رسانه و واقعیت

 محمود علیقلی- یکی از گرایش های اصیل که ریشه در سرشت انسان دارد، گرایش به سوی حقیقت است. آدمی به طور فطری جویای حقایق است و هر چه این جنبه بیشتر پرورش یابد، به همان اندازه برای ادراک حقایق، دفاع از حق و حق گرایی شوق بیشتری می یابد.
این انگیزه نیرومند سبب می شود که بشر پرده های جهل را کنار بزند و از تاریکی نادانی، به روشنایی معرفت برسد و به رشد معنوی و فکری نایل آید. در تعالیم اسلامی به پرورش این میل مقدس درونی توجه شایانی شده است و در نظام تربیتی این آیین، توجه به بصیرت و حقیقت و پرهیز از آفات آن، جایگاه ویژه ای دارد.
یکی از پدیده‌های جدیدی که امروزه در ارتباط با جامعه و فرهنگ، مورد توجه جامعه‌شناسان قرار گرفته، پدیده رسانه‌ها و وسایل ارتباط جمعی است. برخلاف گذشته که انتقال فرهنگ در سطحی محدود و بسیار کند و تدریجی صورت مى گرفت، امروزه با گسترش رسانه‌ها، جریان انتقال و اشاعه فرهنگ در سطحی وسیع و در زمانی کوتاه صورت گرفته و مجموعه وسیعی از معانی در نظام فرهنگی در کل جامعه گسترش مى یابد. شاید بتوان‌ گفت‌ «هر وسیله‌اى که‌ پیامى را منتقل‌ کند، رسانه‌ است‌» امّا این‌، ساده‌ سازى است‌ و نمى تواند ابعاد مختلف‌ رسانه‌ را نشان‌ دهد . اگر هم‌ بگوییم‌ « رادیو و تلویزیون‌ و مطبوعات‌ و کتاب‌ و سینما و حتّى اینترنت‌، رسانه‌ هستند » باز هم‌ بخشى از این‌ مفهوم‌ را نادیده‌ گرفته‌ایم‌ و به‌ ویژه‌ فرهنگ‌ بومى و سنتى و شرقى و حتّى اسلامى خود را نادیده‌ انگاشته‌ایم‌. بنابراین‌، بهتر است بگوییم:«رسانه‌، موجود زنده‌اى است‌ که‌ پیامى را از یک‌ پیام‌ ساز بـه یک‌ پیام‌‌گـیر (مخاطب‌) مـنتقل‌ مى کند.».
در وضعیت و ساختار کنونی جامعه،رسانه ها نقش مهمی در ارائه مطالب به مخاطبان خود دارند. بى تردید رسانه، چه نوشتاری و چه گفتاری، برای ایفای نقش خود وظایفی دارد که باید آنها را- اگر نگوییم به بهترین وجه ـ لااقل در حدّ امکان خوب انجام دهد و برای ادای درست وظایف و مسئولیت‌های خود نیازمند الگوگیری از کسانی است که این وظایف را به احسن وجه انجام داده و راه خود را به درستی پیموده و از بیراهه رفتن پرهیز کرده‌اند.
رسانه های گروهی می توانند به گونه ای عمل کنند که مردم به سوی حق رغبت پیدا کنند؛ زیرا به فرموده حضرت علی(ع): حق راه برتر و نمونه، نجات دهنده و گوهری روشن است و نزدیک ترین بندگان به خدای تعالی، گویا ترین آنان به حق است. شبیه ترین مردم به فرستادگان الهی، کسی است که در حق گویاتر و در به کار بستن آن پابرجا باشد. راست ترین گفتار آن است که با حق مطابقت کند. یاری کردن حق، موجب رستگاری است و خواستار حق، کارها را بر خود آسان سازد و مردم به سویش روی می آورند.
مطبوعاتی که حق گویی و واقع گرایی را بر اساس ارزش های معنوی مشی خود قرار داده اند، ضمن اینکه می کوشند آرامش روانی و امنیت اجتماعی جامعه را حفظ کنند، از این گونه درس های آموزنده هم غافل نیستند و با حوادث و رویدادها، شیوه متداول جراید غربی را در پیش نمی گیرند و در درج آنها، هدف های رشد دهنده ای را در نظر می گیرند و همان گونه که مراقب اند مردم را ناامید نکنند، به آنان می آموزند که چگونه فشار مصائب و آلام را تحمل کنند و با استقامت و بردباری بر دشواری ها غلبه یابند.