گزارش
سارا منصوری- سفر سرگئی لاوروف به تهران، فراتر از گمانه‌زنی‌ها درباره میانجیگری میان ایران و آمریکا، در چارچوب گسترش همکاری‌های راهبردی تهران و مسکو، تقویت امنیت بومی منطقه، هم‌افزایی دیپلماسی و میدان و نقش‌آفرینی مشترک در شکل‌دهی به نظم چندجانبه‌گرای جهانی اهمیت دارد. سفر سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، به تهران و دیدار او با مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، و سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه، در چارچوب مناسبات راهبردی دو کشور و تحولات منطقه‌ای و جهانی اهمیت می‌یابد. تقلیل این سفر به میانجیگری مسکو میان تهران و واشنگتن، به‌ویژه پس از توافق پوتین و ترامپ درباره انتقال گازوئیل روسیه به آمریکا، برداشتی نادرست از گستره روابط دو کشور همسایه است؛ روابطی که بر توافقنامه راهبردی بیست‌ساله و اهداف مشترک در ابعاد سیاسی، اقتصادی و امنیتی استوار است. همگرایی راهبردی؛ فراتر از دیدارهای دیپلماتیک ایران و روسیه با تکیه بر پیشینه تاریخی، اشتراکات راهبردی و الزامات برخاسته از تحولات نظام بین‌الملل، توسعه همه‌جانبه روابط دوجانبه و چندجانبه را دنبال می‌کنند. اگرچه برخی بازیگران ذی‌نفع از فاصله گرفتن کشورهای منطقه می‌کوشند روابط تهران و مسکو را تضعیف کنند، واقعیت‌های منطقه‌ای و جهانی، ضرورت همگرایی میان دو کشور را افزایش داده است. دیدارهای مستمر مقامات در سطوح مختلف و رایزنی رؤسای جمهور در نشست‌های بریکس، شانگهای و کشورهای مستقل مشترک‌المنافع، جلوه‌هایی از این روند است. دیدار لاوروف و عراقچی، چهارمین ملاقات حضوری وزیران امور خارجه دو کشور در سال جاری میلادی خواهد بود؛ افزون بر آن، طرفین تاکنون چهارده گفت‌وگوی تلفنی داشته‌اند. این استمرار دیپلماتیک را باید بخشی از اراده مشترک برای پیشبرد اهداف بلندمدت دانست؛ اهدافی که توسعه مبادلات با پول‌های ملی، سرمایه‌گذاری روسیه در بخش انرژی ایران و تکمیل هرچه سریع‌تر خط‌آهن رشت ـ آستارا را دربرمی‌گیرد. تحقق این اولویت‌ها، علاوه بر تقویت منافع اقتصادی طرفین، ظرفیت ترانزیتی و جایگاه منطقه‌ای دو کشور را ارتقا می‌دهد. امنیت بومی؛ نقطه تلاقی تهران و مسکو یکی از محورهای اساسی همگرایی ایران و روسیه، تأکید بر امنیت منطقه‌ای با اتکا به همکاری همسایگان و مخالفت با مداخلات خارجی است. ابتکار سه‌به‌علاوه‌سه در قفقاز، مخالفت با پیوند خوردن ارمنستان و جمهوری آذربایجان به کریدورها و طرح‌های بحران‌ساز غربی، تأکید بر غیرنظامی ماندن دریای خزر و رایزنی‌های مسکو درباره افغانستان، نمونه‌هایی از این رویکرد مشترک‌اند؛ رزمایش‌های نظامی سالانه نیز بُعد مکمل این همکاری امنیتی را تشکیل می‌دهند. در غرب آسیا نیز ایران با طرح ابتکار صلح هرمز و تلاش برای تقویت همکاری کشورهای همسایه خلیج فارس و دریای عمان، بر ضرورت شکل‌گیری امنیت منطقه‌ای تأکید کرده است. طرح‌های صلح‌جویانه ایران برای پایان جنگ عربستان و یمن، از جمله در نشست اخیر سازمان همکاری اسلامی، نیز در همین چارچوب قرار می‌گیرد. ناکامی برخی ابتکارها، از جمله به‌دلیل فقدان استقلال تصمیم‌گیری در شماری از کشورهای عربی، مانع از اهمیت راهبردی این رویکرد نیست. مدیریت تنگه هرمز، مقابله با رژیم صهیونیستی و تأکید بر ضرورت پایان دادن به حضور نظامی آمریکا در منطقه نیز در امتداد همین نگاه قابل ارزیابی است. روسیه نیز با حمایت از ابتکارهای مشترک همسایگان خلیج فارس و دریای عمان و مخالفت با رفتارهای تحریک‌آمیز ناشی از مداخلات فرامنطقه‌ای، بر امنیت بومی تأکید کرده است. محکومیت تنش‌آفرینی آمریکا و رژیم صهیونیستی، حمایت از راهکار سیاسی در یمن و محکومیت اشغالگری و جنایات رژیم صهیونیستی در فلسطین و منطقه، از جمله تجاوز نظامی علیه ایران، نشان می‌دهد که تهران و مسکو در ضرورت مقابله با بحران‌سازی خارجی اشتراک نظر دارند. دیپلماسی و میدان؛ دو بازوی بازدارندگی پس از گفت‌وگوی تلفنی پوتین و ترامپ و توافق درباره انتقال گازوئیل روسیه به آمریکا، گمانه‌زنی‌هایی درباره میانجیگری مسکو میان تهران و واشنگتن مطرح شده است. بااین‌حال، پیشنهادهایی مانند انتقال اورانیوم غنی‌شده ایران به روسیه، مشروط به موافقت تهران، پیش‌تر نیز مطرح بوده و موضوع تازه‌ای محسوب نمی‌شود. مهم‌تر آنکه تعبیر این تحولات به میانجیگری، نمی‌تواند ماهیت گسترده مناسبات راهبردی دو کشور را توضیح دهد. ایران و روسیه دیپلماسی و میدان را نه دو مسیر متعارض، بلکه ابزارهایی مکمل برای تأمین منافع ملی و مقابله با فشارهای آمریکا می‌دانند. روسیه ضمن تأکید بر مذاکره با واشنگتن، آمادگی نظامی خود در برابر تهدیدهای غرب، از جمله در پرونده اوکراین، را حفظ کرده است. در قبال ایران نیز، حمایت از راهکار سیاسی، وتوی قطعنامه‌های ضدایرانی در شورای امنیت، مخالفت با اقدامات علیه تهران در شورای حکام و تأکید بر حق ایران برای پاسخ نظامی به تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی، مؤید این رویکرد است. مسکو همچنین در مجامعی چون بریکس، شانگهای، سازمان ملل و شورای امنیت از مواضع ایران حمایت کرده است. نظم چندجانبه‌گرا؛ افق مشترک همکاری ایران نیز هم‌زمان با حفظ توان دفاعی و بازدارندگی، از ظرفیت دیپلماسی برای مدیریت بحران‌ها بهره می‌گیرد. توافق اسلام‌آباد و تلاش‌های عمان، قطر و پاکستان را می‌توان در چارچوب همین رویکرد ارزیابی کرد؛ رویکردی که مذاکره را جایگزین قدرت دفاعی نمی‌سازد، بلکه آن را در خدمت تأمین امنیت و منافع ملی قرار می‌دهد. بر این اساس، سفر لاوروف به تهران بخشی از تلاش مشترک برای هم‌افزایی دیپلماسی و میدان، تقویت بازدارندگی و گسترش همکاری‌های اقتصادی و امنیتی است. هماهنگی در سازمان ملل، بریکس، سازمان همکاری شانگهای و اتحادیه اقتصادی اوراسیا نیز در همین مسیر معنا می‌یابد. ایران و روسیه به‌عنوان دو بازیگر مستقل، ظرفیت ایفای نقشی مؤثر در شکل‌گیری نظمی چندجانبه‌گرا و مقابله با سلطه‌طلبی یکجانبه غرب را دارند؛ ظرفیتی که تحقق آن، استمرار رایزنی‌های عالی‌رتبه و تبدیل توافق‌های راهبردی به همکاری‌های عملی را ضروری می‌سازد. بازگشت به طرح قدیمی برای امنیت خلیج فارس سفر وزیر خارجه روسیه به تهران در شرایطی انجام می‌شود که مسکو از آمادگی برای کمک به کاهش تنش‌ها سخن می‌گوید و هم‌زمان، طرح دیرینه خود برای ایجاد نظام امنیت جمعی در خلیج فارس را مطرح کرده است. اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، با اعلام خبر سفر لاوروف گفته است که این سفر در چارچوب رایزنی‌های مستمر تهران و مسکو و با هدف پیگیری اجرای توافق‌های دوجانبه و مشورت درباره تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی انجام می‌شود. بر اساس برنامه اعلام‌شده از سوی طرف روس، لاوروف علاوه بر دیدار با سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، با مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، نیز دیدار خواهد کرد. سه محور برای ارزیابی اهمیت سفر وزیر خارجه روسیه برجسته است: احتمال نقش‌آفرینی مسکو در کاهش تنش میان ایران و آمریکا، پیگیری همکاری‌های راهبردی تهران و مسکو و تلاش روسیه برای افزایش نقش خود در شکل‌دهی به ترتیبات امنیتی خلیج فارس در این میان، سه محور برای ارزیابی اهمیت سفر وزیر خارجه روسیه برجسته است: احتمال نقش‌آفرینی مسکو در کاهش تنش میان ایران و آمریکا، پیگیری همکاری‌های راهبردی تهران و مسکو و تلاش روسیه برای افزایش نقش خود در شکل‌دهی به ترتیبات امنیتی خلیج فارس. میانجیگری احتمالی؛ از دیدار پوتین و پزشکیان تا سفر لاوروف یکی از زمینه‌های سیاسی سفر لاوروف، اظهارات اخیر ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، در دیدار با مسعود پزشکیان در ترکمنستان است. پوتین در دیدار هشتم اکتبر ۲۰۲۶ با پزشکیان، آمادگی مسکو را برای کمک به حل بحران و پایان جنگ اعلام کرد. این موضع‌گیری در شرایطی صورت گرفت که تنش‌های ایران و آمریکا همچنان یکی از عوامل اصلی بی‌ثباتی منطقه به شمار می‌رود و مسیر دستیابی به یک راه‌حل پایدار با موانع جدی روبه‌روست. در چنین فضایی، سفر لاوروف می‌تواند فرصتی برای بررسی عملی‌تر دیدگاه‌های روسیه درباره راه‌های کاهش تنش و بازگشت به مسیر دیپلماسی باشد. با این حال، اظهارات پوتین و رایزنی‌های جاری میان تهران و مسکو این احتمال را مطرح می‌کند که روسیه بخواهد از روابط خود با ایران و ارتباطاتش با سایر بازیگران بین‌المللی برای تسهیل گفت‌و‌گو‌ها استفاده کند. برای تهران، هرگونه ابتکار دیپلماتیک زمانی اهمیت دارد که بتواند به کاهش تنش‌ها، تأمین منافع ملی و فراهم شدن زمینه‌ای واقعی برای حل‌وفصل اختلافات منجر شود. در مقابل، مسکو نیز با ایفای نقش در چنین روندی می‌تواند حضور دیپلماتیک خود را در یکی از حساس‌ترین پرونده‌های منطقه تقویت کند برای تهران، هرگونه ابتکار دیپلماتیک زمانی اهمیت دارد که بتواند به کاهش تنش‌ها، تأمین منافع ملی و فراهم شدن زمینه‌ای واقعی برای حل‌وفصل اختلافات منجر شود. در مقابل، مسکو نیز با ایفای نقش در چنین روندی می‌تواند حضور دیپلماتیک خود را در یکی از حساس‌ترین پرونده‌های منطقه تقویت کند. در این راستا، کاظم غریب‌آبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، با اشاره به مواضع روسیه درباره جنگ و آمادگی مسکو برای کمک به برقراری صلح، از اعلام آمادگی ولادیمیر پوتین برای تلاش در مسیر پایان دادن به درگیری میان ایران و آمریکا قدردانی کرده بود. غریب‌آبادی با تأکید بر اینکه روسیه بار‌ها خواستار پایان جنگ و آنچه تهران تجاوزگری آمریکا می‌خواند شده است، گفت: «روسیه همواره این موضع خود را مبنی بر اینکه این جنگی که توسط آمریکا روی داده باید پایان یابد و این تجاوزگری باید به پایان برسد، به صراحت اظهار کرده است؛ و همچنین همواره آمادگی خود را برای اینکه بتواند در این فرایند برای رسیدن به صلح تلاشی انجام بدهد و مواضع خود را اعلام کرده است و ما تشکر می‌کنیم از اینکه رئیس‌جمهور روسیه در واقع با توجه به ظرفیت بسیار خوبی که این کشور دارد، در این زمینه آمادگی‌های لازم را اعلام کرده است.» با وجود استقبال ایران از ایفای نقش روسیه در تنش کنونی میان ایران و آمریکا، تهران کماکان پاکستان را میانجی اصلی مذاکرات می‌داند. همچنین قطر نیز به عنوان یک میانجی در این تنش ایفای نقش کرده است و طرح ۷ روزه ایران و رد و بدل کردن دیدگاه‌های تهران و واشنگتن از طریق کانال دوحه در حال انجام است. بقائی درباره سفر لاوروف چه گفت؟ سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، دستور کار سفر وزیر خارجه روسیه را در چارچوب رایزنی‌های مستمر دو کشور توضیح داده است. بقائی اعلام کرده است که این سفر با هدف پیگیری اجرای توافق‌های دوجانبه و مشورت درباره تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی انجام می‌شود. این توضیح رسمی، چارچوب اصلی مذاکرات را مشخص می‌کند؛ هرچند برای نسبت دادن موضوعی خاص، مانند میانجیگری میان ایران و آمریکا، به مذاکرات امروز باید منتظر جزئیات رسمی دیدار‌ها ماند. بر اساس اعلام وزارت خارجه روسیه، گفت‌و‌گو‌ها علاوه بر مسائل جاری منطقه، موضوعات همکاری سیاسی و اقتصادی، تجارت و سرمایه‌گذاری و طرح‌های مشترک حمل‌ونقل، لجستیک و انرژی را نیز در بر می‌گیرد بر اساس اعلام وزارت خارجه روسیه، گفت‌و‌گو‌ها علاوه بر مسائل جاری منطقه، موضوعات همکاری سیاسی و اقتصادی، تجارت و سرمایه‌گذاری و طرح‌های مشترک حمل‌ونقل، لجستیک و انرژی را نیز در بر می‌گیرد. هماهنگی در سازمان ملل و گسترش همکاری‌ها در چارچوب‌هایی همچون بریکس، سازمان همکاری شانگهای و اتحادیه اقتصادی اوراسیا نیز در دستور کار اعلام‌شده قرار دارد. بنابراین، سفر لاوروف را باید در دو سطح بررسی کرد: نخست، همکاری‌های دوجانبه و اجرای توافق‌های پیشین و دوم، رایزنی درباره بحران‌های منطقه‌ای و جایگاه روسیه در تحولات جاری. طرح قدیمی مسکو برای خلیج فارس یکی از مهم‌ترین ابعاد سفر لاوروف، تلاش روسیه برای ایفای نقشی فعال‌تر در ترتیبات امنیتی خلیج فارس است؛ رویکردی که برخلاف تصور اولیه، به تحولات روز محدود نمی‌شود و سابقه‌ای چند دهه‌ای دارد. روسیه از اواخر دهه ۱۹۹۰ ایده ایجاد یک نظام امنیت جمعی در منطقه خلیج فارس را مطرح کرده است. این پیشنهاد در سال‌های بعد تکمیل و به‌روزرسانی شد و در ژوئیه ۲۰۱۹، مسکو طرح خود را در قالب اسناد رسمی به سازمان ملل ارائه کرد. روسیه در سال ۲۰۲۱ نیز نسخه به‌روزشده‌ای از این چارچوب را در اختیار سازمان ملل قرار داد. در منطق این طرح، امنیت خلیج فارس نباید صرفاً بر ائتلاف‌های نظامی محدود یا ترتیباتی متکی باشد که برخی کشورهای منطقه را کنار می‌گذارند. مسکو بر این دیدگاه تأکید دارد که امنیت پایدار زمانی امکان‌پذیر است که همه کشورهای منطقه در فرایند گفتوگو، اعتمادسازی و تصمیم‌گیری مشارکت داشته باشند. بر اساس اسناد ارائه‌شده از سوی روسیه به سازمان ملل، اصول اصلی این ابتکار شامل احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی کشورها، پایبندی به منشور ملل متحد و حقوق بین‌الملل، مشارکت همه طرف‌های ذی‌نفع، اتخاذ تدابیر اعتمادساز و حرکت تدریجی به سمت ایجاد سازوکار‌های مشترک برای مدیریت اختلافات است. روسیه مشارکت بازیگران فرامنطقه‌ای مانند آمریکا، چین، اتحادیه اروپا و هند را نیز در قالب‌های پیشنهادی خود، از جمله به‌عنوان ناظر یا عضو وابسته، قابل بررسی دانسته است در این چارچوب، ایران و کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس باید در مرکز گفت‌و‌گو‌های امنیتی قرار بگیرند. در عین حال، روسیه مشارکت بازیگران فرامنطقه‌ای مانند آمریکا، چین، اتحادیه اروپا و هند را نیز در قالب‌های پیشنهادی خود، از جمله به‌عنوان ناظر یا عضو وابسته، قابل بررسی دانسته است. هدف نهایی طرح، حرکت به سمت ایجاد یک سازوکار یا سازمان منطقه‌ای برای امنیت و همکاری در خلیج فارس است؛ ساختاری که بتواند اختلافات را از مسیر‌های سیاسی و دیپلماتیک مدیریت کند و به‌تدریج اعتماد متقابل را افزایش دهد. البته رویکرد روسیه بر ایجاد فوری یک پیمان امنیتی فراگیر استوار نیست، بلکه بر پیشرفت مرحله‌به‌مرحله تأکید می‌کند. در مرحله نخست، گفت‌و‌گو‌های دوجانبه و چندجانبه میان کشورهای منطقه و بازیگران فرامنطقه‌ای باید تقویت شود. در مرحله بعد، تدابیر اعتمادساز، تبادل اطلاعات و سازوکار‌های پیشگیری از درگیری می‌توانند به کاهش سوءتفاهم‌ها کمک کنند. سپس، در صورت فراهم شدن زمینه سیاسی، امکان تدوین قواعد مشترک و ایجاد نهادهای منطقه‌ای برای همکاری امنیتی بررسی می‌شود. در اسناد روسیه، آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز، مقابله با تروریسم و پایبندی به اصول منع اشاعه سلاح‌های هسته‌ای از جمله موضوعاتی هستند که می‌توانند در مراحل ابتدایی همکاری قرار بگیرند. نکته مهم آن است که این طرح صرفاً به حضور نظامی یا مدیریت تنگه هرمز محدود نیست. مسکو می‌خواهد مجموعه‌ای از مسائل سیاسی، نظامی، اقتصادی، انرژی، حمل‌ونقل و محیط‌زیست را در قالب یک مفهوم گسترده‌تر از امنیت منطقه‌ای تعریف کند. از این منظر، طرح روسیه تلاشی برای تغییر چارچوب بحث امنیت خلیج فارس است: به‌جای اتکای صرف به موازنه نظامی و ائتلاف‌های محدود، امنیت به‌عنوان محصول گفتوگو، مشارکت همگانی و مجموعه‌ای از تعهدات متقابل تعریف می‌شود. مواضع لاوروف در منامه؛ احیای همان رویکرد امنیت جمعی اظهارات اخیر لاوروف در منامه را می‌توان در امتداد همین رویکرد دیرینه روسیه ارزیابی کرد. وزیر امور خارجه روسیه در نشست خبری پس از نهمین نشست گفت‌وگوی راهبردی روسیه و شورای همکاری خلیج فارس، بر ضرورت اتخاذ رویکردی گسترده‌تر به مسائل امنیتی منطقه تأکید کرد. لاوروف گفت روسیه از ایجاد ساختاری امنیتی و فراگیر حمایت می‌کند که همه کشورهای خلیج فارس، اعم از کشورهای عربی و جمهوری اسلامی ایران، و همچنین همسایگان نزدیک آنها، از جمله عراق و اردن، را در بر بگیرد. وی افزود که بازیگران خارجی نیز می‌توانند از این روند حمایت کنند، اما باید منافع کشورهای منطقه را در اولویت قرار دهند و به‌جای دنبال کردن طرح‌های یکجانبه ژئوپلیتیکی، به خواسته‌ها و نیاز‌های امنیتی کشورهای منطقه توجه کنند. از نگاه مسکو، چنین رویکردی می‌تواند جایگاه روسیه را در گفت‌و‌گو‌های امنیتی منطقه تقویت کند؛ زیرا این کشور می‌کوشد هم با ایران و هم با کشورهای عربی خلیج فارس روابط خود را حفظ کند و در موضوعات امنیتی مشترک، نقش تسهیل‌کننده داشته باشد این موضع‌گیری با اصولی که روسیه در طرح امنیت جمعی خلیج فارس مطرح کرده، هم‌خوانی دارد: فراگیری، مشارکت همه طرف‌ها، پرهیز از حذف بازیگران منطقه‌ای و تأکید بر راه‌حل‌های سیاسی و دیپلماتیک. از نگاه مسکو، چنین رویکردی می‌تواند جایگاه روسیه را در گفت‌و‌گو‌های امنیتی منطقه تقویت کند؛ زیرا این کشور می‌کوشد هم با ایران و هم با کشورهای عربی خلیج فارس روابط خود را حفظ کند و در موضوعات امنیتی مشترک، نقش تسهیل‌کننده داشته باشد. تنگه هرمز و یادداشت تفاهم اسلام‌آباد لاوروف در منامه همچنین بر ضرورت رفع ریشه‌های بحران در تنگه هرمز و مناطق پیرامونی آن تأکید کرد و گفت این موضوع باید از جمله در چارچوب «یادداشت تفاهم اسلام‌آباد» پیگیری شود. به گفته وزیر خارجه روسیه، توافق اسلام‌آباد عناصر لازم برای خارج کردن اوضاع از وضعیت کنونی و بازگرداندن آن به مسیر مذاکرات سیاسی و دیپلماتیک را در بر دارد. این موضع نشان می‌دهد که مسکو بحران تنگه هرمز را جدا از اختلافات سیاسی و امنیتی گسترده‌تر منطقه نمی‌بیند. در نگاه روسیه، بازگشت به وضعیت باثبات نیازمند رسیدگی به ریشه‌های بحران و ایجاد زمینه‌ای برای توافق‌های سیاسی است. از همین رو، موضوع تنگه هرمز می‌تواند یکی از نقاط اتصال میان مذاکرات تهران و مسکو و طرح گسترده‌تر روسیه برای امنیت جمعی خلیج فارس باشد. یمن؛ بخش دیگری از دستور کار امنیتی مسکو وزیر خارجه روسیه در منامه همچنین اعلام کرد که روسیه و شرکای این کشور در شورای همکاری خلیج فارس از راه‌حل سیاسی و دیپلماتیک برای بحران یمن حمایت می‌کنند. اشاره به یمن در کنار تنگه هرمز و ساختار امنیتی فراگیر خلیج فارس نشان می‌دهد که مسکو می‌خواهد مسائل امنیتی منطقه را در قالبی به‌هم‌پیوسته بررسی کند لاوروف با اشاره به زمینه‌های موجود برای پیشبرد این روند، از جمله نقشه راه سال ۲۰۲۳ که با نقش‌آفرینی و ابتکار فعال عربستان سعودی تدوین شده بود، بر امکان پیگیری راه‌حل سیاسی تأکید کرد. اشاره به یمن در کنار تنگه هرمز و ساختار امنیتی فراگیر خلیج فارس نشان می‌دهد که مسکو می‌خواهد مسائل امنیتی منطقه را در قالبی به‌هم‌پیوسته بررسی کند؛ از اختلافات میان کشورهای منطقه تا بحران‌های داخلی و منازعاتی که بر امنیت خطوط کشتیرانی و روابط دولت‌ها اثر می‌گذارند. این رویکرد می‌تواند زمینه‌ای برای افزایش ارتباطات روسیه با کشورهای مختلف منطقه فراهم کند، اما تبدیل حمایت سیاسی به دستاورد عملی به همکاری بازیگران درگیر و وجود اراده سیاسی برای اجرای توافق‌ها وابسته است. روایت سفیر ایران در روسیه از ابعاد سفر لاوروف به تهران مسکو- ایرنا- سفیر جمهوری اسلامی ایران در مسکو اعلام کرد که سفر سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه روسیه به تهران و در ادامه رایزنی‌های سطح بالای دو کشور انجام می‌شود. کاظم جلالی در مطلبی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «دکتر پزشکیان و آقای پوتین (رؤسای جمهور ایران و روسیه) نیز هفته گذشته در «آوازه» ترکمنستان برای سومین بار در یک ماه گذشته دیدار کردند.» وی خاطرنشان کرد: در میان تحولات پرشتاب، تعامل نزدیک میان تهران و مسکو علاوه بر دستور کار دوجانبه، شامل موضوعات منطقه‌ای و بین‌المللی و مبتنی بر سیاست اصولی دو کشور برای حفظ و ارتقای صلح، ثبات و امنیت پیرامونی، بدون دخالت و مشکل آفرینی بازیگران بیرونی است. سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه پیش‌ازاین اعلام کرد: لاوروف وزیر امور خارجه روسیه روز دوشنبه ۲۷ مهر ۱۴۰۵ در سفر رسمی به تهران با سید عباس عراقچی همتای ایرانی خود دیدار و گفتوگو خواهد کرد. ماریا زاخارووا روز جمعه در نشستی خبری افزود: دستور کار این دیدار شامل بحثی جامع درباره مسائل جاری بین‌المللی و منطقه‌ای است. وی خاطرنشان کرد: این دیدار با تمرکز ویژه بر وضعیت پیرامون ایران و اقداماتی که طرف روسی برای کاهش تنش‌ها انجام می‌دهد انجام خواهد شد. سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه گفت: این تنش‌ها بین کشورهای دوست روسیه در خاورمیانه به واسطه اقدامات ایالات متحده و اسرائیل ایجاد شده است. وی همچنین گفت که در مذاکرات آتی لاوروف و عراقچی، توجه ویژه‌ای به اجرای توافقات حاصل‌شده در پی تماس‌های اخیر در سطوح عالی و مقامات ارشد جمهوری اسلامی ایران و فدراسیون روسیه و گام‌های عملی در جهت تقویت هرچه بیشتر شراکت دو کشور در راستای معاهده جامع راهبردی تهران و مسکو صورت خواهد گرفت. نگرانی نتانیاهو از تعمیق روابط راهبردی ایران و روسیه بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر رژیم صهیونیستی با نگرانی از تعمیق روابط راهبردی ایران و روسیه، مدعی شد که همکاری این دو کشور مغایر با منافع خود مسکو است. بنیامین نتانیاهو در جریان ارائه دکترین امنیت داخلی رژیم صهیونیستی، عنوان کرد که منافع اسرائیل و روسیه در ماه‌های اخیر چندین بار با یکدیگر تضاد داشته‌اند و مسکو اقداماتی علیه اسرائیل انجام داده است. نتانیاهو در پاسخ به پرسش خبرنگار «جروزالم پست»، نگرانی خود را از تعمیق روابط تهران و مسکو ابراز داشت و ادعا کرد: همکاری روسیه با ایران مغایر با منافع خود روسیه است. ما تمام این مسائل را با آنها مطرح می‌کنیم و این کار را بسیار صریح و شفاف انجام می‌دهیم. نخست وزیر رژیم صهیونیستی با این وجود، اذعان کرد: روسیه منافع خاص خود را دارد و اسرائیل نیز منافع خود را، این منافع همیشه همسو نیستند و گاهی حتی با هم در تضاد قرار می‌گیرند. به همین دلیل، من همواره تلاش می‌کنم تا حد امکان منافع مشترکمان را دنبال کنم. اما اگر چنین چیزی ممکن نباشد، باید پای منافع خود ایستاد و برای دفاع از آنها مبارزه کرد. به نوشته جروزالم پست، گسترش همکاری‌های نظامی روسیه با ایران به نگرانی مهمی برای اسرائیل بدل شده است. روابط ایران و روسیه در سال‌های اخیر بر پایه مجموعه‌ای از عوامل سیاسی، امنیتی، اقتصادی و ژئوپلیتیکی شکل گرفته است. حمایت مسکو از تهران در نهادهای بین‌المللی و مخالفت با تحریم‌های یکجانبه، بخشی از این همکاری است. به تازگی اندیشکده «شورای روابط خارجی روسیه»، گزارش داد که مسکو و تهران در پی تشدید تقابل آمریکا و اسرائیل با ایران، بیش از گذشته به گسترش همکاری های راهبردی و دفاعی نزدیک شده اند. در همین حال، افزایش فشارهای تحریمی واشنگتن، تحولات امنیتی خلیج فارس و احتمال کاهش حضور نظامی آمریکا در خاورمیانه، زمینه های تازه ای برای تعمیق روابط دو کشور ایجاد کرده است.