ایران همدل

 ساشا عرشی- حضور فرهنگ به‌عنوان یک عنصر بالنده و مؤثر در سه سطح زندگی، آگاهی، و ارتباط است. این فرهنگ متعالی، که از درون هویت ایرانی-اسلامی نشأت گرفته، به‌طور جدی در رفتارها و نگرش‌های مردم نمود پیدا کرده و همواره به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های اصلی انسجام اجتماعی ایران ایفای نقش کرده است. فرهنگ متعالی، با تکیه بر اصولی همچون خودباوری، استقلال، نوع‌دوستی، ایثار و شهادت، خود را در قالب‌های مختلف اجتماعی ترسیم و آشکار می‌سازد. نکته‌ای مهم در این زمینه این است که این فرهنگ متعالی، از طریق تسهیل کنش‌های هدفمند اجتماعی، کاهش هزینه‌های تعاملات، و تأکید بر قراردادهای اجتماعی، به تثبیت سرمایه اجتماعی در جوامع اسلامی کمک می‌کند.
همدلی، فراتر از احساس ترحم یا شفقت نسبت به دیگران، نوعی مشارکت عاطفی و شناختی است که ما را قادر می‌سازد درد یا شادی دیگران را بفهمیم و به آن واکنش مناسب نشان دهیم. همدلی نه‌تن‌ها روابط فردی، بلکه کل ساختار اجتماعی را تقویت می‌کند. نتایج زیر، از برکات همدلی است.
افزایش سرمایه اجتماعی: جامعه‌ای که اعضای آن همدل هستند، از انسجام بیشتری برخوردار است و مشارکت اجتماعی در آن بالاتر است. مشارکت گسترده مردم در دوران جنگ تحمیلی یا بحران‌هایی مانند زلزله بم، نماد روشنی از همدلی جمعی در ایران بوده‌است.
تقویت اعتماد متقابل: وقتی افراد جامعه رفتار‌های همدلانه‌ای مشاهده می‌کنند، احساس اعتماد بیشتری به دیگران پیدا می‌کنند.
افراد همدل تمایل بیشتری به مشارکت در فعالیت‌های اجتماعی و مدنی دارند. مانند تشکیل زنجیره‌های انسانی برای حفاظت از محیط‌زیست یا کمک به پاک‌سازی مناطق جنگلی در ایران.
مسئولیت‌پذیری اجتماعی: همدلی باعث می‌شود افراد نسبت به مشکلات جامعه احساس مسئولیت بیشتری داشته باشند. اقدامات گسترده مردم در جمع‌آوری کمک‌های مالی و معنوی برای آسیب‌دیدگان بحران‌های اقتصادی و طبیعی نمونه‌های خوبی از این دست هستند.
پیوند فرهنگی و تاریخی: همدلی به عنوان یکی از عناصر فرهنگی ایران، می‌تواند انسجام ملی را در شرایط بحرانی تقویت کند. در دوران جنگ تحمیلی، همدلی میان شهروندان و رزمندگان به عنوان نیرویی متحدکننده، تأثیر بزرگی بر موفقیت‌های نظامی و اجتماعی داشت.
بر همین اساس دستگاه‌های علمی، تحلیلی، و اسنادی کشور در قبال این اتفاقات مهم وظایف سنگینی دارند که در ادامه، باید به چند نکته اساسی اشاره کرد:
احیای ارزش‌های انسانی و دینی: یکی از وظایف مهم دستگاه‌های علمی، دانشگاه‌ها، و حوزه‌های علمیه، احیا و زنده نگه داشتن ارزش‌های انسانی، دینی، و فرهنگ ایرانی-اسلامی است. این نهادها باید با زبان هنر و علم، بازنمایی مناسبی از فداکاری‌ها و دلاوری‌های مردم ارائه دهند تا این ارزش‌ها به‌درستی در جامعه انعکاس یابد.
انعکاس ظرفیت‌های مردم ایران: دانشگاه‌ها، حوزه‌ها، و صاحبان قلم می‌توانند ظرفیت آرمان‌گرایی و نوع‌دوستی مردم ایران را در فضایی گسترده‌تر، با نگاهی همدلانه به امت اسلامی و انسانی، به نمایش بگذارند. این تلاش می‌تواند در جامعه‌پذیری اجتماعی و سیاسی ارزش‌های مهمی همچون نوع‌دوستی، همدلی، و توجه به دیگران به نسل جوان و نسل‌های آینده تأثیرگذار باشد.
تأثیر مثبت بر جامعه: حرکت‌های همدلانه مردم ایران در چنین شرایطی، یک برگ زرین معرفتی به شمار می‌آید که می‌تواند سیستم روانی جامعه را به سمت نشاط، امید، و پویایی سوق دهد. همچنین این اقدامات می‌توانند به تقویت سیستم اجتماعی، ارتباطات، و آگاهی جمعی منجر شوند. در نهایت، در این نگاه سیستمی، دانشگاه‌ها و حوزه‌های علمیه می‌توانند از این فرهنگ متعالی برای پیشرفت و توسعه کشور بهره‌برداری کنند و زمینه‌ای برای تحقق اهداف بلندمدت ملی فراهم آورند.