اقتصاد
با افزایش محدودیت منابع آبی و تشدید تنش‌های محیطی، امنیت غذایی کشور بیش از گذشته در معرض چالش قرار گرفته، رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی با تاکید بر ضرورت تحول در شیوه‌های تولید، دانش و فناوری را کلید آینده کشاورزی ایران دانست و نوآوری در بخش کشاورزی را راهکاری اساسی برای کاهش هزینه‌های تولید، افزایش بهره‌وری و تضمین تامین پایدار غذا عنوان کرد. غلامرضا گل‌محمدی، رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی و معاون وزیر جهاد کشاورزی در همایش روز جهانی غذا با اشاره به اهمیت تامین امنیت غذایی پایدار اظهار کرد: جهان با چالش‌های متعددی از جمله تغییرات اقلیمی، بحران کم‌آبی و محدودیت منابع مواجه است؛ چالش‌هایی که هزینه‌های تولید را افزایش داده و دسترسی بخشی از جمعیت جهان به غذای کافی را دشوار کرده است. وی با اشاره به گزارش سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) افزود: بر اساس آمارهای مطرح‌شده درباره وضعیت امنیت غذایی جهان در سال ۲۰۲۶، حدود ۶۴۵ میلیون نفر در جهان با مشکل دسترسی به غذای کافی مواجه بوده‌اند. این آمار نشان می‌دهد که باوجود پیشرفت‌های علمی و افزایش ظرفیت تولید محصولات غذایی، همچنان دسترسی به غذا یکی از چالش‌های اساسی جهان به شمار می‌رود. معاون وزیر جهاد کشاورزی با بیان اینکه امنیت غذایی تنها به افزایش تولید محدود نمی‌شود، تصریح کرد: در شرایط کنونی، نوآوری دیگر یک انتخاب نیست، بلکه ضرورتی برای استمرار تولید، افزایش تاب‌آوری کشاورزی و دستیابی به امنیت غذایی پایدار است. نوآوری باید به حل مشکلات واقعی کشاورزان منجر شود گل‌محمدی گفت: نباید نوآوری را صرفا به فناوری‌های پیچیده محدود کنیم؛ معرفی یک رقم مقاوم به خشکی، اصلاح روش‌های آبیاری، مدیریت علمی تغذیه گیاه، کاهش خسارت ناشی از آفات و بیماری‌ها و حتی بهبود روش‌های نگهداری محصولات، همگی مصداق نوآوری هستند. نوآوری زمانی ارزشمند است که بتواند مسئله‌ای از تولیدکننده و کشاورز را حل کند، هزینه تولید را کاهش دهد و در عین حال، کیفیت و میزان تولید را افزایش دهد. رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی با اشاره به محدودیت منابع آبی و افزایش تنش‌های محیطی در کشور تاکید کرد: آینده تولید غذا در ایران بیش از هر زمان دیگری به دانش و فناوری وابسته است و سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی به‌عنوان بازوی علمی و فکری بخش کشاورزی، مسئولیت مهمی در پاسخگویی به این چالش‌ها بر عهده دارد. معیار موفقیت تحقیقات کشاورزی، اثرگذاری در مزرعه و سفره مردم گل‌محمدی با تاکید بر ضرورت تغییر نگاه به ارزیابی فعالیت‌های پژوهشی اظهار کرد: موفقیت تحقیقات کشاورزی را نباید صرفا با تعداد مقالات علمی، طرح‌های پژوهشی یا فناوری‌های تولیدشده سنجید، بلکه معیار اصلی، میزان اثرگذاری این دستاوردها در عرصه تولید و زندگی کشاورزان است. باید مشخص شود که هر دستاورد تحقیقاتی تا چه اندازه توانسته مصرف آب را کاهش دهد، عملکرد محصولات را افزایش دهد، منابع پایه را حفظ کند و درنهایت، غذای سالم و باکیفیت در اختیار مصرف‌کننده قرار دهد. وی با بیان اینکه سال ۱۴۰۵ در سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی به‌عنوان «سال آموزش و ترویج» نام‌گذاری شده است، افزود: هدف از این نام‌گذاری، انتقال دانش و فناوری تولیدشده در سازمان، دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزشی و پژوهشی به کشاورزان و بهره‌برداران بخش کشاورزی است. معاون وزیر جهاد کشاورزی با تاکید بر پیوند سه حوزه تحقیق، آموزش و ترویج تصریح کرد: این سه بخش به یکدیگر وابسته‌اند و اگر هرکدام به‌درستی عمل نکنند، مأموریت اصلی سازمان محقق نخواهد شد. محققان باید ابتدا مسائل واقعی بخش کشاورزی را شناسایی و برای حل آنها برنامه‌ریزی کنند و سپس دانش تولیدشده را به عرصه تولید انتقال دهند. سازمان تحقیقات سال‌هاست از رویکرد «تحقیق برای تحقیق»، «تحقیق برای مقاله» و «تحقیق برای ارتقا» عبور کرده و برنامه‌های خود را بر مسئله‌محوری، حل چالش‌های بخش کشاورزی و افزایش اثرگذاری دستاوردهای پژوهشی متمرکز کرده است. توسعه کشاورزی هوشمند با بهره‌گیری از هوش مصنوعی و سنجش از دور رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی در بخش دیگری از سخنان خود، فناوری‌های دیجیتال، سنجش از دور و هوش مصنوعی را از فرصت‌های مهم تحول در کشاورزی دانست و گفت: این سازمان طی دو سال اخیر اقداماتی را برای استفاده از فناوری‌های نوین در مدیریت تولید و برنامه‌ریزی کشاورزی انجام داده است. وی با اشاره به تاسیس مرکز پایش الگوی تولید کشاورزی در سال ۱۴۰۴ اظهار کرد: با راه‌اندازی این مرکز، تدوین، اجرا و نظارت بر الگوی کشت به‌صورت هوشمند دنبال می‌شود و در سال جاری نیز پنجمین نسخه الگوی کشت محصولات زراعی ابلاغ شده است. همچنین نخستین نسخه الگوی تولید در حوزه‌های شیلات، کشت گلخانه‌ای و گیاهان دارویی ابلاغ شده و برنامه‌ریزی برای ابلاغ الگوی زراعت چوب و تولیدات دامی بر اساس آمایش سرزمین در سال جاری در دستور کار قرار دارد. گل محمدی با اشاره به کاربرد سنجش از دور در بخش کشاورزی توضیح داد: استفاده از این فناوری امکان برآورد دقیق‌تر سطح زیرکشت و پیش‌بینی میزان تولید محصولات را حدود دو ماه پیش از برداشت فراهم می‌کند؛ موضوعی که می‌تواند به برنامه‌ریزی بهتر برای مدیریت تولید و تأمین نیاز بازار کمک کند.