جولان«قاسم بصیر» بر فراز خلیج فارس!

   کیان خورشیدور-  گزارش‌های منتشرشده ازحملات اخیر ایران به ناوهای آمریکایی،از به‌کارگیری موشک‌های جدید باقابلیت‌های متفاوت حکایت داردموشک‌هایی که چند روز قبل محسن رضایی ازآن خبر دادو گفته می‌شود برای مقابله با اهداف متحرک دریایی طراحی شده‌اند.در این میان، نام «قاسم بصیر»بیش ازگذشته مطرح شده؛سلاحی بالستیک با جست‌وجوی الکترواپتیکی که می‌تواندمعادلات رویارویی دریایی راتغییر دهد.
در روزهای اخیر، همزمان با افزایش تنش‌ها در اطراف تنگه هرمز، گزارش‌های رسانه‌های آمریکایی و انگلیسی درباره استفاده ایران از نسل جدیدی از موشک‌های بالستیک علیه ناوهای آمریکا، توجه زیادی را به خود جلب کرده است. در مرکز این گزارش‌ها، موشک «قاسم بصیر» قرار دارد؛ موشکی که ایران پیش‌تر از قابلیت‌های آن برای مقابله با اهداف دریایی و متحرک سخن گفته بود.
روزنامه‌هایی نیویورک‌پست، تلگراف و وال‌استریت‌ژورنال در روایت‌هایی جداگانه، به استفاده ایران از فناوری‌های جدید هدایت موشکی اشاره کرده‌اند. آنچه اهمیت دارد تغییر در نوع تهدید موشکی و تلاش ایران برای افزایش دقت در برابر اهداف متحرک دریایی است؛ موضوعی که می‌تواند توضیح‌دهنده بخشی از تغییر آرایش و فاصله‌گیری شناورهای آمریکایی از مناطق درگیری باشد.
ضربه قاسم‌بصیر به جورج‌واشینگتن 
: موشک‌های بالستیک ایران این بار سراغ یکی از باارزش‌ترین دارایی‌های دریایی امریکا رفتند: ناو هواپیمابر «جورج واشینگتن» و یک ناوشکن موشک‌انداز! این دو ناو به روایت سنتکام، با مانور‌های سریع از اصابت گریختند؛ روایتی که اگرچه ادعای خسارت واردنشدن می‌دهد، اما همین گریز، ناو را به بخشی از نبرد تبدیل کرده است. گریز اجباری، در کنار گزارش‌ها درباره شلیک «قاسم‌بصیر»، نشان می‌دهد ناو‌های امریکایی وارد مرحله‌ای تازه و پرریسک شده‌اند که ممکن است سرانجام طعمه موشک‌های ایران شوند. ایران وارد دور جدیدی از جنگ شده است. 
ایران با حمله به ناو هواپیما بر جورج واشینگتن و یک ناوشکن موشک انداز همراه آن، معادله جدیدی را در رویارویی با امریکا کلید زد، عملیاتی که فرماندهی مرکزی امریکا هم آن را تأیید کرده است. موشک قاسم بصیر با برد ۱۴۰۰ کیلومتر، برای نخستین‌بار روز پنج‌شنبه از اصفهان به سمت یک ناو هواپیمابر امریکایی در شمال دریای عرب شلیک شد. سنتکام اعلام کرد ناو یاد شده برای جلوگیری از برخورد موشک، مجبور شد مهلکه را ترک کند و هیچ خسارت مالی و جانی متحمل نشد. به روایت سنتکام، ناو امریکایی با انجام مانور‌های سریع با چرخش‌های ۹۰درجه‌ای و تغییرات ناگهانی سرعت، از مسیر موشک‌ها خارج شده و آسیبی ندیده است. به لحاظ فنی، ناو‌های هواپیمابر با تغییر سریع زاویه سکان و تنظیم توان پیشران‌ها می‌توانند مسیر و سرعت خود را به‌طور محسوسی تغییر دهند، تغییر ناگهانی که رهگیری را برای تهدید ورودی پیچیده‌تر می‌کند و می‌تواند زمان بیشتری برای واکنش سامانه‌های دفاعی فراهم کند. 
عبارت رسمی بیانیه سنتکام این است که ناو هواپیمابر و ناوشکن امریکایی با چندین موشک  (multiple ballistic missiles) و در چند حمله هدف قرار گرفته است و هر دو توانستند از حملات بگریزند. در بیانیه سنتکام، اشاره‌ای به رهگیری و انهدام ناو‌ها نشده و تأکید رسمی بر خلاف بسیاری از موارد، روی «گریز» است، نه «رهگیری»، موضعی که ادعا می‌کند ناو و ناوشکن امریکایی توانستند از چندین حمله موشکی ایران بگریزند.. 
 تکرار تجربه ناکام امریکا
بر اساس آخرین اطلاعات، ناو هواپیمابر هدف‌قرارگرفته در حمله روز شنبه، ناو هواپیمابر هسته‌ای یواس‌اس جورج واشینگتن بوده که به تازگی جایگزین ناو «آبراهام لینکلن» شده است. ناو «لینکلن» که پیش‌تر در منطقه حضور داشت، چند روز قبل از حمله (۲ سپتامبر) برای استراحت و تدارکات به بندر «پاتایا» در تایلند وارد شده بود. به نظر می‌رسد ناو «جورج واشینگتن» در زمان حمله، مأموریت گشت‌زنی و اعمال محاصره دریایی علیه ایران را بر عهده داشته است. در موردی مشابه از تقابل یمنی‌ها با امریکایی‌ها، اوایل اردیبهشت ماه سال گذشته، یک فروند جنگنده اف-‌ای- ۱۸ سوپر هورنت نیروی دریایی امریکا پس از حمله نیرو‌های یمنی به ناو هواپیمابر «یواس‌اس هری اس. ترومن» در دریای سرخ، به دریا سقوط کرد که به زخمی شدن یک ملوان منجر شد. این حادثه زمانی رخ داد که ناو ترومن برای جلوگیری از حمله نیرو‌های یمنی، مجبور به یک گردش تند شد و در این مانور، جنگنده از روی عرشه به دریا افتاد. پیش از این، در دی ماه هم، یک فروند جنگنده اف ۱۸ در جریان حمله به یمن، سرنگون شده بود که البته امریکایی‌ها آن را ناشی از آتش خودی اعلام کردند. در حالی که عمده روایت سنتکام بر هیچ گونه تلفات یا خسارتی به نیرو‌ها و تجهیزات امریکایی است، ناظران حمله به ناو امریکا را مرحله‌ای جدید از رویارویی ایران می‌دانند، یک خصوص که این فرض وجود دارد که در صورت صحت روایت سنتکام، برخورد به ناو امریکایی در حملات بعدی اتفاق بیفتد. ولفگانگ پوشتای، تحلیلگر مسائل دفاعی، به الجزیره گفته حمله ایران به یک ناوشکن موشکی و یک ناو هواپیمابر امریکا، «تشدیدی حساب‌شده» در درگیری‌ها محسوب می‌شود. او تأکید کرده ناو هواپیمابر هدف‌گرفته‌شده از ستون‌های اصلی کارزار نظامی امریکا علیه ایران بوده و هرچند نیرو‌های امریکایی مانع اصابت حملات شدند، نفس انتخاب این اهداف پیام مهمی داشته است.
قدرت موشکی جمهوری اسلامی وارد مرحله‌ای پیشرفته‌تر شده است
قدرت دفاعی و بازدارندگی جمهوری اسلامی ایران بر پایه مجموعه‌ای از مؤلفه‌های کلیدی شکل گرفته است که یکی از مهم‌ترین آن‌ها توانمندی موشکی کشور است. ایران در این حوزه در زمره کشورهای پیشرفته و مطرح جهان قرار دارد. این توانمندی راهبردی، به‌ویژه در جریان دفاع مقدس ۱۲ روزه، به‌خوبی به نمایش گذاشته شد و کارآمدی خود را اثبات کرد.
قدرت موشکی جمهوری اسلامی ایران با در اختیار داشتن انواع موشک‌ها با بردها و قابلیت‌های مختلف، از جمله موشک‌های خانواده خرمشهر، قدر، عماد، قیام، خیبرشکن، حاج‌قاسم، سجیل، کروز پاوه و ... توان قابل‌توجهی را در این حوزه به نمایش گذاشته است.
تولید بالای ۹۰ درصد تجهیزات مورد نیاز نیروهای مسلح در داخل کشور
دستیابی به این سطح از توان موشکی، نتیجه سال‌ها تلاش مستمر در شرایط پیچیده امنیتی و فشارهای خارجی است که اکنون وارد مرحله‌ای تازه و پیشرفته‌تر شده است.
وزیر دفاع معتقد است که بالای ۹۰ درصد تجهیزات مورد نیاز نیروهای مسلح در داخل کشور تولید می‌شود. به‌ویژه در حوزه موشکی، چه موشک‌های سوخت جامد و چه سوخت مایع، به‌طور ۱۰۰ درصد داخلی ساخته می‌شوند و هیچ اتکایی به خارج نداریم.
ایران سلاح‌ها و راهکارهای متعددی برای ضربه به ناوهای هواپیمابر آمریکا دارد و در ادامه به تعدادی از سلاح‌های مناسب برای حمله به ناوگان آمریکا اشاره شده است.
از موشک کروز ابومهدی تا موشک قاسم بصیر
ایران سلاح‌ها و راهکارهای متعددی برای ضربه به ناوهای هواپیمابر آمریکا دارد و بخشی از سناریوها و سلاح‌های آن در نبرد دریایی یمن با آمریکا به کار گرفته شدند که نتیجه آن آسیب، فرسایش و خروج ناوها از نبرد بود. در ادامه به تعدادی از سلاح‌های مناسب برای حمله به ناوگان آمریکا اشاره شده است. 
۱- پهپاد شاهد ۱۳۶
پهپاد انتحاری شاهد ۱۳۶، با قابلیت نصب دوربین، هدایت در طول مسیر، دقت در هنگام اصابت و حرکت گروهی در قالب دسته پهپادها یک سلاح ویژه برای گرفتار ساختن ناوگان آمریکا در منطقه است. حداکثر برد این پهپاد در نمونه‌های مختلف، ۹۰۰، ۱۵۰۰ و ۲۵۰۰ کیلومتر است. 
اخیراً بر روی انواع جدید شاهد ۱۳۶، کلاهک سنگین و قوی‌تر و موتور پرسرعت نصب شده‌اند. تغییر کلاهک‌های ۵۰ کیلوگرمی به ۹۰ کیلوگرمی و تعویض موتور ملخی با موتور مینی‌جت، باعث تولید نمونه‌های جدیدی شده‌اند، به‌گونه‌ای که به شاهد با موتور مینی‌جت، شاهد-۲۳۸ گفته می‌شود. در امواج متعدد و در هر موج، پرتاب ۱۰۰ الی ۲۰۰ پهپاد به سمت ناو هواپیمابر، ضمن مشغول سازی و اشباع پدافند، به اتمام ذخایر موشکی و خستگی جنگنده‌ها می‌انجامد. با کلاهک‌های سنگین، هر دسته در مجموع حاوی ۹ تا ۱۸ تن مواد منفجره خواهد بود. 
۲- پهپاد شاهد ۱۰۱
پهپاد شاهد ۱۰۱ ابعاد کوچکی داشته و کلاهک سبک‌تری حمل می‌کند اما مهلک بوده و برد یک هزارکیلومتری دارد. روی زمین یکی از اهداف این پهپاد، نفوذ به مناطق به‌شدت محافظت شده و حتی یافتن و انهدام سامانه‌های پدافندی با بهره‌گیری از مقطع راداری کم و پرواز در ارتفاع پایین است. این پهپاد برخلاف شاهد-۱۳۶ که به طور کامل ذخیره شده و در کشیک نظامی قرار می‌گیرد، قابلیت ذخیره‌سازی به‌صورت مجزا یا دمونتاژ شده را دارد. تنها در هنگام استفاده، قطعات این پهپاد مانند بدنه و بال‌ها به‌صورت دستی مونتاژ شده و پرتاب می‌گردد. در ساحل و دریا، این ویژگی می‌تواند به معنای ذخیره‌سازی و پرتاب ایمن در کوتاه‌ترین زمان ممکن باشد. پهپادهای شاهد ۱۰۱ برای حملات دسته‌ای، سرکوب شناورهای مدافع ناو هواپیمابر و ضربه به پدافند مستقر بر آن‌ها کارایی دارند. 
۳-  پهپاد شاهد ۱۲۹ و ۱۳۹
خانواده شاهد علاوه بر پهپادهای انتحاری شامل پهپادهای شناسایی-رزمی می‌شود. این پهپادها با سامانه‌های شناسایی دوربرد و قیف اپتیکی، تجهیزات جنگ الکترونیک و وسایل ارتباطی پیشرفته‌تر، در قالب حملات ترکیبی همراه با پهپادهای انتحاری می‌توانند به ناوهای هواپیمابر نزدیک شوند. پهپادهای انتحاری یک‌طرفه بوده و نیازی به بازگشت ندارند اما پهپادهای شناسایی-رزمی پس از هر مأموریت به پایگاه باز می‌گردند؛ باتوجه‌به این تفاوت، آن‌ها از قطعات گران‌قیمت‌تری ساخته شده و بزرگتر از پهپادهای انتحاری هستند. ازاین‌رو تعدادشان کمتر بوده و نباید از این هواگردها به‌تنهایی برای حمله استفاده کرد؛ به‌کارگیری ترکیبی در همراهی با پهپادهای انتحاری، به این هواگردها که تجهیزات شناسایی و ارتباطی بهتری دارند، اجازه می‌دهد موقعیت ناوگان آمریکا بهتر کشف شده و ضربات دقیق‌تری به آن‌ها وارد شود. 
۴-  موشک‌های خلیج‌فارس و فاتح مبین
برد موشک خلیج‌فارس ۳۰۰ و موشک فاتح مبین ۵۰۰ کیلومتر است. با این دو موشک می‌توان از ساحل، ناوهای نزدیک به آب‌های کشور را هدف قرار داد. برد ۳۰۰ و ۵۰۰ کیلومتری این موشک‌ها نسبت به برد موشک‌های زمین‌به‌زمین کم بوده، اما برای جنگ‌های دریایی مناسب است. وجود این موشک‌ها می‌تواند باعث احتراز ناوگان دریایی دشمن از سواحل شود که خود بر نوع سلاح‌های به‌کاررفته و دقتشان اثرگذار است. ناوهای دشمن برای جنگ الکترونیک و کمک به موشک‌ها برای پیمایش در عمق خاک دشمن، مؤثرند و کوتاه‌شدن دستشان از سواحل هدایت موشک‌ها را دشوار می‌کند. ازسوی‌دیگر چنین موشک‌هایی از انواع بالستیک تاکتیکی بوده، با ابعاد کوچک و شیوه شلیکشان که مایل پرتاب است، قابلیت نصب روی شناورهای نظامی را دارند؛ ازاین‌رو با نصب بر شناورها آن‌ها به‌اصطلاح ویژگی کشویی یافته و اگر شناور حامل در ۵۰۰ کیلومتری ساحل مستقر گردد، ایران با موشک فاتح مبین می‌تواند اهدافی در یک هزارکیلومتری ساحل جنوب را هدف گیرد. خلیج‌فارس و فاتح مبین هر دو در دماغه کلاهک دارای دوربین هستند. دوربین فاتح مبین حرارت‌یاب بوده و در شب و آب‌وهوای نامساعد نیز کارایی دارد. 
۵-  موشک کروز ابومهدی
موشک‌های کروز نسل قبل ایران بردی حداکثر تا ۳۰۰ کیلومتر دارند اما موشک ابومهدی که نسخه ضدکشتی موشک زمین‌به‌زمین سومار است، بردی برابر با ۱۳۵۰ کیلومتر دارد؛ هرچند برد آن همانند سومار می‌تواند به تقریباً دوبرابر نرخ فعلی و ۲۵۰۰ کیلومتر برسد. این موشک علاوه بر استقرار ساحلی، به‌راحتی روی ناوهای جنگی و شناورهای نظامی نصب می‌گردد. 
۶-  موشک قاسم بصیر
ایران سابقه شلیک موشک‌های میان‌برد به سمت دریا را دارد اما پس از آن، اطلاعات دقیقی از اهداف و برد اعلام نشد. ازاین‌رو داده قابل اتکایی وجود ندارد. آنچه در این میان قابل‌پیش‌بینی است، امکان رسیدن ایران به برد بالای هزار کیلومتر در موشک‌های بالستیک ضد کشتی است؛ چنین پیش‌بینی‌ای با در نظر گرفتن تولید موشک جدید قاسم بصیر امکان‌پذیر شده است. این موشک در پیامد درس‌های گرفته شده از عملیات وعده صادق-۲ طراحی شد. 
در وعده صادق-۲ با استفاده از موشک‌های پیشرفته‌تر، حمله موشکی به رادارها، هک و جنگال روی سامانه‌های پدافندی موشک‌های بیشتری اصابت کردند اما دو مشکل وجود داشت؛ گرچه سامانه‌های پدافند موشکی مختل شدند اما سامانه‌های جنگ الکترونیک رژیم صهیونیستی بر سیستم هدایت و هدف‌گیری نهایی کلاهک‌ها اختلال کردند. ازسوی‌دیگر دقت اصابت‌ها مطلوب نبود. برای فائق آمدن بر این دو مشکل، ایران تجهیزات اپتیکی بر کلاهک موشک‌های خود نصب کرد؛ این دوربین باعث می‌شد فریب و اختلال در مرحله شیرجه و در نزدیکی هدف بی‌اثر گردد، زیرا دوربین با تطبیق عکسی که از هدف داشت به سمت آن حرکت می‌کرد و جنگ الکترونیک رژیم باعث اختلال در موقعیت‌یابی نمی‌شد؛ اپتیک مزبور همچنین قابلیت هدف‌یابی بهتری را در اختیار می‌گذاشت تا دقت به میزان مطلوبی برسد. 
در رونمایی از موشک قاسم بصیر مشخص شد بدنه موشک همانند موشک حاج‌قاسم است که خود شباهت‌هایی با پلتفرم خیبرشکن و دزفول دارد. بر اساس تصاویر و نام‌گذاری، قاسم بصیر نمونه ارتقا یافته نسبت به موشک حاج‌قاسم است که ارتقا بر کلاهک و با نصب تجهیزات اپتیکی صورت گرفته است. موشک حاج‌قاسم بردی اعلامی معادل ۱۴۵۰ کیلومتر دارد که نشانگر برد نمادین در نشان دادن فاصله ایران تا تل‌آویو است. گفته می‌شود برد نهایی این موشک می‌تواند به ۱۸۰۰ کیلومتر برسد. یمن با استفاده از پلتفرم مشابه به برد ۲۱۵۰ کیلومتر دست یافته است. بردی که برای بصیر گمانه‌زنی شده ۱۲۰۰ کیلومتر است اما به نظر می‌رسد برد این موشک به‌راحتی به ۱۴۵۰ کیلومتر می‌رسد. 
کماکان اطلاعی از کارایی موشک مزبور در دست نیست. از این موشک چند ماه قبل از جنگ ۱۲ روزه رونمایی شد اما در جنگ مورداستفاده قرار نگرفت؛ یک احتمال عدم تولید انبوه و استقرار عملیاتی بود که قابل رد است زیرا موشک‌ها وقتی رونمایی می‌گردند که تولید انبوه شده‌اند. احتمال پررنگ‌تر وجود این موشک در شهرهای زیر زمینی پیشرو در غرب کشور است که خط مقدم مقابله با رژیم بودند و بر همین مبنا اغلب موشک‌های بالستیک اصطلاحاً «اسرائیل‌زن» ایران در این پایگاه‌ها مستقر بودند و در پی عملیات هدف‌گیری ورودی‌ها، به طور موقت در پایگاه‌ها محبوس شدند.  بااین‌وجود وزیر دفاع پس از جنگ ۱۲ روزه در تهدید رژیم بر اساس چهارچوب بازدارندگی، به عدم استفاده از قاسم بصیر در طول جنگ اشاره کرد تا بگوید در جنگ آتی تهران با به‌کارگیری آن تل‌آویو را در محذوریت قرار می‌دهد. این توصیفات حکایت از آن دارد که موشک قاسم بصیر توانمندی‌های بزرگی از لحاظ دقت دارد. این موشک به فاتح مبین شباهت دارد ولی بردی دو تا سه برابر بیشتر دارد. قاسم بصیر در برابر اهداف ثابت زمینی کارآمد است زیرا مختصات هدف پیش از حرکت در اختیارش قرار می‌گیرند اما با روش‌هایی می‌توان آن را در برابر اهداف متحرک دریایی به کار گرفت. ارائه مختصات حدودی ناوگان آمریکایی پیش از حرکت و ارائه موقعیت دقیق به‌وسیله پهپادهای شناسایی-رزمی می‌تواند مشکلات هدف‌یابی را کاهش دهد. روش مکمل استفاده از کلاهک‌های بارشی برای تضمین خسارت است.
قاسم بصیر؛ موشکی که برای هدف متحرک طراحی شده است
بر اساس اطلاعات منتشرشده درباره موشک «قاسم بصیر»، این موشک یک موشک بالستیک میان‌برد است که برای افزایش دقت اصابت، به سامانه هدایت الکترواپتیکی مجهز شده است. در این فناوری، دوربین و حسگرهای نوری و حرارتی می‌توانند در مراحل پایانی پرواز، هدف را شناسایی و مسیر موشک را برای رسیدن دقیق‌تر به آن اصلاح کنند.
این ویژگی از آن جهت اهمیت دارد که هدف قرار دادن یک ناو یا شناور متحرک با موشک‌های بالستیک، بسیار پیچیده‌تر از حمله به یک هدف ثابت است. گزارش وال‌استریت‌ژورنال نیز نشان می دهد موشک‌های استفاده‌شده در حملات اخیر، از کلاهک‌های مانورپذیر برخوردار بوده‌اند؛ قابلیتی که امکان تغییر مسیر کلاهک در مسیر حرکت به سمت هدف را افزایش می‌دهد.
در اطلاعات منتشرشده درباره «قاسم بصیر» نیز مشخصاتی از جمله برد بیش از ۱۲۰۰ کیلومتر، وزن حدود ۷ تن، سوخت جامد مرکب و سرعت بیش از ۱۰ ماخ در فاز میانی پرواز ذکر شده است. همچنین آمده است که این موشک برای اصابت دقیق‌تر به اهداف دریایی طراحی شده و قابلیت‌های آن می‌تواند مسیر پیش‌بینی‌شده سامانه‌های دفاعی را دشوارتر کند.
از سوی دیگر، گزارش‌های منتشرشده درباره این موشک به استقلال از سامانه موقعیت‌یابی جهانی و مقاومت در برابر جنگ الکترونیک نیز اشاره دارند؛ ویژگی‌هایی که در صورت تأیید عملیاتی، برای نبرد با ناوهای مجهز به سامانه‌های پیشرفته جنگ الکترونیک اهمیت ویژه‌ای خواهند داشت.
چرا موشک‌های جدید ایران برای ناوهای آمریکا مهم هستند؟
آنچه در گزارش‌های اخیر بیش از برد یا سرعت موشک‌ها مورد توجه قرار گرفته، قابلیت جست‌وجوی الکترواپتیکی و امکان هدایت دقیق‌تر در برابر هدف متحرک است. نیویورک‌پست به نقل از تلگراف گزارش داده که ایران برای نخستین بار در حملات اخیر از موشک‌هایی با جست‌وجوگر الکترواپتیکی استفاده کرده است؛ موشک‌هایی که با دوربین و حسگرهای نوری امکان ردیابی هدف را دارند.
این تحول، می‌تواند معادله حمله و دفاع در دریا را پیچیده‌تر کند؛ زیرا ناوهای جنگی برای مقابله با موشک‌های بالستیک به زمان واکنش بسیار محدودی نیاز دارند و متحرک بودن هدف نیز کار دفاع را دشوارتر می‌کند.
در همین چارچوب، اظهارات برخی فرماندهان و مسولان نظامی ایران نیز قابل توجه است. محسن رضایی دبیر شورای عالی امنیت ملی پیش‌تر از آزمایش یک موشک بالستیک خاص علیه یک ناوشکن آمریکایی سخن گفته بود و تاکید کرده برای اولین بار موشک ضدناوشکن ایرانی را بالای سر یک ناو آمریکایی آزمایش کردیم.
وی گفت: این موشک خاص، جهنمی برای آمریکایی‌ها به وجود آورد و فرار کردند. همچنین سیدمجید ابن‌الرضا، سرپرست وزارت دفاع، بر توان ایران برای هدف قرار دادن ناوهایی که در محاصره اقتصادی ایران مشارکت دارند تأکید کرده است.
بنابراین، آنچه از مجموع این روایت ها به دست می‌آید، بیش از آنکه صرفاً یک رویارویی موشکی باشد، نمایش یک توانمندی جدید ایران برای تهدید اهداف دریایی متحرک است. با وجود تکذیب اصابت به ناوهای آمریکایی از سوی سنتکام، انتشار گزارش‌های متعدد درباره نزدیک‌تر شدن موشک‌های ایرانی به شناورها نشان می‌دهد که فناوری موشکی و شیوه استفاده از آن به یکی از عوامل مهم در محاسبات جدید دریایی تبدیل شده است.
موشک قاسم بصیر چه ویژگی‌هایی دارد؟
موشک قاسم بصیر، که درحقیقت نسخه‌ای ارتقایافته از موشک حاج قاسم است، با حفظ ویژگی‌های اصلی آن، پیشرفت‌هایی کلیدی در هدایت، مانورپذیری و مقاومت در برابر جنگ الکترونیک به دست آورده است.
روز یکشنبه 14 اردیبهشت 1404 موشک بالستیک «قاسم بصیر» با برد 1200 کیلومتر و دقت کمتر از یک متر به‌طور رسمی معرفی شد. این موشک که به عنوان نسخه ارتقایافته‌ای از موشک «شهید حاج قاسم» شناخته می‌شود، در مراسمی با حضور امیر سرتیپ خلبان عزیز نصیرزاده، وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح رونمایی شد. ویژگی‌های منحصر به‌فرد این موشک، از جمله توانایی عبور از سامانه‌های دفاع موشکی پیشرفته و دقت بی‌نظیر در هدف‌گیری، ایران را به عنوان یک قدرت دفاعی برجسته در منطقه معرفی می‌کند و پاسخی قوی به تهدیدات نظامی آمریکا و اسرائیل به شمار می‌رود.
برای درک اهمیت موشک قاسم بصیر، باید نگاهی به ریشه‌های آن در موشک «شهید حاج قاسم» بیندازیم. این موشک که در سال 1399 رونمایی شد، یک موشک بالستیک سوخت جامد دومرحله‌ای با برد 1400 کیلومتر بود که به افتخار سردار شهید قاسم سلیمانی نام‌گذاری شد. موشک حاج قاسم با وزن 7 تن، طول 11 متر، سرجنگی 500 کیلوگرمی و سرعت‌هایی در محدوده هایپرسونیک (11 ماخ در ورود به جو و 5 ماخ در اصابت)، به‌عنوان یک سلاح تاکتیکی قدرتمند معرفی شد. ویژگی برجسته آن قابلیت افزایش برد تا 1800 کیلومتر بود که نشان‌دهنده انعطاف‌پذیری طراحی آن بود. 
در سال 1402، در جریان بازدید رئیس‌جمهور وقت از نمایشگاه دستاورد‌های دفاعی، قابلیت جدیدی برای این موشک به نمایش درآمد. یک سکوی پرتاب پیشرفته که زمان آماده‌سازی و شلیک را به‌طور چشمگیری کاهش می‌داد. این سکو، که احتمالاً از فناوری DRU (واحد مرجع دینامیک) بهره می‌برد، امکان شلیک سریع و جابه‌جایی فوری پرتابگر را فراهم می‌کرد؛ ویژگی‌ای که پیش‌تر در موشک‌های خیبرشکن و فتاح نیز به کار گرفته شده بود. سردار حاجی‌زاده، فرمانده نیروی هوافضای سپاه، در آن زمان اعلام کرد این فناوری زمان آماده‌سازی را به یک‌ششم موشک‌های مشابه کاهش داده است.
موشک قاسم بصیر، که درحقیقت نسخه‌ای ارتقایافته از موشک حاج قاسم است، با حفظ ویژگی‌های اصلی آن، پیشرفت‌هایی کلیدی در هدایت، مانورپذیری و مقاومت در برابر جنگ الکترونیک به دست آورده است. این موشک در 28 فروردین 1404 با موفقیت آزمایش شد و در 14 اردیبهشت 1404 به‌طور رسمی رونمایی شد، لحظه‌ای که نه‌تنها قدرت دفاعی ایران را به نمایش گذاشت، بلکه پاسخی استراتژیک به تهدیدات فزاینده از سوی آمریکا و اسرائیل بود. 
دقت: کمتر از یک متر
موشک بالستیک قاسم بصیر با سوخت جامد، امکان آماده‌سازی و شلیک سریع را بدون نیاز به فرایند‌های پیچیده سوخت‌گیری فراهم می‌کند. این موشک با برد حداقل 1200 کیلومتر، توانایی پوشش اهداف استراتژیک منطقه، ازجمله سرزمین‌های اشغالی را دارد. سرجنگی 500 کیلوگرمی آن با مواد منفجره قوی، برای تخریب اهداف حساس طراحی شده است. قاسم بصیر با سامانه هدایت نوری-فروسرخ، دقتی کمتر از یک متر در فاز نهایی ارائه می‌دهد. بدنه فیبر کربنی آن، سطح مقطع راداری را کاهش داده و شناسایی توسط رادار‌های دشمن را دشوار می‌کند. این موشک با طول 11 متر، وزن 7 تن و سرعت حداکثر 12 ماخ در ورود به جو، مشابه موشک حاج قاسم است. 
چرا منحصر به فرد؟ 
موشک قاسم بصیر با بهره‌گیری از فناوری‌های پیشرفته، چندین ویژگی کلیدی دارد که آن را از سایر موشک‌های بالستیک متمایز می‌کند و رسانه‌های بین‌المللی را به تب و تاب جزئیاتش انداخته است.
در ادامه مهم‌ترین ویژگی‌های این موشک ذکر شده است. 
1-  نفوذ به سامانه‌های دفاع موشکی
یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های قاسم بصیر، توانایی آن در عبور از سامانه‌های دفاع موشکی پیشرفته مانند تاد (THAAD) و پاتریوت است. این توانایی به لطف طراحی آیرودینامیک، بدنه فیبر کربنی با سطح مقطع راداری پایین و قابلیت مانورپذیری بالای سرجنگی ممکن شده است. سرجنگی این موشک می‌تواند در فاز نهایی مسیر خود را به‌صورت غیرقابل‌پیش‌بینی تغییر دهد که محاسبه «نقطه ملاقات» (محل برخورد موشک پدافندی با موشک بالستیک) را برای سامانه‌های دفاعی دشمن غیرممکن می‌کند. وزیر دفاع، امیر نصیرزاده در مراسم رونمایی تأکید کرد: «این موشک با مانورپذیری پیشرفته، لایه‌های پدافندی دشمن را به‌راحتی پشت سر می‌گذارد.» این ویژگی در عملیات‌هایی مانند «وعده صادق2» که موشک‌های ایرانی مانند فتاح و خیبرشکن2 موفق به عبور از سامانه‌های دفاعی شدند، به اثبات رسیده است. 
2- هدایت نوری و فروسرخ
یکی از نوآوری‌های کلیدی قاسم بصیر، استفاده از سامانه هدایت نوری و فروسرخ (تصویرسازی حرارتی) در فاز نهایی است. برخلاف موشک‌های سنتی که به GPS وابسته‌اند و در برابر جنگ الکترونیک آسیب‌پذیر هستند، قاسم بصیر با استفاده از دوربین‌های حرارتی، هدف را به‌صورت مستقل شناسایی و مورد اصابت قرار می‌دهد. این فناوری که پیش‌تر در موشک‌های ضدکشتی مانند قدر87 و خلیج فارس به کار گرفته شده بود، دقت نقطه‌زنی را به کمتر از یک متر رسانده و مقاومت بالایی در برابر اخلال الکترونیکی ایجاد کرده است. تجربه عملیات «وعده صادق» نشان داد که دشمن با ایجاد اختلال گسترده در GPS، دقت موشک‌های ایرانی را کاهش داد. قاسم بصیر با حذف وابستگی به GPS، این ضعف را برطرف کرده و توانایی هدف‌گیری اهداف کوچک مانند آشیانه‌های جنگنده یا باند‌های فرود را با دقت بالا فراهم می‌کند. 
3- مانورپذیری سرجنگی
بالک‌های هدایت سرجنگی قاسم بصیر به‌گونه‌ای اصلاح شده‌اند که امکان مانور‌های پیچیده در سرعت‌های مافوق صوت را فراهم می‌کنند. این قابلیت، سامانه‌های دفاع موشکی را که برای رهگیری موشک‌های با مسیر ثابت طراحی شده‌اند، ناکارآمد می‌کند. به گفته وزیر دفاع، این ویژگی موشک قاسم بصیر می‌تواند با هدف قرار دادن رادار‌ها و سامانه‌های پدافندی دشمن، راه را برای سایر موشک‌های بالستیک ایرانی باز کند و به‌عنوان یک موشک ضدسپر موشکی عمل کند.