... بر مدار دیپلماتها

   صادق  اسلامی-  در لغت نامه مرحوم علی اکبر دهخدا دیپلماسی فن و عمل رهبری مذاکرات به منظور حصول سازش بین ملت ها که مورد رضایت طرف مقابل باشد و نیز آداب و مراسم و طرق رهبری این مذاکرات و در فرهنگ عمید شیوه ها و فنون سیاسی برای ارتباط با کشور های دیگر است . اما در دانشنامه سیاسی آشوری این طور تعریف شده است : دیپلماسی به دانش ارتباط میان سیاست مداران و سردمداران جهان گفته می شود . به طور واضح تر ، دیپلماسی وسیله ای برای برقراری صلح و امنیت یا روشی جهت تنش زدایی بین دو یا چند کشور است که خواهان کاستن دشمنی و هم افزایی صلح آمیز و پایداری سیاسی هستند و برای بقا ارتباطات دوستانه در سطح بین المللی تلاش می کنند .
دیپلماسی همواره یکی از ابزارهای اصلی و مشروع دولت‌ها برای تأمین منافع ملی و مدیریت روابط خارجی بوده است. هیچ دولتی نمی‌تواند خود را از این ابزار محروم کند یا استفاده از آن را نادیده بگیرد؛ زیرا دیپلماسی همانند سایر ابزارهای حکمرانی بخشی از ظرفیت قانونی و اجرایی دولت‌ها برای پیشبرد مصالح کشور به شمار می‌رود. هر دولت، بر اساس شرایط زمانی، اطلاعات موجود و ارزیابی منافع ملی تشخیص می‌دهد که چه زمانی باید از ابزار دیپلماسی استفاده کند و چه زمانی به سراغ ابزارهای دیگر برود. از این منظر، استفاده از دیپلماسی بخشی از وظایف ذاتی دولت در عرصه سیاست خارجی است. در منطق روابط بین‌الملل، هیچ دستاورد میدانی بدون تبدیل شدن به ترتیبات سیاسی، حقوقی و اقتصادی پایدار، قادر به حفظ و بازتولید خود نیست. در این چارچوب، دیپلماسی و مذاکره نه نشانه ضعف، بلکه یکی از مهم‌ترین ابزارهای اعمال قدرت و حلقه اتصال میان موفقیت‌های میدانی و منافع بلندمدت کشورها محسوب می‌شوند.
مهم‌ترین ابزار دیپلماسی، که ریشه در  گفتمان و مذاکره دارد و توسط هر کشوری، صرف نظر از  قدرت یا نفوذ آن، مورد استفاده قرار می‌گیرد، به عنوان "ارتباط دیپلماتیک" شناخته می‌شود. این ابزار حیاتی شامل تمامی اشکال تعامل بین دیپلمات‌ها، از جمله تبادلات شفاهی،رد و بدل اسناد کتبی و اخیراً روش‌های ارتباط دیجیتال است. ارتباط دیپلماتیک در مقام کارآمدترین ابزار دیپلماسی است که کشورها از طریق آن پیام‌های رسمی خود را منتقل می‌کنند، مواضع خود را بیان می‌کنند، به وضع شرایط مذاکره پرداخته و در حفظ روابط  دوجانبه یا چندجانبه می کوشند. از طریق این کانال‌ها است که کشورها اهداف سیاست خارجی خود را عنوان می کنند، در پی حل منازعات برآمده و همکاری در مسائل بین المللی را تقویت می‌کنند.
تاریخ روابط بین‌الملل نشان داده است که بسیاری از جنگ‌ها به دلیل ناتوانی طرف‌ها در تبدیل دستاوردهای میدانی به توافقات سیاسی پایدار، مجدداً آغاز شده‌اند. این واقعیت، اهمیت مذاکره را در شرایط پساجنگ و دوران آتش‌بس دوچندان می‌کند. کارکرد اصلی دیپلماسی در این مقاطع، تثبیت دستاوردهای حاصل از میدان و مهار بحران‌آفرینی‌های مستمر است. خواسته‌ای که راهبرد اسرائیل برای بقای خود از ابتدای تشکیل منحوس خود تا به امروز بوده است.ارتباط دیپلماتیک خواه از طریق قراردادهای رسمی، نامه‌ها یا بیانیه‌ها، تضمین می کند که نیات و انتظارات یک کشور به‌طور واضح به سایر طرف‌ها ارائه شود؛ این ابزار امکان ایجاد توافقات،ارتفاع (رفع سوء) تفاهم‌ها و مدیریت بحران‌های بین‌المللی را فراهم می‌کند. در دنیای امروز  که منافع کشورها  هر روز بیشتر از دیروز  در گرو همکاریست، نقش ارتباط دیپلماتیک گسترش یافته و  جلسات مجازی، ایمیل‌های رمزنگاری‌شده و تعاملات در رسانه‌های اجتماعی را نیز در بر می گیرد که این ابزار را بدل به ابزاری پویا و در حال تحول کرده است.
این در حالی است که در فضای سیاسی کشورها، همواره دیدگاه‌ها و جریان‌های متفاوتی درباره نحوه مواجهه با مسائل خارجی وجود دارد. برخی جریان‌ها ممکن است معتقد باشند که در شرایط خاص، نباید از دیپلماسی استفاده شود و حتی ادامه تنش یا تقابل را ترجیح دهند. با این حال باید توجه داشت که مسئولان اجرایی کشور به ‌ویژه رئیس ‌جمهوری و دستگاه سیاست خارجی به اطلاعات، گزارش‌ها و ارزیابی‌هایی دسترسی دارند که در اختیار عموم جامعه یا حتی بسیاری از فعالان سیاسی نیست. بنابراین، تشخیص زمان مناسب برای بهره‌گیری از ابزار دیپلماسی برعهده نهادی است که مسئولیت مستقیم اداره سیاست خارجی کشور را برعهده دارد. جوهره دیپلماسی هوشمند، انقلابی و نتیجه‌محور، بهره‌گیری هم‌زمان از ظرفیت میدان و دیپلماسی است. میدان موازنه قدرت را تغییر می‌دهد و دیپلماسی آن را به منافع پایدار تبدیل می‌کند تا در نهایت، اقتدار کشور و اقدامات ملموس در زندگی مردم، در کانون توجه قرار گیرد.