قدرت بازدارندگی موشک‌های ایرانی

  کیوان کیانی - واشنگتن پست در گزارشی اعلام کرد که کشورهای حاشیه خلیج‌فارس به آمریکا هشدار دادند: موشک‌های ایران می‌تواند خسارت‌های قابل توجهی به منافع آمریکا وارد کند.
به گفته ۲ مقام غربی مطلع، کشورهای حاشیه خلیج فارس به مقامات آمریکایی هشدار داده اند که برنامه موشکی تهران همچنان قادر است خسارات قابل توجهی به منافع آمریکا در منطقه وارد کند.
به گفته این مقامات، ارزیابی انجام شده توسط یکی از متحدان آمریکا در خلیج فارس نشان می‌دهد که عناصر کلیدی برنامه موشکی ایران حتی پس از تجاوز رژیم صهیونیستی به ایران در جریان جنگ تحمیلی ۱۲ روزه، دست نخورده باقی مانده و سایر قابلیت‌ های آن نیز بازسازی شده‌اند.
واشنگتن پست افزود: توانایی ایران در انجام حملات تلافی‌ جویانه مؤثر، در تصمیم‌ گیری‌ های دولت ترامپ نقشی محوری داشته است. طبق ارزیابی ها، ایران مهمات کوتاه‌برد، پرتابگرها و برخی از عناصر سیستم تولید موشک خود را حفظ کرده است. این مهمات می‌ توانند منافع آمریکا در خلیج فارس، از جمله بیش از ۱۲ پایگاه نظامی و ده‌ ها هزار نظامی آمریکایی را هدف قرار دهند. این قابلیت‌ ها به اندازه‌ ای تهدیدآمیز هستند که برخی از کشورهای خلیج فارس اقداماتی را برای فاصله گرفتن از افزایش حضور نظامی آمریکا انجام داده‌اند. امارات و عربستان سعودی پیشتر اعلام کردند که نیروهای آمریکایی از خاک یا حریم هوایی آنها در هیچ عملیاتی استفاده نخواهند کرد.
این رسانه افزود که به گفته دیوید د روچز، مدیر سابق امور شبه جزیره عربستان در دفتر وزیر دفاع آمریکا، ایران بزرگ ترین برنامه موشکی منطقه را در اختیار دارد.
واشنگتن پست خاطرنشان کرد: ایران در ماه ژوئن در جنگ ۱۲ روزه در پاسخ به حمله نظامی آمریکا به تاسیسات اتمی خود، پایگاه هوایی العدید این کشور در قطر را با موشک‌ های بالستیک هدف قرار داد و به متحدان آمریکا نشان داد که قادر به انجام دادن حملات مهلکی در خلیج فارس است و این بار این حملات مانند حمله به العدید سنجیده نخواهد بود و اطلاع داده نخواهد شد.
زرادخانه موشکی در چه شرایطی قرار دارد؟
با جدی‌تر شدن احتمال درگیری نظامی ایران و آمریکا، توجه‌ها به سمت توان نظامی طرف‌های این درگیری و نقاط ضعف و قوت آن‌ها جلب شده است.
به گزارش فرارو، کلاس‌های مختلف موشک‌ بالستیک و پهپاد، نقشی کلیدی در دکترین دفاعی جمهوری اسلامی دارند. در این میان، رسانه‌های خارجی در کنار پوشش اخبار مربوط به ورود تجهیزات نظامی آمریکایی به منطقه، به اقدامات دفاعی ایران به خصوص در نوار جنوبی کشور نیز توجه نشان می‌دهند.
ظرفیت تولید موشک
با توجه به استفاده ایران از موشک‌های بالستیک در جریان جنگ ۱۲ روزه و قرار داشتن تاسیسات نظامی مرتبط با این برنامه در خاک ایران در فهرست نقاط مورد حمله اسرائیل، توجه‌ها به سمت ظرفیت تولید موشک در ایران و ذخایر موجود در زرادخانه جلب می‌شود.
منابع مختلف انگلیسی و عبری و همچنین منابع داخلی ایران، تعداد موشک‌های استفاده شده در جریان جنگ را از ۵۵۰ تا ۶۳۱ فروند ذکر کرده‌اند. برخی منابع خارجی از جمله مقامات رژیم صهیونیستی تخمین می‌زدند که ایران پیش از جنگ حدود ۲۰۰۰ فروند انواع موشک بالستیک عملیاتی در اختیار داشته است. این برآورد تا ۳۰۰۰ فروند هم ذکر شده است.
با گذشت ۷ ماه از جنگ ۱۲ روزه، آن‌ها سراغ ظرفیت تولید و بازیابی توان موشکی ایران رفته‌اند. بر اساس برآوردهای موجود، ایران در حال حاضر توانایی تولید سالانه حداقل ۲ و حداکثر ۳ هزار فروند موشک بالستیک خود را بازیابی کرده است. موضوعی که تحلیلگر اندیشکده‌ ضدایرانی FDD در مطلبی که دسامبر ۲۰۲۵ منتشر کرد، آن را تهدیدی شدید نامید.
در ماه‌های گذشته، مقامات مختلف آمریکایی و اسرائیلی در کنار تحلیلگران نظامی و رسانه‌های این کشورها به این موضوع پرداختند که ایران توان موشکی آسیب‌دیده خود را بازیابی کرده و ارتقاء داده است. آذرماه امسال آمریکایی‌ها مدعی شدند که محموله مربوط به قطعات ساخت موشک که از چین به سمت ایران در حرکت بوده است را در اقیانوس هند رهگیری و منهدم کردند. این خبر که با تائید یا تکذیب از سوی ایران روبرو نشد، نشان‌دهنده حساسیت طرف مقابل و تمرکز بر این توانایی ایران محسوب می‌شود.
اسرائیل مدعی شد که در جریان جنگ ۱۲ روزه، بخشی از شبکه لانچرهای ایران را نیز هدف قرار داده است. با توجه به اهمیت سیستم‌های شلیک موشک در حفظ تداوم و گستردگی حملات، ارزیابی‌ها از این قرار است که ایران بخشی از تمرکز خود را بر بازیابی لانچرهای از دست رفته نیز گذاشته است. بر اساس گزارشی که پایگاه خبری سراج ۲۴ (رسانه تخصصی فضای مجازی جبهه انقلاب اسلامی) در شهریور ۱۳۹۳ منتشر کرده است، ایران توانایی ساخت لانچر موشک را نیز به صورت کامل دارد. در حال حاضر بیشترین برد اعلام شده برای موشک‌های ایران، ۲۰۰۰ کیلومتر است. دستیابی ایران به این برد مربوط به بیش از یک دهه قبل است.
کدام موشک‌های ایرانی به سمت اسرائیل رفتند؟
اندیشکده مطالعات امنیت ملی اسرائیل در برآوردی از جنگ ۱۲ روزه، نام موشک‌های استفاده شده در موج‌های مختلف عملیات وعده صادق ۳ را فهرست کرد. نام این موشک‌ها در زمان جنگ، در رسانه‌های داخلی ایران هم منعکس شد و ایرنا هم ۲۴ آبان ۱۴۰۴ گزارش مذکور را ترجمه و منتشر کرد. بر اساس این گزارش، ایران از موشک‌های قدر ۱۱۰، سجیل، ذوالفقار قاسم، حاج قاسم، عماد، خیبرشکن، خرمشهر – ۴، فتاح – ۱ و قاسم بصیر استفاده کرده است.
تطبیق فهرست این موشک‌ها با تاریخ امواج شلیک‌های عملیات وعده صادق ۳، نشان می‌دهد که در موج‌های ابتدایی موشک‌های با تکنولوژی ساخت قدیمی‌تر مانند قدر ۱۱۰ (موشک بهینه‌سازی شده بر پایه شهاب ۳) و عماد (مربوط به سال ۲۰۱۵) روی لانچر رفتند. در امواج پایانی جنگ ۱۲ روزه به موازات کاهش تعداد پرتاب‌ها، موشک‌های جدیدتر شلیک شدند. مثل هایپرسونیک فتاح – ۱ که سال ۱۴۰۲ رونمایی و وارد خدمت شد. یا موشک قاسم بصیر که رونمایی آن مربوط به اردیبهشت ۱۴۰۴ بود.
زرادخانه دریایی
با توجه به پررنگ بودن نقش نیروی دریایی آمریکا در این تحولات، بخشی از تحلیل‌ها و سناریوها به درگیری‌های دریایی یا ساحل به دریا مربوط می‌شود. بخشی از زرادخانه موشکی ایران، موشک‌های کروز ضدکشتی هستند. ایران از موشک‌های کروز قدیر، قادر، قدر، نور، ظفر، خانواده نصر، نصیر، ابومهدی، جاسک ۲ (زیردریایی پایه) در نیروی دریایی خود استفاده می‌کند که هرکدام ماموریت، برد و شدت تخریب مشخصی دارند و پلتفرم پرتاب آن‌ها (زمینی، دریایی و هوایی) نیز متفاوت است. بعضی از این موشک‌ها در نسخه‌های مختلف ساخته شده‌اند. ایران همچنین از چند مدل اژدر استفاده می‌کند که شاخص‌ترین آن‌ها، اژدر حوت است. بر اساس گزارش‌ها، ایران حداقل از دو نوع موشک بالستیک ضدکشتی هرمز  و خلیج فارس نیز استفاده می‌کند که قابلیت هدف گرفتن شناورها را دارد.  
موشک‌های کروز زمین‌پایه
تجربه جنگ اخیر نشان می‌دهد که موشک‌های بالستیک، جنگ‌افزار اصلی ایران هستند. اما ایران در کنار موشک‌های بالستیک، از شلیک ترکیبی پهپادهای انتحاری و موشک‌های کروز هم استفاده می‌کند. داده‌های آشکار نشان می‌‌دهد که ایران چندمدل از موشک‌های کروز زمین‌پایه را در زرادخانه‌های خود دارد. موشک‌های کروز، در ارتفاع کم پرواز می‌کنند و قابل هدایت هستند. سومار (۷۰۰ تا ۹۰۰ کیلومتر)، یاعلی (۷۰۰ کیلومتر)، پاوه (۱۶۵۰ کیلومتر) و هویزه (۱۳۵۰ کیلومتر) تا کنون رونمایی شده و در اختیار نیروهای مسلح قرار گرفتند. بر اساس گزارش اندیشکده امنیت ملی اسرائیل، ایران در جنگ ۱۲ روزه در کنار موشک‌های بالستیک از ۱۰۰۰ موشک کروز و پهپاد انتحاری هم استفاده کرد.
تاریخچه صنعت موشکی ایران و تأثیرات جنگ بر آن
۸ سال دفاع مقدّس نشان داد که جمهوری اسلامی ایران علاوه بر نیروی زمینی و دفاعی سنتی، نیازمند ابزاری بود که توان عمل در عمق راهبردی دشمن را داشته باشد. ایران با تهدیدات ناشی از همسایگان و مداخلات منطقه‌ای مواجه بود و بنابراین ساختار دفاعی‌اش نیازمند توان‌های فراتر از زمین بود.
صنعت موشکی ایران حاصل چهار دهه سرمایه‌گذاری علمی، تجربه‌ی میدانی و رهبری هوشمندانه است. از نخستین تلاش‌ها در تیپ موشکی حدید تا عملیات‌های دقیق «وعده صادق» و «لیله‌القدر»، این مسیر نشان داده است که قدرت بازدارندگی جمهوری اسلامی نه یک شعار، بلکه نتیجه‌ی پیوستگی جهاد علمی و نظامی است.
۸ سال دفاع مقدّس نشان داد که جمهوری اسلامی ایران علاوه بر نیروی زمینی و دفاعی سنتی، نیازمند ابزاری بود که توان عمل در عمق راهبردی دشمن را داشته باشد. ایران با تهدیدات ناشی از همسایگان و مداخلات منطقه‌ای مواجه بود و بنابراین ساختار دفاعی‌اش نیازمند توان‌های فراتر از زمین بود؛ توان‌هایی که هم حوزه‌ی هوا را شامل شود و هم فضا و موشک؛ در این شرایط، ساختار نیرویی که بتواند مأموریت‌های هوایی، فضایی، موشکی و پدافندی را در زیر چتر واحدی گرد آورد، پدید آمد..
با گسترش حملات رژیم بعث به شهرهای ایران در سال ۱۳۶۳و در ایامی که شعار «موشک جواب موشک» از سوی مردم سر داده می شد، در سپاه مقدماتی برای تشکیل مجموعه‌ای جدید برای اقدامات موشکی در حال شکل گیری بود و در نهایت نیز همزمان با آغاز پنجمین سال دفاع مقدس، در پائیز همان سال مجموعه‌ای به نام «تیپ موشکی حدید» با حضور در سپاه شکل گرفت. این تیپ توسط امیرعلی حاجی‌زاده که آن روزها افسر جوانی از یگان توپخانه سپاه بود، در غیاب افسران جوانی از جمله حسن طهرانی مقدم- فرمانده وقت توپخانه سپاه- که برای فراگیری آموزش‌های لازم درباره موشک به سوریه رفته بودند، راه‌اندازی شد تا با بازگشت افسران آموزش دیده موشکی به کشور، زمینه‌ی لازم برای آغاز فعالیت اولین تیم موشکی‌ سپاه فراهم باشد.
آغاز دستیابی به فناوری موشکی
پس از شکل گیری این تیپ اقدامات اولیه در زمینه دستیابی به فناوری موشکی در کشور آغاز شد؛ محسن رفیقدوست وزیر وقت سپاه در این زمینه می‌گوید که «زمانی‌که من برای اولین بار از لیبی قول موشک را گرفتم، طهرانی‌مقدم و حاجی‌زاده را برای آوردن این موشک‌ها به لیبی اعزام کردم؛ وقتی آن‌ها موشک‌ها را به فرودگاه آوردند، یکی از موشک‌ها را از من گرفتند تا با مهندسی معکوس، موشک تولید کنند.»
با تشکیل نیروی هوایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در سال ۱۳۶۴ با حکم امام خمینی (ره) بنیانگذار جمهوری اسلامی، فعالیت های موشکی در قالب یگان‌های موشکی سپاه به مسئولیت طهرانی مقدم و همچنان تحقیقات خود را درباره ساخت موشک و راکت ادامه داد؛ فعالیت این یگان‌ها تا سال ۱۳۸۸ و صدور فرمان آیت الله سید علی خامنه‌ای فرماندهی کل قوا مبنی بر ادغام این یگان‌ها و نیروی هوایی سپاه و تشکیل نیروی هوافضای سپاه به فرماندهی حاجی زاده ادامه یافت؛ طهرانی مقدم نیز از سال ۱۳۸۵ به عنوان رئیس سازمان جهاد خودکفایی سپاه اقدامات تحقیقاتی و توسعه‌ای در زمینه فناوری موشکی را پیگیری کرد. با تلاش‌های طهرانی مقدم و همرزمان او در حوزه موشکی، در دهه‌ی هشتاد، ایران توانست به فناوری کامل موشکی دست یابد.
سرلشکر پاسدار محمدعلی جعفری فرمانده سپاه طی سال‌های ۱۳۸۶ تا ۱۳۹۸، در گفت‌وگویی که طی روزهای اخیر انجام داده است، به ارائه توضیحاتی درباره دستیابی ایران به توانمندی موشکی پرداخت و گفت که «از گذشته معلوم بود که وقتی با آمریکا یا حتی اسرائیل می‌جنگیم، بحث جنگ زمینی مطرح نیست؛ به عبارت دیگر آنها جرات و توان جنگ زمینی را نداشتند و می‌دانستند که اگر کار به جنگ زمینی برسد، قطعاً شکست خورده قطعی هستند؛ [بر همین اساس] فناوری که می‌توانستیم و قابل دسترس بود و زمینه‌های آن از زمان جنگ فراهم شده بود، موشکی و پهپادی بود. نیروی هوافضای سپاه با هدایت مقام معظم رهبری تمرکز خود را بر این ۲ حوزه گذاشت؛ [حرکت در این مسیر] بعد از جنگ از سال‌های ۷۰ [آغاز شد] و اوج آن از سال‌های۸۰ و ۸۵ به این طرف شروع شد؛ وقتی ما فناوری موشکی را به دست آوردیم از سال‌های ۸۶ دستیابی به انواع آن و پیشرفت و رسیدن به لبه تکنولوژی در بحث موشکی را آغاز کردیم و این توانمندی در دهه ۹۰ به اوج خود رسید؛ در این دهه ما به تکنولوژی نقطه زنی و دقت موشکی دست یافتیم.»
نخستین عملیات موشکی
جعفری در این گفت‌وگو همچنین جزئیاتی از نخستین عملیات موشکی نیروهای مسلح را روایت کرد؛ او گفت: اولین بار بعد از حمله داعش به مجلس باید از داعش انتقام می‌گرفتیم؛ نیروی قدس و حاج قاسم با داعشی‌ها درگیر بودند و ضربه‌های زمینی به آنها وارد کردند، اما لازم بود که یک حرکت بزرگتری انجام شود و انتقام این حمله و گستاخی گرفته شود؛ همان سال‌ها بود که ما به [تکنولوژی] نقطه زنی موشک‌ها رسیده بودیم؛ تا آن زمان این دستاورد فقط در رزمایش‌ها آزمایش شده بود، اما عملیاتی نشده بود. محضر رهبری پیشنهاد دادیم که مقر داعشی‌ها را در خاک سوریه با موشک بزنیم؛ ایشان درباره فاصله این نقطه با شهر پرسیدند که ما گفتیم حدوداً ۴۰۰ الی ۵۰۰ متر فاصله دارد، اما ایشان در ابتدا اجازه ندادند چون اطمینان نداشتند و فرمودند که ممکن است به شهرها برخورد کند؛ من به ایشان اطمینان دادم و گفتم که تضمین می‌کنم که به شهر نخورد و در نهایت مجوز ایشان را گرفتیم.
در جریان این عملیات ۵ الی ۶ موشک به مقر داعش که در فاصله‌ای قریب به هزار کیلومتر از محل شلیک بود، زدیم که از این تعداد ۴ موشک دقیقاً به ساختمان اصابت کرد و ۲ موشک دیگر نیز با فاصله‌ای‌ کمتر اصابت کرد و شهر نیز آسیبی ندید؛ این برای نخستین بار بود که توانمندی و قدرت موشکی و نقطه زنی موشک‌های ایران به دنیا اثبات شد.»
اشاره‌ی سرلشکر جعفری به عملیات «لیله‌القدر» است که شامگاه ۲۸ خرداد ۱۳۹۶ از سوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی انجام شد و پایگاه‌ها و مقر داعش در دیرالزور سوریه مورد حمله قرار گرفت. این عملیات در پی جنایت تروریستی ۱۷ خردادماه ۹۶ تروریست‌های تکفیری در تهران که به شهادت ۱۸ تن از مردم مظلوم و روزه دار و مجروحیت جمعی دیگر از هموطنان عزیز منجر شد، صورت گرفت و طی آن تعدادی موشک میان‌برد زمین به زمین از پایگاه‌های موشکی نیروی هوافضای سپاه در استان های کرمانشاه و کردستان، تروریست‌های تکفیری را هدف ضربات مهلک و کوبنده قرار داد.
اولین موشک بومی
با تلاش‌های بی وقفه طهرانی مقدم و همرزمانش، ایران در سال ۱۳۶۶ موفق شد تا «نازعات» را به عنوان نخستین موشک بومی خود به تولید برساند تا از کشوری که در ابتدای جنگ تحمیلی فاقد هر نوع موشک بود و در ادامه‌ی این جنگ توانسته بود که صرفاً چند موشک و راکت از دیگر کشورها وارد کند، به عنوان یک تولید کننده موشک از جنگ خارج تبدیل شود. پس از پایان جنگ تحمیلی ۸ ساله، سپاه پاسداران توانست طی ۳ دهه فعالیت بی وقفه و تمرکز طهرانی مقدم، حاجی زاده و هم‌رزمان‌شان برای دستیابی به ابعاد مختلف فناوری موشکی، از تولید «نازعات» با بردی در حدود ۱۰۰ کیلومتر با ویژگی های محدود، طی ۳ دهه تلاش و ممارست به انواع موشک‌های بومی، با بردهای و سوخت‌های متنوع، از موشک‌های شهاب گرفته تا سجیل، فاتح، فتاح و خیبر(خرمشهر ۴) که بردی بالغ بر ۲ هزار کیلومتر دارد و نمادی از جهش در فناوری موشکی است، دست یابد.
گرچه بعد از نخستین عملیات موشکی در سال ۱۳۹۶ تا سال ۱۴۰۴ عملیات‌های موشکی بسیاری از جمله «شهید سلیمانی»، «وعده صادق یک» و «وعده صادق ۲»انجام شد، اما جنگ تحمیلی ۱۲ روزه رژیم صهیونیستی علیه ایران که طی روزهای ۲۳ خرداد تا ۳ تیر سال جاری به وقوع پیوست، یکی از نقاط عطف در بازنمایی توانمندی دفاعی و موشکی جموری اسلامی ایران بود. در این جنگ، حملات ارتش رژیم صهیونیستی به خاک ایران با واکنش سریع و گسترده‌ی نیروهای مسلح در قالب عملیات «وعده صادق ۳» مواجه شد و ایران با به‌کارگیری توان موشکی، عملیات پهپادی و دفاع هوایی، پیام بازدارندگی خود را به مخاطبان منطقه‌ای و بین‌المللی خود مخابره کرد.
یکی از محورهای مهم در این جنگ، خودنمایی توان موشکی ایران بود؛ از ساعات ابتدایی این جنگ، ایران طرح‌های دفاعی و موشکی آماده‌ای داشت که بلافاصله پس از حملات دشمن، موشک‌ها و پهپادها وارد عمل شدند؛ این واکنش سریع موجب امیدآفرینی و غرور مردم ایران و کشورهای منطقه شد و نشان داد که ایران توانسته است سامانه‌های بازدارندگی خود را در عمل اثبات کند. شلیک بیش از۵۰۰ موشک از ایران به سمت اراضی اشغالی طی این جنگ در بعد بین‌المللی نیز موجب شکسته شدن هزمونی قدرت رژیم صهیونیستی و حامیانش شد؛ چراکه آن‌ها با وجود سامانه‌های پیشرفته دفاعی، نتوانستند مانع حملات قاطع، بی وقفه و موثر ایران شوند.

 انواع موشک های تولید شده در ایران
 همانطور که اشاره شد، ایران طیف گسترده ای از انواع موشک را تولید می کند که میتوان آنها را بر اساس معیارهای متنوعی نظیر میزان برد، فناوری تولید ، نوع سوخت، اندازه سر جنگی به انواع مختلفی تقسیم بندی کرد. در یکی از رایج ترین طبقه بندی ها موشک های ایرانی (نام موشک های ایران) به چند زیر تقسیم می شوند که عبارتند از:
1. موشک های میانبرد و دوربرد ایران
 موشک‌های دوربرد و میان برد ایران که می توانند اهداف دور دست را مورد اصابت قرار دهند، انواع مختلفی دارند. این موشک ها شامل چند مدل کروز، بالستیک و موشک های ضد کشتی هستند که برخی از مهمترین آن ها شامل موارد زیر هستند:
1.1. موشک های شهاب 4، شهاب 5، شهاب 6
 شهاب ۴ یک موشک دوربرد ماهواره‌ بر ایرانی با برد 1700 تا 2000 کیلومتر است. شهاب ۵ و شهاب ۶ هم دو مورد از موشک های بالستیک قاره‌پیما با برد بیش از ۵۵۰۰ کیلومتری هستند که توانایی حمل کلاهک جنگی اتمی و غیر اتمی با وزن تا یک تن را دارند.
1.2. موشک‌ ضد کشتی خلیج فارس
موشک ایرانی هایپرسونیک خلیج فارس یک موشک بالستیک تک مرحله‌ای با سوخت جامد، برد ۳۰۰ کیلومتری و کلاهک ۶۵۰ کیلوگرمی است که از سیستم هدایت ترکیبی برخوردار بوده و برای هدف گرفتن اهداف دریایی متحرک گزینه  مناسبی است.
1.3. موشک خرمشهر 4 (خیبر)  
موشک خرمشهر( با نام عملیاتی خیبر)، یکی  از موشک های بالستیک نسل جدید ایرانی است که در سال 1402 برای نخستین بار رونمایی شد. این موشک هایپرسونیک، دارای سر جنگی 1500 کیلوگرمی و برد 2000 کیلومتری است و از سوخت مایع استفاده می کند. این موشک پیشرفته و مدرن دارای سرعت 16 ماخ در خارج از جو و 8 ماخ در داخل جو زمین بوده و با برخورداری از قابلیت رادار گریزی و هدایت پذیری فوق العاده یکی از قدرتمندترین موشک های هایپر سونیک ایرانی به حساب می آید.
1.4. موشک سجیل
 سجیل، یک موشک بالستیک سوخت جامد با بردی حدود 2500 کیلومتر است که می تواند محموله‌ای تا وزن 700 کیلوگرم را حمل کند. این موشک ایرانی که دارای سرجنگی خوشه ای است می تواند به چندین راکت تبدیل شده و بطور همزمان در چندین جهت تخریب ایجاد کند. سجیل از پیشرفته ترین موشک های دوربرد ایران به حساب می آید وبا سرعت بسیار بالایی به اهداف اصابت می کند. این موشک در عملیات وعده صادق ۳ مورد استفاده قرار گرفت و با به بار آوردن تخریب های گسترده در اهدافی در سرزمین های اشغالی توانایی موشکی ایران را به رخ جهانیان کشید.
1.5. موشک فتاح
فتاح، یکی از جدیدترین و پیشرفته ترین هایپرسونیک های ایرانی است که با قابلیت مانور پذیری در تمام جهات، تقریبا از هر پدافندی می گذرد. این موشک قدرتمند ایرانی دارای برد  ۱۴۰۰ کیلومتر و سرعتی بین ۱۳ تا ۱۵ ماخ است و قادر است سرجنگی تا  ۵۰۰ کیلوگرم را حمل کند. موشک پیشرفته فتاح با داشتن یک نازل متحرک در بخش انتهایی خود بطور پیوسته تغییر مسیر میدهد و به همین دلیل در عملیات های وعده صادق توسط پدافندهای پیشرفته ای چون پیکان و گنبد آهنین رهگیری نشد و حتی با وجود رهگیری باعث افزایش سردرگمی پدافند و شلیک های ناموفق می شود.
1.6. موشک قیام
موشک بالستیک قیام یکی دیگر از موشک های میان‌برد تولید شده توسط متخصصان نیروی هوافضای  جمهوری اسلامی ایران است که نمونه  ارتقا یافته آن بردی معادل 1000 کیلومتر دارد. این موشک که در سال 1389 معرفی شده است یک بالستیک بدون بابک ایرانی است و ویژگی های آن شباهت زیادی به موشک شهاب 2 دارد با این تفاوت که بدنه  آن باریکتر طراحی شده است. این موشک هم جز موشک های استفاده شده در عملیات وعده صادق بوده است.
1.7. موشک قاسم بصیر
قاسم بصیر جدیدترین عضو نسل جدید بالستیک های ایرانی است که دارای برد 1300 کیلومتری و قابلیت های اپتیکی ویژه است. این موشک میان‌برد که در اردیبهشت ماه سال 1404 رونمایی شده دارای قابلیت نقطه زنی بدون GPS است. سوخت موشک بالستیک قاسم بصیر پیشرانه جامد  بوده  و کلاهک جنگی بومی آن دارای قابلیت مانور برای دور زدن سامانه های پدافندی است. این سر جنگی اپتیکی دارای قابلیت مانور در چندین جهت است و در فاز نهایی از موشک جدا می شود و یک چالش جدی برای سامانه های پدافندی به حساب می آید.
1.8. موشک عاشورا
موشک بالستیک عاشورا که نمونه ارتقا یافته موشک شهاب 3 است بردی  بین 2000 تا 2500 کیلومتر دارد و از سوخت دو مرحله ای جامد استفاده می کند. این موشک ایرانی قابلیت حمل سر جنگی 750 کیلوگرمی را دارد و شکارچی سیستم‌های ضد موشکی دشمن است. قابلیت حمل کلاهک های چندگانه، دقت اصابت بالا و قدرت تخریب زیاد در هنگام اصابت از دیگر ویژگی های موشک ایرانی عاشورا هستند.
2. موشک های کوتاه برد ایرانی
موشک های کوتاه برد که عمدتا بردی کمتر از 1000 کیلومتر دارند موشک هایی با دقت اصابت بالا هستند که عمدتا برای جنگ های نامنظم و شلیک به اهداف منطقه ای مورد استفاده قرار می گیرند. ایران طیف متنوعی از انواع موشک های کوتاه برد بالستیک و کروز را تولید کرده است که برخی از آن ها عبارتند از :
2.1. موشک فاتح مبین
فاتح مبین یک موشک تاکتیکی با سیستم هدایت پذیری پیشرفته است که نمونه ارتقا یافته موشک فاتح 110 به حساب می آید. این موشک بالستیک کوتاه برد برای هدف گرفتن اهداف زمینی و دریایی ایده آل است.  برخورداری از سیستم هدایت ترمینالی و فروسرخ امکان هدف گیری دقیق اهداف مختلف را تا برد 500 کیلومتر با این موشک فراهم کرده است. موشک فاتح مبین از سوخت جامد استفاده می کند و اولین بار در سال 1397 رونمایی شد.
2.2. موشک نصر
موشک نصر یکی دیگر از موشک های کروز کوتاه برد ایرانی است که دو نمونه از آن با نام های نصر 1 و نصر – بصیر معرفی شده است. این موشک کروز ضد کشتی دارای برد ۵۷۰ کیلومتری بوده و قابلیت شلیک از روی انواع سکوهای زمینی و شناورها  را دارد.  موشک نصر اولین بار در سال 1392 معرفی شد و از ویژگی های بارز آن می توان به توانایی حمل سر جنگی 130 کیلوگرمی و مقاومت بالا در برابر جنگ های  الکترونیکی پیشرفته اشاره کرد.
2.3. موشک قائم 114
قائم 114 یک موشک ایرانی از نوع سطح به هوا و سطح به سطح است که بردی معادل 10 کیلومتر دارد و به علت وزن سبک و ابعاد کوچک امکان نصب آن روی بالگرد و پهپاد وجود دارد. این موشک با الگوبرداری از موشک آمریکایی AGM-114 هلفایر طراحی شده و با برخورداری سیستم هدایت پیپچده لیزری، فروسرخ و اپتیکی در هدف گیری بسیار دقیق است. این موشک پیشرفته اولین بار در سال 1392 معرفی شد و برای هدف گرفتن انواع اهداف زمینی و دریایی گزینه مناسبی است.  
2.4. موشک الماس
الماس یک موشک ضد زره ایرانی از نوع کوتاه برد هوا به سطح است که در سال 1399 توسط سپاه پاسداران رونمایی شد. سه نوع موشک الماس با بردهای مختلف عرضه شده اند که شامل الماس یک با برد 4 کیلومتر، موشک الماس 2 و 3 با برد ۸ کیلومتر هستند. البته برد نمونه های ارتقا یافته این موشک که جدیدا تولید شده اند تقریبا 18 کیلومتر است. این موشک‌ها از فیبر نوری و همچنین جستجوگر تصویری برای هدف‌گیری دقیق استفاده می‌کنند و قابلیت شلیک از زمین، روی پهپاد و بالگرد را دارند.
3. موشک های کروز ایرانی
ایران طیف متنوعی از انواع موشک های کروز را با بردهای مختلف و انواع سر جنگی  تولید می کند. موشک های کروز ایرانی  دارای قابلیت های مهمی از جمله مانور پذیری بالا، قابلیت پرواز در ارتفاع پایین و   هدایت‌پذیری دقیق و همچنین قابلیت شلیک دسته جمعی هستند. این موشک ها معمولا از   موتور جت استفاده می‌کنند و قابلیت پرتاب از انواع سکوهای پرتاب زمینی، هوایی، دریایی و حتی زیردریایی را دارند. برخی از مهمترین موشک های کروز ایرانی عبارتند از:
3.1. موشک سومار
موشک سومار؛ یک موشک کروز ایرانی از نوع زمین به زمین است که بردی بین 700 تا 2000 کیلومتر دارد. این موشک ایرانی دارای قابلیت حمل کلاهک جنگی 410 کیلوگرمی و همچنین قابلیت پرواز در ارتفاع کم است و در واقع نمونه ارتقا یافته موشک کروز مشکات به حساب می آید.
3.2. موشک هویزه
هویزه از خانواده موشک های سومار است و جز موشک های کروز زمینی با برد بلند طبقه بندی می شود. این موشک دارای برد 1350 کیلومتری و قابلیت رادار گریزی و واکنش سریع است.موشک هویزه که در سال 1397 برای اولین بار معرفی شد دارای قدرت تاکتیکی فوق العاده، دقت اصابت بالا و قدرت تخریب گسترده است.  
3.3. موشک قدر
قدر یک موشک بالستیک با سوخت ترکیبی مایع و جامد و نیز قابلیت حمل چندین کلاهک است که به دلیل برخورداری از برد  1350 تا 1950 کیلومتری، دقت بالا در اصابت و قابلیت تغییر مسیر برای هدف گرفتن اهداف دور دست مناسب است. این موشک یکی از موشک های استفاده شده در عملیات های وعده صادق است که با داشتن دقت بالای اصابت و حمل چندین کلاهک مختلف تخریب زیادی را در  خاک دشمن به بار آورد.
3.4. موشک غدیر
موشک غدیر یک موشک کوتاه برد از نسل جدید کروزهای ایرانی است که قابلیت شلیک از روی ساحل و شناور را دارد. برد این موشک حدود 300 کیلومتر بوده و برای هدف گرفتن اهداف دریایی گزینه مناسبی است. این موشک از سوخت جامد استفاده می کند و در سال 1402 برای بار اول رونمایی شده است.
4. موشک های نقطه زن ایرانی
موشک های نقطه زن ایرانی با برخورداری از سیستم هدایت پیشرفته می توانند با دقت بسیار بالایی به هدف اصابت کنند. این موشک ها دارای برد های متنوعی هستند و قابلیت حمل کلاهک های انفجاری و جنگی مختلفی را دارند. برخی از موشک های نقطه زن ایرانی عبارتند از :
4.1. فاتح-۱۱۰
موشک فاتح 110 یکی از موشک های زمین به زمین نقطه زن ایرانی است که با برخورداری از قابلیت مانور پذیری بالا و سرجنگی جداشونده توانایی اصابت دقیق به اهداف را دارد. این موشک بالستیک دارای سوخت جامد و برد 300 کیلومتری است و در سال 1381 برای اولین بار رونمایی شد.
4.2. موشک ذوالفقار
موشک بالستیک  ذوالفقار، یک موشک نقطه زن کوتاه‌برد با برد 750 کیلومتری و سوخت جامد است که دارای سرجنگی جداشونده بوده و امکان اصابت دقیق به اهداف را دارد. موشک ذوالفقار اولین بار در رزمایش پیامبر اعظم در سال 1395 معرفی شد.
4.3. موشک خیبر شکن
موشک خیبرشکن، یکی از اعضای نسل سوم موشک های بالستیک ایرانی است که در سال 1402 رونمایی شد. این موشک هایپرسونیک با برخورداری قدرت مانور فوق العاده سرجنگی خود در زمان بازگشت به جو می تواند از سد انواع پدافندهای دفاعی پیشرفته جهان عبور کند. کلاهک جداشونده در موشک خیبر شکن، دارای وزنی معادل 1500 کیلو گرم بوده و سرعت آن معادل ۵ ماخ در مرحله پرتاب و ۳ ماخ در لحظه اصابت است.
4.4. موشک فاتح 313
فاتح 313، یکی دیگر از موشک های بالستیک نقطه زن ایرانی است که دارای  برد عملیاتی 500 کیلومتری و سرعت 4/3 ماخ است. این موشک که از سوخت جامد مرکب استفاده می کند اولین بار در سال 1394 معرفی شده است. این موشک مجهز به سیستم اینرسی با قابلیت هدایت تا لحظه آخر بوده و دقت اصابت آن تا سه متر است.
5. سایر موشک های ایرانی (انواع موشک های ایران)
برخی دیگر از موشک های مهم ساخت ایران شامل موارد زیر هستند:
5.1. موشک فجر
موشک های فجر خانواده ای از راکت های ایرانی هستند که با نام های فجر 1 و 2 و 3 و 5 معرفی شده اند. این موشک ها که نمونه اولیه آن ها جز موشک های قدیمی بوده و در دهه 60 معرفی شده اند دارای مدل های مختلفی هستند. کالیبر، برد و سایر ویژگی های هر کدام از این موشک ها باهم متفاوت است که باعث کاربرد متفاوت آن ها هم می شود. موشک فجر 1 دارای یک راکت انداز چندگانه با کالیبر 333 میلی‌متر و برد 8 کیلومتری، فجر 2 دارای راکت انداز توپخانه‌ای با کالیبر 240 میلی‌متر و برد 23 کیلومتر و موشک فجر 3 هم دارای راکت انداز چندگانه توپخانه‌ای با کالیبر ۲۴۰ میلی‌متر و برد 43 کیلومتری است. موشک فجر 5 هم بردی معادل 75 تا 80 کیلومتر دارد و از یک راکت توپخانه‌ای 333 میلی‌متری مجهز به کلاهک جنگی 90 کیلویی برخوردار است. هر یک از موشک های خانواده فجر دارای طراحی، سرعت و قابلیت های خاصی هستند و بنابراین ویژگی ها برای عملیات های مختلفی مورد استفاده قرار می گیرند.
5.2. موشک سدید ۳۴۵
موشک سدید 345، یک بمب هدایت شونده قابل استفاده در پهپادهای رزمی، الخصوص پهپادهای شاهد ۱۲۹ و بالگرد شاهد ۲۸۵ است. این بمب هدایت شونده مجهز به سرجنگی ترکش‌زن است واز انواع جستجوگرها مادون قرمز، لیزری، و نور بصری با دقت‌های مختلف بهره مند است. همچنین، ثابت شدن باله های جلویی آن در نمونه های جدید موجب افزایش نیروی برآ این بمب شده است.
استفاده از هوش مصنوعی در موشک های ایران
در سال های اخیر ایران با ادغام هوش مصنوعی با صنعت موشکی خود توانسته گامی بزرگ در جهت ارتقا توانایی موشکی و قدرت بازدارندگی خود بردارد. افزوده شدن هوش مصنوعی به موشک های ایرانی با کمک به بهبود هدایت خودکار، واکنش سریع در شرایط پیچیده و همچنین شناسایی مراکز ثقل آسیب‌پذیری هدف، قدرت و دقت موشک های ایرانی را به سطوح جدیدی ارتقا داده است. موشک های مجهز به هوش مصنوعی می توانند در شرایط بحرانی، برای فرار از سیستم های دفاع موشکی دشمن و مانورهای پیچیده عملکرد بهتری داشته باشند. همچنین، ادغام هوش مصنوعی با  فناوری ساخت موشک، نیاز به وجود اپراتور انسانی برای هدایت موشک را کاهش داده و امکان مدیریت سریع دقیق حملات همزمان را فراهم می‌کند. همچنین در انتخاب اسامی موشک های ایران این موضوع و تاثیراتش نیز دیده می شود.