اعتماد و تاب آوری

 فروزان نوروزی- در سال های اخیر, مخاطرات و تغییرات ایجاد شده در حوزه اقتصادی بر سایر حوزه ها مثل حوزه سیاسی, زیست محیطی و مخصوصا حوزه اجتماعی اثرگذار بوده و بر میزان آسیب ها و بحران های اجتماعی افزوده است. بر همین مبنا مباحث مربوط به مقاوم سازی و تاب آوری اجتماعی در کنار سایر نظریه ها مطرح و در مبادی نظریه و آکادمیک از جایگاه مهمی برخوردار گشته است. در واقع بحث تاب آوری اجتماعی می گوید زمانی یک سیستم اجتماعی تاب آور است که بتواند مخاطرات موقت یا دائم را جذب کرده و خود را با شرایط به سرعت در حال تغییر, انطباق دهد, بدون از دست دادن کارکرد خود.
تاب آوری اجتماعی از ظرفیت و توانایی خاصی در افراد و گروهها، خانواده و جوامع صحبت میکند که عمدتا یادگیری و سازگاری در تغییرات تحمیل شده، و همچنین قدرت تطبیق با شرایط و متقضیات را در بر خواهد داشت؛
این به ساده ترین معنا برخورداری از آغازی همیشگی است. احیای مهربانی، توسعه سازگاری، قدرت مبتنی بر انعطاف، سرمایه و سازندگی اجتماعی را تقویت میکند وهمزمان موجب و دستاورد تاب آوری است.
زمانی که جامعه ای با نیازهای تازه، خطرات و یا تهدیدات مواجه میشود دچار درهم شکستگی و بحران خواهد شد.از این رو بسیاری از متون بازگشت سریع به شرایط قبل از بحران را تاب آوری نامیده اند.
و براین اساس مطالعات تاب آوری ماموریت اصلی خود را برگشت پذیری در سریع ترین زمان ممکن، و با حداقل آشفتگی و حفظ شایستگی میداند.
توسعه تاب آوری باعث میشود که امداد و حمایت های اجتماعی به هنگام و هماهنگ، فراگیر و جامع درحد بهینه اعمال گردد.
نکته جالب توجه این است که تاب آوری قبل، در حین و بعد از وقوع  بحرانهای اجتماعی موضوعیت دارد. بنابراین طرح مساله ای به نام تقدم و تاخر تاب آوری و بحران  جایز نیست، چراکه تاب آوری در برگشت پذیری، مداخلات و پیشگیری کارساز است
تاب آوری در بحرانهای اجتماعی نقش عمده ای ایفا میکند و شناخته شده ترین عاملی که با تاب آوری اجتماعی رابطه معکوس دارد آسیب پذیری اجتماعی است، لذا در هر سامانه ی اجتماعی برای مواجه شدن با تغییرات و تهدیدات بایستی تمهیداتی لحاظ گردد که بتواند به نحو بهینه مواجهه و مقابله کند.روانشناسی تاب آوری به هرحال ناظر بر فرآیندهای روانی اجتماعی است که میتواند شامل تعامل کودک باخانواده، همسالان، محیط های آموزشی و سایر بزرگسالان خارج از خانه باشد.
اگر تاب‌آوری صرفاً به معنای بازیابی باشد، سیستم به همان حالت آسیب‌پذیر پیشین بازمی‌گردد. اما هدفمند بودن این فرآیند برای دستیابی به «رشد» و «تقویت تعاملات» ، ضرورت بالقوه برای اصلاح ساختارهای معیوب اجتماعی و ظرفیت‌های دگرگون‌سازی را مطرح می‌سازد.
سرمایه اجتماعی یکی از مؤلفه‌های حیاتی تاب‌آوری جامعه‌ای محسوب می‌شود. این مفهوم گسترده شامل ابعاد متعددی نظیر اعتماد، شبکه‌های اجتماعی، انسجام، و هنجارهای اجتماعی است.
تحقیقات نشان می‌دهد که سرمایه اجتماعی به طور قابل توجهی به تاب‌آوری جامعه در برابر بلایا کمک می‌کند، به ویژه در مراحل آمادگی، پاسخگویی و بازیابی؛ اگرچه شواهد کمتری از نقش مستقیم آن در فاز کاهش اثرات وجود دارد.
اعتماد و حکمرانی: سرمایه اجتماعی می‌تواند ظرفیت حکمرانی مؤثر را تسهیل کند، به ویژه از طریق تقویت روابط عمودی بین شهروندان و سازمان‌ها و مقامات بالاتر.
همچنین، اعتماد عمومی، همراه با هنجارهای اجتماعی، به عنوان قوی‌ترین پیش‌بینی‌کننده برای تاب‌آوری جامعه‌ای بالاتر شناخته شده است این ضریب نشان می‌دهد که اعتماد، حتی بیش از آمادگی فردی یا هنجارهای اجتماعی، توانایی جامعه برای جذب و بازیابی مثبت از بحران را تعیین می‌کند.
علاوه بر این، هنجارهای مدنی و مسئولیت اخلاقی، تمایل رفتاری افراد را برای مشارکت در فعالیت‌های جمعی و اقدامات اضطراری در زمان بحران تعیین می‌کند و بدین ترتیب به تاب‌آوری کمک می‌نماید.