ضرورت ایجاد و تکمیل سدها در مواجهه با پدیده النینو

 مدیرعامل شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران در کارگاه بین المللی «دور پیوندها، سامانه های پیش،بینی و هشدار» گفت: در سال‌های منطبق بر پدیده النینو، احتمال بروز سیلاب‌های شدید به‌طور معناداری در بخش های قابل توجهی از کشور افزایش می‌یابد و این موضوع ضرورت ایجاد و تکمیل سدها و مخازن بزرگ ذخیره آب به منظور کنترل سیل و بهره برداری بهینه از منابع آب ذخیره شده در ماه ها و سال های بعد جهت تامین نیازهای آبی و همینطور حداکثرسازی تولید برق پاک و بدون مصرف سوخت فسیلی برقآبی را دو چندان می‌نماید.
داود کامگار مدیرعامل شرکت آب و نیرو در کارگاه بین المللی «دور پیوندها، سامانه های پیش،بینی و هشدار» اظهار داشت: در این محفل علمی و تخصصی، یکی از کلیدی‌ترین پدیده‌های اقلیمیِ اثرگذار بر آینده منابع آب کشور را با نگاهی علمی، دقیق و مبتنی بر شواهد و داده‌های تجربی مورد واکاوی قرار می دهیم تا بتوان بر اساس نتایج حاصل از آن، برنامه‌ریزی مناسبی جهت تطبیق با این پدیده و استفاده از مواهب و کاهش و مهار عوارض و پیامدهای ناشی از آن را صورت دهیم.
وی افزود: بی‌شک، پدیده النینو برای ما تنها یک مفهوم انتزاعی در اقلیم‌شناسی جهانی نیست؛ بلکه هشداری راهبردی برای حوضه‌های آبریز کشور، به‌ویژه حوضه‌های آبریز غربی است؛ سرزمینی که بخش عمده زیرساخت‌های نیروگاه‌های برق‌آبی ایران در آن استقرار یافته است.‌ همچنین بخش قابل توجهی از جمعیت کشور در این پهنه ساکن اند. در این راستا، هرگونه تغییر در الگوهای بارش، دما و رفتار سامانه‌های جوی، می‌تواند تأثیرات مستقیم و ژرفی بر ایمنی سدها، بهینه‌سازی مدیریت مخازن، پایداری تولید انرژی و در نهایت، تاب‌آوری جوامع پیرامونی بر جای گذارد.
کامگار تصریح کرد: شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران، به‌عنوان بازوی اجرایی و متولی اصلی توسعه و بهره‌برداری از نیروگاه‌های برق‌آبی کشور، سال‌هاست که با تکیه بر دانش مهندسی بومی، تجربیات ارزشمند عملیاتی و تعامل سازنده با جامعه نخبگانی، در پی آن است تا پارادایم مدیریت مخازن سدها را از رویکردی تنها سازه‌ای، به رویکردی پیش‌بینانه، داده‌محور و منطبق بر سناریوهای اقلیمی ارتقا بخشد. در همین راستا و با همکاری موثر و هم‌افزایی نهادهای راهبردی نظیر سازمان هواشناسی، از سال‌ها پیش موفق به توسعه و استقرار سامانه‌های پیش‌بینی و هشدار سیلاب در کشور شده‌ایم.
وی با بیان اینکه برگزاری این سمینار و واکاوی پیامدهای النینو، فرصتی مغتنم است تا این مسیر تعالی‌بخش را با قوت و عزمی راسخ‌تر ، تداوم بخشیم، یادآور شد: نتایج پژوهش‌های شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران حاکی از آن است که در سال‌های منطبق بر پدیده النینو، احتمال بروز سیلاب‌های شدید به‌طور معناداری در بخش های قابل توجهی از کشور افزایش می‌یابد و این موضوع ضرورت ایجاد و تکمیل سدها و مخازن بزرگ ذخیره آب به منظور کنترل سیل و بهره برداری بهینه از منابع آب ذخیره شده در ماه ها و سال های بعد جهت تامین نیازهای آبی و همینطور حداکثرسازی تولید برق پاک و بدون مصرف سوخت فسیلی برق‌آبی را دو چندان می نماید.
وی افزود: بررسی‌های آماری این شرکت نشان می‌دهد از میان ده سیلاب عمده ثبت‌شده در ساختگاه سد کارون ۳، هفت مورد متناظر با سال‌هایی است که شرایط النینو برقرار بوده است. افزون بر این، بر پایه یافته‌های همین پژوهش، ۲۹ درصد از سیلاب‌های رخ‌داده در دوره‌های النینو در ماه فروردین و ۲۱ درصد آن‌ها در ماه آذر به وقوع پیوسته است که این امر آمادگی و پایش در این بازه‌های زمانی را بیش از پیش ضروری می‌نماید.
وی با بیان اینکه این رویداد علمی، سومین نشست تخصصی به میزبانی شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران با محوریت این پدیده اقلیمی است، گفت: پیش از این، نشست‌های مشابهی در آذرماه ۱۳۹۴ و مهرماه ۱۴۰۲ برگزار گردیده است.
مدیرعامل آب و نیرو با اشاره به اینکه تغییرات اقلیمی، رژیم هیدرولوژیکی و رفتار رودخانه‌ها را به‌شدت پیچیده ساخته است، افزود: وقوع سیلاب‌های ناگهانی، تشدید بارش‌های حدی، برهم‌خوردن زمان‌بندی الگوهای بارش و افزایش ضریب عدم قطعیت در پیش‌بینی‌ها، فرآیند برنامه‌ریزی منابع آب و همینطور بهره‌برداری و مدیریت مخازن را به چالشی چندبعدی تبدیل کرده است.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی، شناخت دقیق و موشکافانه پیامدهای النینو بر الگوهای بارش و رواناب و همینطور آثار آن بر الگوی مصرف برق، نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای تضمین ایمنی سازه‌ها، صیانت از جان و مال مردم در مناطق پایین‌دست، تامین و تنظیم حداکثری آب و نیز و پایداری و بیشینه سازی تولید انرژی پاک برق‌آبی است.
وی خاطرنشان کرد: این سمینار تخصصی، بستری ارزشمند برای هم‌اندیشی و تبادل تجارب میان نخبگان حوزه‌های هیدرولوژی، هواشناسی، مهندسی رودخانه، مدیریت بحران و بهره‌برداری از سدها فراهم می‌آورد. امید است خروجی‌های این نشست راهگشا، منجر به تدوین دستورالعمل‌ها و راهنماهای عملیاتیِ به‌روز، ارتقای دقت مدل‌های پیش‌بینی و طراحی سناریوهای مدیریتیِ کارآمد گردد؛ به‌ویژه برای سدهای مخزنی بزرگ کشور در حوضه‌های آبریز کارون، کرخه، دز، سیمره زهره و سایر حوضه‌های غربی که از حساسیت بالاتری نسبت به این نوسانات اقلیمی برخوردارند.
وی در پایان ضمن تشکر از اساتید فرهیخته، پژوهشگران ارجمند، مدیران و کارشناسان گرامی خصوصا مدیران و همکاران مرکز منطقه ای مدیریت آب شهری که با تلاش‌های بی‌شائبه خود در برگزاری این رویداد علمی نقش‌آفرینی کرده‌اند، گفت: امیدوارم این همایش، گامی مؤثر و بنیادین در جهت ارتقای دانش ملی، هم‌افزایی نهادی و افزایش تاب‌آوری زیرساخت‌های حیاتی کشور در برابر مخاطرات اقلیمی باشد.