اقتصاد تاب آور

 حسن ستاری- امروزه تاب آوری، به منزله ­ی یکی از سنجه­ های مؤثر در فرآیند مدیریت بحران، رویکردی اجتماع محور برای ارتقای آمادگی در مواجهه با مخاطرات محیطی محسوب می­ شود. از این رو جوامع در تلاش هستند با افزایش تاب­ آوری در مواجهه با بحران، آسیب­ پذیری را کاهش دهند. اب آوری اقتصادی به توانایی یک جامعه در مواجهه با بحران ها و چالش های اقتصادی اشاره دارد و به شدت تحت تاثیر بافت اجتماعی آن قرار دارد. تاب‌آوری اقتصادی به توانایی یک اقتصاد برای انعطاف‌پذیری در برابر شوک‌های اقتصادی و بازگشت به مسیر رشد پایدار اشاره دارد.
این مفهوم به ویژه در شرایطی که کشورها با چالش‌های داخلی و خارجی مواجه هستند، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.تاب‌آوری اقتصادی به توانایی یک منطقه یا جامعه برای پیش‌بینی، مقاومت و بازیابی از شوک‌های اقتصادی مختلف، از جمله رکودهای بازار، بلایای طبیعی و سایر رویدادهای مخرب اشاره دارد.این مفهوم در سال‌های اخیر به ویژه با توجه به بحران‌های جهانی مانند بحران مالی ۲۰۰۸ و همه‌گیری COVID-19 اهمیت بیشتری یافته است و بر لزوم وجود چارچوب‌های اقتصادی قوی و جوامع سازگار تأکید کرده است.
درک تاب‌آوری اقتصادی شامل مبانی نظری متنوع، ویژگی‌های کلیدی و عوامل تأثیرگذار است که آن را به یک حوزه مطالعه حیاتی برای سیاست‌گذاران، اقتصاددانان و رهبران جامعه تبدیل می‌کند.این مفهوم به تأثیر متقابل بین شرایط اجتماعی-اقتصادی و ظرفیت بهبود اشاره دارد.اقتصاددانان برجسته‌ای مانند هیمن مینسکی با تأکید بر اهمیت رفتار انسانی و پویایی‌های اجتماعی در شکل‌دهی به ثبات اقتصادی به این درک کمک کرده‌اند.تعاریف معاصر تاب‌آوری اقتصادی نه تنها شامل ظرفیت بازیابی سریع، بلکه توانایی مقاومت در برابر شوک‌ها و جلوگیری از وقوع آنها نیز می‌شود.این امر منجر به توسعه استراتژی‌های جامعی برای مدیریت ریسک و افزایش ظرفیت پاسخگویی شده است.
جوامعی که همکاری بین مشاغل محلی را تشویق می کنند و از جمعیت های آسیب پذیر حمایت می کنند، می توانند اثرات منفی رکود اقتصادی را به طور قابل توجهی کاهش دهند.جوامع با نابرابری کمتر و تحرک اجتماعی بیشتر، تاب آوری بیشتری از خود نشان می دهند. این جوامع قادرند انسجام اجتماعی را در طول بحران حفظ کنند.سرمایه اجتماعی به روابط و ارتباطات درون گروه ها اشاره دارد و می تواند به عنوان یک منبع مهم برای افزایش تاب آوری عمل کند. این نوع سرمایه به جوامع کمک می کند تا منابع و اطلاعات لازم برای پاسخگویی به تهدیدات را بسیج کنند.
تاب آوری اقتصادی به مثابه توانایی جامعه در پیش بینی، سازگاری و بکارگیری شرایط متغیر به سود خود است. “راهنمای محتوای راهبرد توسعه اقتصادی” در اداره امور اقتصادی ایالات متحده آمریکا، عنوان می‌کند که تاب آوری سه خصوصیت اصلی دارد:
توانایی بهبودی سریع از شوک
توانایی تحمل شوک
و به طور کلی توانایی پیشگیری از شوک
این شوک‌های اقتصادی می‌توانند شامل موارد زیر باشند:
*رکود در اقتصاد ملی و جهانی که بر میزان تقاضا برای کالای بومی و هزینه ها تاثیر می‌گذارد
*رکود در صنایع حیاتی خاص تا فعالیت های اقتصادی بومی
*عوامل بیرونی نظیر بلایای طبیعی یا انسان ساخت، تعطیلی پایگاه نظامی یا بنگاه‌های بزرگ اقتصادی و تغییران آب و هوایی
در زمان رونق اقتصادی است که جوامع می‌بایست بر اقدامات مرتبط با تاب آوری متمرکز باشند. جوامع از قبل باید آمادگی لازم را داشته باشند چون شوک‌های اقتصادی همیشه در گوشه و کنار در انتظار روی دادن هستند. به این دلیل که گریزی از این شوک‌های اقتصادی نیست، رونق اقتصادی طولانی مدت در یک منطقه با توانایی اش در مواجهه با اختلالات در بنیان اقتصاد پیوند دارد.
توسعه دهندگان اقتصادی نقش مهمی را در ایجاد تاب آوری اقتصادی جامعه ایفا می‌کنند. این گروه می‌بایست نقش خودشان را از منظر قبل از حادثه و بعد از حادثه بررسی نمایند. در نتیجه راهبردهایشان در تاب آوری اقتصادی در دو موضع قرار می گیرد که در ادامه بدان ها می‌پردازیم.