صفحه اول
قدرتی که میتواند ناو هواپیمابر به خاورمیانه بفرستد، اما از فرسودگی شبکههای هوایی خود غافل مانده است! سه روز آشفتگی در آسمان آمریکا، صرفاً یک اختلال فنی در شبکه هوانوردی این کشور نیست؛ این حادثه را باید از زاویهای وسیعتر و در چارچوب تناقضی بررسی کرد که در سالهای اخیر بیش از گذشته در سیاست آمریکا دیده میشود: فاصله میان تصویری که واشنگتن از قدرت و برتری خود به جهان عرضه میکند و واقعیت آسیبپذیریهای ساختاری آن در داخل. از جمعه ۱۳ نوامبر، اختلال در شبکه کنترل ترافیک هوایی آمریکا هزاران پرواز را با لغو و تأخیر مواجه کرد. گزارشها از تأثیر اختلال بر ۱۷ مرکز از ۲۲ مرکز کنترل مسیرهای هوایی حکایت داشتند. هرچند مقامهای آمریکایی اعلام کردند سامانه ارتباطی به وضعیت پایدار بازگشته است، پیامدهای عملیاتی حادثه تا چند روز ادامه یافت و پرسشهای جدی درباره وضعیت زیرساختهای هوانوردی این کشور ایجاد کرد. توضیح اولیه دولت ترامپ، فرسودگی تجهیزات و مشکلات فنی شبکه ارتباطی بود. شان دافی، وزیر حملونقل آمریکا، از وابستگی بخشی از این زیرساختها به فناوریهای قدیمی سخن گفت؛ اعترافی که از یک جهت میتواند نشانه شفافیت در پذیرش ضعف باشد، اما از جهت دیگر، برای دولتی که همواره بر برتری فناورانه آمریکا تأکید میکند، چندان خوشایند نیست. چگونه کشوری که خود را پیشتاز انقلاب فناوری، هوش مصنوعی و صنایع پیشرفته میداند، هنوز در یکی از حیاتیترین زیرساختهای خود با تجهیزاتی مواجه است که به گفته وزیر حملونقلش، سالها از عمر مفید آنها گذشته است؟ مسئله فقط قدیمی بودن چند روتر یا فرسودگی خطوط ارتباطی نیست؛ مسئله، اولویتبندی سرمایهگذاری عمومی و توانایی دولت در نگهداری زیرساختهایی است که امنیت میلیونها شهروند به آنها وابسته است. البته یک نقص فنی بهتنهایی نشانه فروپاشی ساختاری نیست؛ اما وقتی اختلال در یک عملیات معمول تعمیر و نگهداری به بحرانی با ابعاد ملی تبدیل میشود، دیگر نمیتوان به توضیح ساده «یک مشکل فنی» بسنده کرد. بهویژه آنکه خود مقامهای آمریکایی نیز در توضیحات بعدی پذیرفتهاند که علت ریشهای حادثه هنوز بهطور کامل مشخص نشده است. در این میان، رد زودهنگام احتمال حمله سایبری نیز قابل تأمل است. مقامهای آمریکایی اعلام کردند شواهدی از دخالت عوامل مخرب یا حمله سایبری در دست ندارند. این موضع ممکن است کاملاً مبتنی بر ارزیابیهای فنی اولیه باشد؛ اما باید میان نبود شواهد اولیه و رد قطعی یک احتمال تفاوت قائل شد. تا زمانی که گزارش نهایی بررسی حادثه منتشر نشده، نمیتوان درباره منشأ دقیق اختلال با قطعیت سخن گفت. پرسش دیگر به همزمانی این بحران با تحرکات نظامی آمریکا در غرب آسیا بازمیگردد. اعزام ناو هواپیمابر تئودور روزولت به حوزه مسئولیت سنتکام در ۱۵ نوامبر، در کنار حضور دیگر ناوهای آمریکایی در منطقه، بار دیگر نمایش قدرت نظامی واشنگتن را در کانون توجه قرار داد. این تحولات در شرایطی اتفاق افتاد که آمریکا همچنان در حال بررسی گزینههای نظامی و سیاسی خود در قبال تحولات منطقه، از جمله ایران، است. اینجاست که تناقض اصلی خود را نشان میدهد: واشنگتن برای اعمال قدرت در هزاران کیلومتر دورتر از مرزهایش، ناوهای هواپیمابر و سامانههای پیشرفته نظامی را به حرکت درمیآورد، اما در داخل با پرسشهایی درباره امنیت شبکههای ارتباطی، کنترل پرواز و زیرساختهای حیاتی مواجه است.