وزیر بهداشت:
پرستاران ستون اصلی
خدمات سلامت در بحران هستند
وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با تأکید بر نقش راهبردی جامعه پرستاری در نظام سلامت، مدیریت حرفهای، آمادگی در بحرانها و ارتقای مستمر کیفیت خدمات را سه محور اساسی مأموریت مدیران پرستاری عنوان کرد.
به گزارش وزارت بهداشت، دکتر محمدرضا ظفرقندی در هشتاد و ششمین اجلاس مدیران پرستاری کشور با قدردانی از تلاشهای مدیران و کارکنان پرستاری سراسر کشور اظهار کرد: مدیریت در حوزه سلامت تنها انجام وظایف روزمره نیست، بلکه ترکیبی از ارائه خدمات حرفهای، مدیریت شرایط بحران و حرکت مستمر به سمت ارتقای کیفیت خدمات است و جامعه پرستاری در هر سه حوزه نقش تعیینکنندهای دارد.
وی با اشاره به تجربههای متعدد نظام سلامت در مواجهه با بحرانها از جمله دفاع مقدس، زلزلهها، همهگیری کرونا و رخدادهای اضطراری سالهای اخیر، افزود: پرستاران همواره در خط مقدم ارائه خدمات سلامت حضور داشتهاند و در بسیاری از موقعیتهای حساس، با ایثار و مسئولیتپذیری فراتر از وظایف حرفهای خود عمل کردهاند؛ بهگونهای که در دوران دفاع مقدس نیز شمار قابل توجهی از شهدای حوزه سلامت از میان پرستاران بودهاند که این موضوع نشاندهنده جایگاه برجسته این حرفه در خدمت به مردم و کشور است.
وزیر بهداشت با بیان اینکه «مردم» و «ایران» دو محور مشترک فعالیت تمامی اعضای نظام سلامت هستند، تصریح کرد: سوگند حرفهای و اخلاق کاری کادر درمان ایجاب میکند که خدمات سلامت فارغ از هرگونه نگاه سلیقهای، قومی یا اجتماعی و صرفاً بر اساس مسئولیت حرفهای ارائه شود و محیطهای درمانی نیز باید همواره محیطی امن، آرام و به دور از تنش برای بیماران و کارکنان باشند. وی همچنین بر ضرورت آمادگی دائمی مراکز درمانی برای مدیریت شرایط بحرانی تأکید کرد و گفت: سازماندهی دقیق، آموزش مستمر نیروها و تمرین سناریوهای بحران، نقش مهمی در مدیریت مؤثر حوادث و کاهش آسیبها دارد و تجربههای موفق سالهای گذشته نشان داده است که توان مدیریتی جامعه پرستاری در این حوزه بسیار ارزشمند و تعیینکننده است. دکتر ظفرقندی در ادامه «ارتقای مستمر کیفیت خدمات پرستاری» را سومین محور مهم مأموریت مدیران پرستاری دانست و خاطرنشان کرد: ارائه خدمات درمانی تنها به اقدامات بالینی محدود نمیشود و توسعه برنامههای پیشگیرانه، آموزش عمومی سلامت و افزایش سواد سلامت جامعه باید به عنوان بخشی از مأموریت حرفهای مورد توجه قرار گیرد. اقدامات پیشگیرانه در حوزههایی مانند بیماریهای مزمن، سرطانها، دیابت و آسیبهای ترافیکی میتواند نقش مهمی در کاهش بار بیماریها و بهبود شاخصهای سلامت کشور داشته باشد.
وی افزود: استفاده از ظرفیت آموزش همگانی، رسانهها و فناوریهای نوین ارتباطی برای ارتقای آگاهی سلامت مردم، از راهبردهای مهمی است که میتواند در کاهش بروز بسیاری از بیماریها مؤثر باشد و در این مسیر، نقش مدیران و کارشناسان پرستاری در برنامهریزی و اجرای آموزشهای سلامت بسیار کلیدی است.
وزیر بهداشت همچنین با اشاره به برنامههای وزارت بهداشت برای بهبود شرایط خدمت پرستاران اظهار داشت: پیگیری مسائل معیشتی، بهبود نظام پرداخت، افزایش امکانات رفاهی، توسعه فضاهای اقامتی کارکنان درمانی بهویژه در مراکز نیازمند و ایجاد مشوقهای ماندگاری در مناطق کمتر برخوردار، از جمله برنامههایی است که در سطح وزارت بهداشت و دانشگاههای علوم پزشکی در حال پیگیری است. وی تأکید کرد: تأمین نیروی انسانی تنها با افزایش ظرفیت پذیرش محقق نمیشود، بلکه ایجاد شرایط مناسب زندگی، اشتغال و ماندگاری نیروهای متخصص در مناطق مختلف کشور اهمیت اساسی دارد و در این راستا، استفاده از سازوکارهایی مانند بورسیههای هدفمند میتواند به توزیع متوازن نیروهای انسانی کمک کند.
دکتر ظفرقندی با قدردانی از تلاشهای جامعه پرستاری کشور گفت: آنچه امروز نظام سلامت کشور را در مواجهه با شرایط عادی و بحرانها توانمند کرده، روحیه مسئولیتپذیری، تعهد حرفهای و فرهنگ خدمترسانی صادقانهای است که در میان پرستاران و مدیران پرستاری کشور شکل گرفته و استمرار این مسیر، نیازمند تقویت آموزش، برنامهریزی و نگاه آیندهنگر در مدیریت خدمات پرستاری است.
معاون وزیر بهداشت اعلام کرد؛
چالش کمبود و عدم ماندگاری نیروی پرستاری
معاون پرستاری وزارت بهداشت با تأکید بر نقش بیبدیل پرستاران در تابآوری نظام سلامت، کمبود نیروی انسانی و ماندگاری پرستاران را مهمترین چالش پیشروی این حوزه دانست و گفت: تقویت جایگاه پرستاری در حکمرانی سلامت، یک ضرورت راهبردی برای امنیت سلامت کشور است.
دکتر عباس عبادی در هشتاد و ششمین اجلاس مدیران پرستاری کشور ضمن خیرمقدم به حاضران، با گرامیداشت یاد و خاطره شهدای انقلاب اسلامی، دفاع مقدس، مدافعان سلامت و شهدای وطن، اظهار داشت: نظام سلامت جمهوری اسلامی ایران یکی از آمادهترین نظامها در عرصه حکمرانی کشور است و چه در شرایط عادی و چه در بحرانها، با اتکا به تابآوری ساختاری خود، همواره بهعنوان سرباز وطن حافظ سلامت مردم بوده است.
وی حوزه پرستاری را «قلب تپنده نظام سلامت» توصیف کرد و افزود: پرستاران بهعنوان یکی از ارکان اصلی مراقبت، نقش هماهنگکننده، مدیریتی و اثرگذار در تداوم خدمات سلامت ایفا میکنند. در حال حاضر پرستاران با جمعیتی بالغ بر ۲۲۰ هزار نفر، نزدیک به یکسوم نیروی انسانی نظام سلامت و بیش از ۶۰ درصد کارکنان بیمارستانی در بخش درمان را تشکیل میدهند. معاون پرستاری وزارت بهداشت با اشاره به نقش پرستاران در سطوح پیشگیری، درمان، بازتوانی و مراقبتهای تسکینی تصریح کرد: پرستاری صرفاً یک گروه خدمترسان نیست، بلکه میتواند در تصمیمسازی، تصمیمگیری و اجرای سیاستهای سلامت نقش جدی ایفا کند. هرگاه سخن از کیفیت درمان و ایمنی بیمار به میان میآید، نادیده گرفتن پرستاری به معنای نادیده گرفتن زنجیره درمان است. وی با اشاره به تجربه بحرانهای اخیر از جمله جنگ تحمیلی ۱۲ روزه و بلایای طبیعی، گفت: عملکرد پرستاران در این حوادث نشان داد که این گروه یکی از ارکان اصلی تابآوری نظام سلامت در شرایط بحران است.
* رشد چشمگیر آموزش و پژوهش پرستاری
عبادی با مرور دستاوردهای حوزه آموزش پس از انقلاب اسلامی خاطرنشان کرد: پذیرش سالانه دانشجوی پرستاری از حدود هزار نفر در ابتدای انقلاب به حدود ۱۸ هزار نفر در سال رسیده است که از این میزان، ۱۳ هزار نفر مربوط به مقطع کارشناسی پرستاری و مابقی در رشتههای اتاق عمل، هوشبری و فوریتهای پزشکی است. وی افزود: بیش از ۲۲۰ مرکز آموزش عالی دولتی و آزاد در حوزه پرستاری فعال هستند و طی دو دهه گذشته با راهاندازی ۱۴ رشته کارشناسی ارشد و توسعه دورههای دکتری، شاهد رشد قابل توجهی در تخصصیسازی و ارتقای مهارتها بودهایم. همچنین برنامههای توانمندسازی، بازآموزی و تقویت صلاحیت حرفهای در سالهای اخیر تقویت شده است. معاون پرستاری وزارت بهداشت با اشاره به جایگاه پژوهشی کشور در حوزه پرستاری اظهار کرد: ایران پیشرو تولید علم پرستاری در جهان و منطقه قرار دارد که نشاندهنده ظرفیت بالای علمی این حرفه است.
* تعرفهگذاری و اصلاح نظام پرداخت
وی تأسیس معاونت پرستاری را نشانه توجه حاکمیت به مشارکت این حرفه در سیاستگذاری دانست و گفت: اجرای تعرفهگذاری خدمات پرستاری پس از بیش از ۱۵ سال، گام مهمی در جهت استقلال حرفهای و تقویت عدالت در پرداختها بود. هرچند نظام پرداخت همچنان نیازمند اصلاحات است، اما مسیر حرکت به سمت عدالت آغاز شده است.
عبادی همچنین از ابلاغ چهارمین نسخه سند بازتوزیع خبر داد و ابراز امیدواری کرد این اصلاحات بتواند رضایت نسبی همکاران را افزایش دهد.
* چالش کمبود و ماندگاری نیروی انسانی
معاون پرستاری وزارت بهداشت مهمترین چالش فعلی را کمبود و ماندگاری نیروی انسانی عنوان کرد و گفت: پدیده کمبود پرستار یک مسئله جهانی است و در دنیا بیش از ۶ میلیون پرستار کمبود وجود دارد. در کشور ما نیز با وجود افزایش ظرفیت آموزش، سالانه تنها ۴ تا ۵ هزار نفر جذب میشوند، در حالی که ظرفیت آموزش از ۸ هزار نفر در سال ۱۳۹۶ به ۱۳ هزار نفر رسیده است.
وی افزود: طی سه تا چهار سال گذشته، بیش از ۲۱۵۰ نفر به دلایل مختلفی همچون فشار کاری، فرسودگی شغلی و نابرابری در توزیع نیرو ترک خدمت کردهاند. این موضوع در کنار جذب پایین، فشار مضاعفی بر نظام سلامت وارد میکند.