سیاست
گروهی از کارشناسان در اروپا معتقدند که تجربه جنگ ۱۲ روزه و توان بازدارنده ایران، هرگونه ماجراجویی را برای آمریکا و رژیم صهیونیستی به تصمیمی پرهزینه، پرریسک و با پیامدهای بالقوه غیرقابلکنترل تبدیل کرده است. استیو بل پژوهشگر انگلیسی و عضو ارشد ائتلاف ضد جنگ، به ایرنا گفت که جنگ ۱۲ روزه نشان داد که ایران توان «پاسخگویی مؤثر و سازمانیافته» دارد و همین واقعیت، محاسبات جنگی طرف مقابل را با محدودیتهای جدی روبهرو کرده است. وی با تأکید بر عنصر بازدارندگی ایران افزود: «توان ایران برای بازسازی سریع نیروها پس از حمله اولیه و وارد کردن خسارات سنگین به تأسیسات اسرائیل، آمریکا را به احتیاط واداشته است.» وی همچنین تصریح کرد که «شکستهشدن سامانههای پدافندی اسرائیل در جریان ضدحملهها، شوک بزرگی به دولت (رژیم) و جامعه اسرائیل وارد کرد که به تصور آسیبناپذیری خود خو گرفته بود.» این پژوهشگر انگلیسی در توضیح پیامدهای منطقهای یک تقابل احتمالی نیز گفت: «تجربه جنگ ۱۲ روزه نشان داد که هم اسرائیل آسیبپذیر است هم پایگاهها و تأسیسات آمریکا در سراسر منطقه نیز میتوانند هدف قرار گیرند.» او بر این باور است که همین ملاحظه، تصمیمگیری برای ورود به جنگ را برای واشنگتن پیچیده میکند و هزینههای امنیتی آن را بالا برده است. بل در بخش دیگری از گفتوگو به عامل بازدارنده داخلی در آمریکا پرداخت و با استناد به نظرسنجی دانشگاه کوینیپیاک گفت: «۷۰ درصد مردم آمریکا مخالف اقدام نظامی علیه ایران هستند و تنها ۱۸ درصد از آن حمایت میکنند.» او نتیجه گرفت که در چنین فضایی، تصمیم برای جنگ جدید علیه ایران میتواند برای تصمیمگیران آمریکایی هزینهزا باشد. ایران حریف سادهای نیست کریس ویلیامسون نماینده پیشین پارلمان انگلیس نیز در گفتوگو با ایرنا، با تأکید بر دشواری تقابل مستقیم، تصریح کرد که ایران «حریف سادهای» نیست و ارزیابی واشنگتن و تلآویو از پیامدهای سنگین تقابل، گزینه اقدام مستقیم را به انتخابی پرهزینه تبدیل کرده است. وی در ارزیابی از آسیبپذیری تجهیزات و نیروهای آمریکایی در منطقه نیز تصریح کرد که ناو هواپیمابر و شناورهای همراه آن بهشدت در برابر حملات موشکی ایران آسیبپذیر هستند. ویلیامسون همچنین با اشاره به پیامدهای یک تقابل احتمالی برای منطقه گفت: چنین وضعیتی میتواند «به طور بالقوه فاجعهبار» باشد و حتی اقتصادها را دچار فروپاشی کند. این نماینده پیشین پارلمان انگلیس در بخش دیگری از گفتوگو، با اشاره به تجربه جنگ ۱۲ روزه، به تقویت ظرفیت واکنش ایران در صورت تکرار درگیری اشاره و تأکید کرد که توان تلافیجویانه ایران در همان مقطع آشکار شد و در صورت وقوع تقابل دوباره، سطح درگیری میتواند پرهزینهتر شود. ماجراجویی ترامپ علیه ایران خودکشی سیاسی است الستر کروک دیپلمات اسبق و عضو پیشین سرویس جاسوسی انگلیس هم هرگونه ماجراجویی واشنگتن در منطقه را خودکشی سیاسی توصیف کرد و گفت: چنین اقدامی میتواند به ضرر دولت دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا در انتخابات میاندوره شود. او همچنین اشاره کرد: در جنگ ۱۲ روزه، نزدیک بود اسرائیل نابود شود و بعد از چهار روز آنها مجبور شدند از ترامپ برای آتشبس التماس کنند؛ چراکه ضربات سنگینی خوردند. مجموع این گفتوگوها، با وجود تفاوت زاویه نگاه مصاحبهشوندگان، بر یک نقطه مشترک تکیه دارد و آن اینکه تجربه جنگ ۱۲ روزه و نمایش ظرفیت پاسخگویی ایران، محاسبات جنگی آمریکا و رژیم صهیونیستی را با محدودیتهای جدی روبهرو کرده است. بر اساس این روایتها، وقتی آسیبپذیری طرف مقابل در کنار توان واکنش سازمانیافته ایران قرار میگیرد، گزینه اقدام نظامی نه تنها ساده و کمهزینه نیست، بلکه میتواند به زنجیرهای از پیامدهای امنیتی و منطقهای منجر شود که کنترل آن از دست آغازگران درگیری نیز خارج باشد. کارشناسان تأکید دارند که بازدارندگی، صرفاً یک مفهوم انتزاعی نیست و در میدان، با مؤلفههایی مانند توان پاسخگویی مؤثر، ظرفیت ترمیم و بازسازی و نیز امکان هدف قرار گرفتن منافع و پایگاههای طرف مقابل معنا پیدا میکند. از نگاه آنها، همین واقعیتهاست که تهدیدها را از سطح شعار به سطح هزینه و ریسک کشانده و محاسبات و تصمیمگیری طراحان آن را در عمل فلج کرده است.