد. به عبارتی فرهنگ صرفه‌جویی درصدد آن است که به افراد جامعه بیاموزد منابع و امکانات موجود با محدودیت مواجه هستند و باید همواره به شیوه صحیح از آنها استفاده کنیم؛ و به علاوه، هزینه تهیه و فراهم آوردن آنها بسیار گزاف است و با استفاده بهینه و صحیح می‌توانیم از اسراف و دور ریختن بسیاری از مواهب و منابعی که در اختیار داریم جلوگیری کنیم و از این راه هم به توسعه کشور کمک کنیم و هم به فکر آیندگان و تامین امکانات برای آنها باشیم.
صرفه جویی به مفهوم مصرف چیزی به شکل درست و مناسب آن است. این مساله برای ایجاد تعادل میان درآمد و هزینه بسیار مهم و اساسی است و در حوزه اقتصاد خانواده نیز می تواند تاثیرگذار و سرنوشت ساز باشد.
با این همه صرفه جویی علاوه بر اینکه در حوزه اقتصاد شخصی معنا و مفهوم می یابد در حوزه اقتصاد عمومی نیز معنا دارد. امام خمینی (ره) بر این اساس است که مصرف زیاد و بیش از نیاز در آب و برق را نه تنها نادرست و حرام می داند بلکه آن را ضمان آور دانسته و شخص را نسبت به جامعه مدیون می شمارد.
قرآن نیز به این مساله از ابعاد مختلف پرداخته است؛ زیرا قرآن کتاب هدایت و راهنمایی آدمی به سوی کمال است و به مساله اقتصادی که ارتباط تنگاتنگی با مساله آسایش و آرامش دارد، توجه داشته و برای این که انسان در مسیر کمالی حرکت کند به مساله اقتصاد و روش های مناسب و درست کسب درآمد و هزینه های آن نیز پرداخته است. بازخوانی نگرش و تحلیل قرآن می تواند در این زمینه برای دست یابی به شیوه های درست کمک کند. نوشتار حاضر تلاشی است تا این مساله را از دیدگاه قرآن واکاوی نماید.
صرفه‌جویی فقط یک توصیه تکراری یا شعار اقتصادی نیست؛ بلکه نوعی نگاه درست به زندگی و مصرف است. وقتی هر کدام از ما یاد بگیریم منابع را هوشمندانه‌تر استفاده کنیم، نتیجه آن فقط کاهش هزینه‌های خانه نیست، بلکه به حفظ آب، برق، غذا و بسیاری از امکاناتی کمک می‌کند که برای همه جامعه ارزشمندند. در واقع، همین تصمیم‌های کوچک روزانه می‌توانند آغاز یک تغییر بزرگ باشند.
شاید هیچ‌کس به‌تنهایی نتواند همه مشکلات را حل کند، اما هر فرد می‌تواند بخشی از راه‌حل باشد. اگر صرفه‌جویی به یک عادت جمعی تبدیل شود، اثر آن در مقیاس یک خانواده، یک شهر و حتی یک کشور دیده می‌شود. از همین‌رو، مدیریت مصرف نه‌تنها به نفع آینده کشور است، بلکه آرامش، آسایش و صرفه‌جویی در هزینه‌های زندگی خود ما را هم به دنبال دارد.
صرفه جویی یعنی پیدا کردن روشهای نو آورانه برای استفاده بهتر از منابع محدود. بخصوص منابع تجدید ناپذیر.
مثلا اگر شما شما از یک دودکش فلزی بلندتر براتی اتصال بخاری به کانال دود کش اتاق خود استفاده کنید بخشی از گرمای بخاری قبل از خروج ، به هوای اتاق منتقل می شود. و این یک صرفه جویی است.
خوب است بدانید صرفه جویی میتواند یک سرمایه گذاری هم باشد. مثلا خرید شیشه های دوجداره به قیمت بالاتر ولی در عوض صرفه جویی در پول گاز و انرژی و در نتیجه بازگشت سرمایه.