جشنواره تئاتر فجر نیازمند بازنگری است

 مدیر بخش «فجرپلاس» چهل‌وچهارمین جشنواره تئاتر فجر با اشاره به چگونگی حضور گروه‌ها در این بخش گفت: جشنواره تئاتر فجر نیازمند بازنگری و آسیب‌شناسی است؛ در شرایطی که پیش‌تر بسیاری از اساتید و پیشکسوتان در جشنواره حضور داشتند اکنون شرایط به ‌گونه‌ای شده که یک گروه می‌تواند در جشنواره پذیرفته شود اما تصمیم به انصراف بگیرد.
شاهین چگینی درباره چرایی شکل‌گیری بخش «فجرپلاس» در جشنواره تئاتر فجر اظهارداشت: این بخش از سال ۱۳۹۵ در دوره دبیری سعید اسدی، به پیشنهاد او، به جشنواره اضافه شد که نماینده سالن‌های خصوصی بود. پیش از آن، سالن‌های خصوصی در بخش اصلی جشنواره حضور داشتند و اجراهایی که در سالن‌های دولتی روی صحنه می‌رفتند، در صورت نیاز از سالن‌های خصوصی استفاده می‌کردند.
وی گفت: قرار شد یک رپرتوار از آثاری که در سالن‌های خصوصی اجرا شده بودند، با انتخاب مدیران سالن‌ها جمع‌بندی شود و بخش مستقلی با عنوان «به‌ علاوه فجر» به جشنواره اضافه شود که امسال با نام «فجرپلاس» معرفی شده است. این بخش از سال ۱۳۹۶ برگزار شد و تنها یکی دو سال، به دلیل شرایط شیوع کرونا متوقف بود.
چگینی افزود: دو سال است که این بخش به‌ صورت رقابتی برگزار می‌شود و آثار در هفت رشته داوری شده و برگزیدگان، جایزه فجر دریافت می‌کنند. مدیران تماشاخانه‌ها می‌توانند از میان آثار اجراشده در سالن خود، دو اثر معرفی کنند. همچنین اگر نمایشی مجوز اجرا داشته اما به دلایل مالی یا اجرایی روی صحنه نرفته باشد، امکان معرفی به جشنواره را دارد.
مدیر بخش «فجرپلاس» چهل‌وچهارمین جشنواره تئاتر فجر بیان کرد: امسال هشت سالن با ۱۸ اثر در جشنواره حضور دارند و بلیت‌فروشی اجراها از طریق سایت تیوال انجام شده است. قیمت بلیت نیز با نظر مدیریت سالن و گروه نمایشی تعیین شد.
وی درباره رویکرد انتخاب آثار در بخش «فجرپلاس» اظهارداشت: در این بخش هیات انتخاب وجود نداشت. مدیران سالن‌ها از میان ۱۵ تا ۲۰ اثری که در طول سال گذشته اجرا کرده‌اند، تشخیص دادند کدام آثار شایسته معرفی به جشنواره هستند و ما صرفاً این آثار را در قالب یک مجموعه به جشنواره اضافه کردیم.
انصراف گروه‌ها و محدودیت تبلیغات
چگینی درباره نبود اطلاعات بعضی از اجراها در سایت‌ فروش بلیت گفت: متأسفانه امسال انصراف‌ گروه‌های اجرایی زیاد بود. بعضی گروه‌ها تمایلی نداشتند خبری از آنها و اجراهایشان منتشر شود که نشان دهد در جشنواره فجر شرکت کرده‌اند. از ۱۰ سالنی که معرفی شده بودند، دو سالن انصراف دادند و برخی گروه‌ها نیز در دقیقه ۹۰ اعلام انصراف کردند.
وی خاطرنشان کرد: بعضی گروه‌ها فقط برای اجرا آمده بودند و مایل نبودند بلیت‌فروشی یا تبلیغات داشته باشند حتی محدودیت‌های اینترنتی نیز باعث شد امکان تبلیغ مؤثر در فضای مجازی وجود نداشته باشد.
 داوری آثار در «فجرپلاس»
مدیر بخش «فجرپلاس» چهل‌وچهارمین جشنواره تئاتر فجر اظهارداشت: آثار این بخش توسط هیات داوران؛ مریم کاظمی، محمد حاتمی و آرش دادگر در هفت رشته؛ بهترین اثر، بهترین کارگردانی، بهترین متن تألیفی، بهترین بازیگر مرد، بهترین بازیگر زن، بهترین طراحی صحنه و سالن برگزیده از لحاظ استاندارهای مدیریتی، فنی، اجرایی و فضای محیطی داوری می‌شوند.
چگینی گفت: در هر بخش یک برگزیده معرفی می‌شود و برگزیدگان در اختتامیه جشنواره تئاتر فجر با اهدای جایزه نقدی، لوح تقدیر و تندیس جشنواره تجلیل می‌شوند، در صورت صلاحدید داوران، از نفر دوم نیز با لوح تقدیر، تجلیل می‌شود.
 افت اعتبار جشنواره و لزوم بازنگری
مدیر بخش «فجرپلاس» چهل‌وچهارمین جشنواره تئاتر فجر با اشاره به مشکلات مالی جشنواره بیان کرد: بودجه جشنواره نسبت به سال گذشته حدود ۵۰ درصد کاهش داشته است. اگر سال گذشته جشنواره با حدود ۴۰ میلیارد تومان برگزار شد، امسال این رقم به ۲۵ یا ۲۶ میلیارد تومان رسیده، در حالی که هزینه‌ها به‌ دلیل تورم افزایش یافته است. این بودجه حتی هزینه‌های داوران و سالن‌ها را هم پوشش نمی‌دهد.
وی با انتقاد از وضعیت کلی جشنواره تئاتر فجر اظهارداشت: سال‌هایی بود که رقابت و استقبال برای حضور در جشنواره بسیار بالا بود اما امروز به شرایطی رسیده‌ایم که بسیاری از اساتید انصراف داده‌اند و حتی یک دانشجو هم به ‌راحتی از حضور در جشنواره انصراف می‌دهد؛ در حالی که پیش‌تر داشتن بلیت جشنواره تئاتر فجر برای ما یک آرزو بود و از آن بسیار خوشحال می‌شدیم، اکنون به ‌گونه‌ای شده که یک گروه می‌تواند در جشنواره پذیرفته شود اما تصمیم به انصراف بگیرد. این وضعیت نشان می‌دهد که عملکرد ما دچار نقص است و جشنواره نیازمند بازنگری است.
چگینی با تاکید بر اینکه اعتبار جشنواره به ‌شدت آسیب دیده است، خاطرنشان کرد: اساتید و هنرمندان شناخته‌شده دیگر رغبت چندانی برای حضور در این رویداد ندارند. بر اساس جدول اجراهای صحنه‌ای نیز مشخص است که بسیاری از هنرمندان حاضر، چهره‌های ناشناخته‌ هستند و بسیاری از کسانی که انتظار حضورشان را داشتیم، در جشنواره نیستند.
این بازیگر و کارگردان گفت: جشنواره تئاتر فجر تنها رویدادی است که در سطح بین‌المللی برگزار می‌شود و می‌توان آن را مهمترین جشنواره تئاتری کشور دانست. رسیدن چنین جشنواره‌ای به این وضعیت، به‌ هیچ‌ وجه خوشایند نیست و نشان می‌دهد که سیاست‌ها و نگاه مدیریتی آن باید حتماً تغییر کند.
وی افزود: باید به عقب برگردیم و بپذیریم که همه‌ ما در مقطعی دچار اشتباه شده‌ایم. جشنواره تئاتر فجر نیازمند آسیب‌شناسی است. نباید صورت مسئله را پاک کنیم. باید صدای گروه‌هایی که انصراف داده‌اند، شنیده شود. اگر وانمود کنیم که این افراد اصلا وجود نداشته‌اند، بی‌اعتمادی شکل می‌گیرد و شکافی که ادعا می‌کنیم قصد ترمیم آن میان حاکمیت و مردم را داریم، عمیق‌تر می‌شود.
چگینی خاطرنشان کرد: این عدم صداقت تأثیر مستقیم در تشدید این شکاف دارد. بهتر است صادقانه بگوییم چه کسانی نیامده‌اند، چرا انصراف داده‌اند و چرا کیفیت جشنواره افت کرده است. این مسیر به ‌مراتب بهتر از حذف و انکار است.