صفحه اول
فربد لاکانی- پس از سه دهه خلع سلاح هستهای پس از جنگ سرد، که طی آن زرادخانههای آمریکا و روسیه بیش از ۸۰ درصد کاهش یافت، سلاحهای هستهای در حال بازیابی اهمیت خود هستند. تاکنون نه بازیگر بینالمللی دارای سلاح هستهای هستند: ایالات متحده، روسیه، بریتانیا، فرانسه، چین، هند، پاکستان، کره شمالی و اسرائیل. طبق گزارش سالنامه موسسه تحقیقات صلح بینالمللی استکهلم (SIPRI) که در ژانویه منتشر شد، روسیه با ۴۳۰۹ کلاهک، بیشترین تعداد کلاهک را دارد. پس از روسیه، ایالات متحده قرار دارد که ۳۷۰۰ کلاهک دارد. چین ۶۰۰ کلاهک هستهای دارد. فرانسه ۲۹۰ کلاهک هستهای دارد. بریتانیا ۲۲۵ کلاهک هستهای دارد. هند ۱۸۰ کلاهک هستهای دارد. پاکستان ۱۷۰ کلاهک هستهای دارد. اسرائیل ۹۰ کلاهک هستهای دارد و کره شمالی ۵۰ کلاهک هستهای دارد. برندون ویلیامز، مدیر اداره ملی امنیت هستهای وزارت انرژی ایالات متحده (NNSA) در جلسه استماع سنا در ماه آوریل گفت: «ایالات متحده همچنان به رعایت تعلیق آزمایشهای هستهای سال ۱۹۹۲ خود ادامه میدهد و از سال ۱۹۹۲ ذخایر هستهای مستقر بدون آزمایش انفجار هستهای ایمن، مطمئن و مؤثر باقی مانده است». ویلیامز افزود که هر ساله، مدیران آزمایشگاه امنیت ملی و فرمانده فرماندهی استراتژیک ایالات متحده، ذخایر هستهای را بررسی میکنند تا تصمیم بگیرند که آیا آزمایش هستهای زیرزمینی ضروری است یا خیر. جیل هروبی، مدیر قبلی این آژانس، در مصاحبهای در سال ۲۰۲۳ با انجمن کنترل تسلیحات، اظهار داشت که آزمایش جدید ضروری نیست. کشورها در حال سرمایهگذاری در سیستمهای تسلیحاتی جدید برای سلاحهای هستهای هستند. روسیه اخیراً آزمایشهایی با یک اژدر هستهای و یک موشک کروز انجام داده که ممکن است دلیل مستقیم اعلام آزمایشهای جدید توسط ترامپ بوده باشد. در عین حال، این برنامههای تسلیحاتی پاسخی به دفاع موشکی آمریکا هستند که «گنبد طلایی» جاهطلبانهترین نمونه آن از زمان «ابتکار دفاع استراتژیک» رئیس جمهور رونالد ریگان در دهه ۱۹۸۰ است. اگرچه نوآوریهای تکنولوژیکی هنوز با مسابقه تسلیحاتی در آن زمان قابل مقایسه نیستند، اما با سرعت فزایندهای در حال دنبال کردن یکدیگر هستند. در عین حال، تقریباً تمام توافقنامههای کنترل تسلیحات از زمان جنگ سرد فسخ شدهاند. ایالات متحده نمیخواهد بدون چین در مورد توافقنامههای جدید مذاکره کند، روسیه با مذاکرات در شرایط برابر با چین مخالف است و چین خود را به عنوان یک قدرت هستهای بسیار کوچک برای شرکت در آن میداند. رژیم بینالمللی عدم اشاعه نیز تحت فشار است. از پایان جنگ سرد، سه قدرت هستهای جدید ظهور کردهاند: هند، پاکستان و کره شمالی. پیمان عدم اشاعه ۱۹۷۰ برای جلوگیری از گسترش بیشتر سلاحهای هستهای در نظر گرفته شده بود. اغلب فراموش میشود، اما آلمان غربی، ایتالیا، ژاپن، تایوان، کره جنوبی و سایر کشورها همگی در دهههای ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ خواهان سلاحهای هستهای خود بودند. ایالات متحده با محافظت از این کشورها زیر چتر هستهای آمریکا، آنها را منصرف کرد. کارشناسان میگویند اگر ایالات متحده این مهلت قانونی برای آزمایش سلاحهای هستهای - و نه فقط اجزای آنها - را زیر پا بگذارد، سایر کشورها احتمالاً از این اقدام پیروی خواهند کرد. در واقع تصور میشود اگر ایالات متحده آزمایشهای هستهای انفجاری را از سر بگیرد، سایر قدرتها تقریباً به همان شکل پاسخ خواهند داد. روسیه قبلاً اعلام کرده که هرگونه آزمایش ایالات متحده را تکرار خواهد کرد و چنین اقداماتی میتواند چین و کره شمالی را نیز به پیروی از خود وادار کند. نتیجه، فروپاشی یک مهلت قانونی 30 ساله برای آزمایشهای هستهای، از بین بردن دههها خویشتنداری و افزایش شدید خطرات هستهای جهانی خواهد بود. در واقع، اگر ترامپ به آزمایشهای انفجاری اقدام کند، این نشان دهنده یک تغییر سیاست چشمگیر و تشدید جدی تنشهای هستهای بود.