اخبار
با مخالفت آمریکا و رژیم صهیونیستی و استقبال ایران؛
موافقت کشورها
با مقابله با نژادپرستی در سازمان ملل
مجمع عمومی سازمان ملل متحد عصر دوشنبه به وقت نیویورک برابر با ۱۲ اکتبر ۲۰۲۶ (۲۰ مهر)، پیش‌نویس قطعنامه مربوط به اجرای جامع و پیگیری اعلامیه و برنامه اقدام دوربان را برای مقابله با نژادپرستی با ۹۵ رای موافق، پنج رای مخالف و ۳۷ رای ممتنع تصویب کرد.
این رای‌گیری با مخالفت آمریکا و رژیم اسرائیل و استقبال جمهوری اسلامی ایران همراه شد و اختلاف‌نظرها درباره میراث کنفرانس دوربان و نحوه مواجهه با آن را بار دیگر به صحن سازمان ملل کشاند. اعلامیه و برنامه اقدام دوربان در سال ۲۰۰۱، در جریان کنفرانس جهانی مقابله با نژادپرستی در شهر دوربان آفریقای جنوبی تصویب شد. این سند چارچوبی بین‌المللی برای مقابله با نژادپرستی، تبعیض نژادی، بیگانه‌هراسی و عدم تساهل مرتبط با آنها فراهم می‌کند و بر مسئولیت دولت‌ها برای مقابله با تبعیض و حمایت از قربانیان آن تاکید دارد.
این چارچوب، موضوعاتی از جمله تقویت قوانین ضدتبعیض، حمایت از حقوق اقلیت‌ها، دسترسی برابر به عدالت، رسیدگی به پیامدهای تاریخی برده‌داری و استعمار و مقابله با اشکال ساختاری نژادپرستی را در بر می‌گیرد.
با این حال، کنفرانس دوربان و میراث سیاسی آن همواره محل اختلاف بوده است. آمریکا و رژیم اسرائیل مدعی هستند که این روند با یهودستیزی و مواضع ضداسرائیلی مرتبط است و بزرگداشت آن به مشروعیت‌بخشی به چنین دیدگاه‌هایی منجر می‌شود! در مقابل، حامیان اعلامیه بر نقش آن در مبارزه بین‌المللی با نژادپرستی و تبعیض نژادی تاکید دارند. سند مورد بررسی مجمع عمومی در سال ۲۰۲۶، اعلامیه سیاسی جدیدی به مناسبت بیست‌وپنجمین سالگرد تصویب اعلامیه و برنامه اقدام دوربان است که با هدف تاکید مجدد بر اجرای کامل و موثر این چارچوب تهیه شده است. تصویب اعلامیه سیاسی دوربان در سازمان ملل؛ موافقت کشورها با مقابله با نژادپرستی
مایک والتز سفیر آمریکا در سازمان ملل با انتقاد شدید از برگزاری مراسم سالگرد کنفرانس دوربان اعلام کرد که ایالات متحده در اعتراض، جلسه را ترک می‌کند؛ اقدامی که به گفته او، مشابه موضع آمریکا در کنفرانس اصلی سال ۲۰۰۱ است.
والتز در پیامی در شبکه ایکس ادعا کرد: «امروز، سازمان ملل روز کلمبوس را به رسمیت نمی‌شناسد. در مقابل، در حال جشن گرفتن بیست‌وپنجمین سالگرد کنفرانس دوربان در سال ۲۰۰۱ است؛ کنفرانسی که ایدئولوژی به‌شدت ضدغربی و یهودستیزانه را ترویج کرد و به فیدل کاسترو، یاسر عرفات و دیگر چهره‌های ایدئولوژیک رادیکال ضدغربی تریبون داد.»
وی با اشاره به مخالفت شماری از کشورهای عضو سازمان ملل با میراث دوربان در ماه گذشته، خواستار کنار گذاشتن آنچه «سیاست مبتنی بر مظلومیت، یهودستیزی، جهان‌سومی‌گرایی و نفرت از غرب» خواند، شد و مدعی شد که سازمان ملل برای بازیابی اعتبار خود باید میراث کنفرانس دوربان را کنار بگذارد.
نماینده رژیم اسرائیل نیز با انتقاد از تصویب قطعنامه، آن را نشانه تداوم میراث کنفرانس دوربان دانست.
نماینده رژیم اسرائیل مدعی شد که سازمان ملل، ۲۵ سال پس از کنفرانسی که به گفته او بستری برای حضور فیدل کاسترو، یاسر عرفات و تحریکات یهودستیزانه فراهم کرد، همچنان میراث مسموم دوربان را تداوم می‌بخشد.
وی با اشاره به حمایت ۹۵ کشور از قطعنامه مربوط به اجرای کامل اعلامیه دوربان بدون اشاره به جنایات رژیم اسرائیل ادعا کرد که تل آویو به مبارزه با یهودستیزی و آنچه دورویی در راهروهای سازمان ملل خواند، ادامه خواهد داد.
نماینده رژیم اسرائیل در پایان خواستار پایان دادن به این روند شد!
اما نماینده جمهوری اسلامی ایران پس از تصویب قطعنامه همچون نمایندگان بسیاری از کشورها، از این تصمیم استقبال کرد و بر تعهد دیرینه ایران به اجرای کامل و موثر اعلامیه و برنامه اقدام دوربان و سازوکارهای پیگیری آن تاکید کرد.
نماینده ایران در سازمان ملل گفت که ارزش این اعلامیه با میزان آمادگی جامعه بین‌المللی برای مقابله با جلوه‌های معاصر نژادپرستی، بدون گزینش‌گری و معیارهای دوگانه، سنجیده خواهد شد.
وی با اشاره به وضعیت فلسطینیان، اشغال طولانی‌مدت سرزمین‌های فلسطینی از سوی رژیم اشغالگر اسرائیل و تبعیض نظام‌مند، سلب مالکیت و مجازات جمعی علیه مردم فلسطین گفت که این وضعیت نمونه‌ای آشکار از بی‌عدالتی نژادی است که نمی‌توان آن را نادیده گرفت. او همچنین اتهامات مطرح‌شده از سوی رژیم اسرائیل علیه جمهوری اسلامی ایران را رد کرد و افزود که این رژیم تلاش کرده است از تریبون سازمان ملل برای طرح اتهامات بی‌اساس علیه ایران استفاده کند.
نماینده ایران تصریح کرد که نباید اجازه داد روند اجرای اعلامیه دوربان به ابزاری برای منحرف کردن توجه‌ها از آنچه جنایات جنگی رژیم اسرائیل علیه فلسطینیان خواند، تبدیل شود. وی همچنین از به رسمیت‌شناختن ممنوعیت اسلام‌هراسی و دیگر اشکال عدم تساهل ناشی از دین یا باور در اعلامیه سیاسی استقبال کرد و خواستار مقابله جدی با این پدیده‌ها در هر نقطه از جهان شد. نماینده ایران از مجمع عمومی و سازوکارهای ذیربط خواست تا اطمینان حاصل کنند که اعلامیه سیاسی به اقدامات عملی برای رسیدگی به بی‌عدالتی‌های تاریخی و معاصر، بدون هیچ استثنایی، منجر شود. وی تاکید کرد: «اعلامیه دوربان باید در خدمت قربانیان نژادپرستی باشد، نه عاملان آن. فلسطین متعلق به فلسطینیان است و دولت فلسطین، دولت مشروع آنهاست.» تصویب اعلامیه سیاسی جدید در بیست‌وپنجمین سالگرد کنفرانس دوربان، بار دیگر بر ضرورت اجرای تعهدات بین‌المللی برای مقابله با نژادپرستی و تبعیض نژادی تاکید دارد. تصویب این قطعنامه در واقع مهر تائید دیگری بر سندی است که هدف آن تاکید مجدد بر تعهدات بین‌المللی در زمینه مقابله با نژادپرستی است، اما میراث سیاسی آن همچنان محل مناقشه میان کشورهای عضو سازمان ملل باقی مانده است.
رئیس امور حقوقی بین‌المللی معاونت حقوقی ریاست جمهوری خبر داد؛
ادامه پیگیری‌های حقوقی
برای پاسخگو کردن آمریکا و رژیم صهیونیستی
رئیس مرکز امور حقوقی بین‌المللی معاونت حقوقی ریاست جمهوری از مستندسازی، بررسی راهکارهای حقوقی بین‌المللی و پیگیری دعاوی مرتبط با جنایات و خسارات جنگ در مراجع داخلی و خارجی خبر داد.
توکل حبیب‌زاده ضمن تشریح اقدامات حقوقی انجام‌شده برای پیگیری جنایات و خسارات ناشی از جنگ، از مستندسازی گسترده خسارات و طراحی «سامانه غرامت» برای ثبت اطلاعات و مدارک از سوی دستگاه‌های مختلف خبر داد.
وی با اشاره به اهمیت مستندسازی جنایات رخ‌داده از جمله در مدرسه شجره طیبه میناب، اظهار کرد: تکمیل مستندات گردآوری‌شده در تهران با همکاری دادگستری استان هرمزگان و بر اساس مدارک جمع‌آوری شده از سوی این مجموعه، در دستور کار قرار گرفته است تا این جنایت به فراموشی سپرده نشود. همچنین معاونت حقوقی ریاست جمهوری و مرکز امور حقوقی بین المللی به عنوان دستگاه متولی «کارگروه پیگیری حقوقی و قضایی» ستاد بزرگداشت شهدای جنایت میناب، ضمن برگزاری جلسات با دستگاه‌های همکار، در حال دریافت و بررسی مستندات این جنگ جهت پیگیری‌های حقوقی است.
حبیب‌زاده همچنین از اختصاص یک شماره از مجله حقوق بین‌الملل به زبان‌های فارسی و انگلیسی به تحلیل ابعاد حقوقی وقایع جنگ خبر داد و گفت: به منظور امکان‌سنجی راهکارهای حقوقی بین‌المللی با هدف بررسی مسیرهای قابل استفاده برای پیگیری این جنایات، گزارش تفصیلی امکان‌سنجی راهکارهای حقوقی بین‌المللی احصا شده و براساس اولویت بندی در دست اقدام است.
وی با اشاره به بررسی امکان پیگیری جرایم از طریق محاکم کیفری برخی کشورها بر اساس اصل صلاحیت جهانی، تصریح کرد: زمینه‌های حقوقی لازم فراهم شده تا ذی‌نفعان، از جمله قربانیان جنایت مدرسه میناب، در صورت وجود شرایط قانونی، بتوانند از طریق وکلای خود موضوع را در محاکم کشورهای دیگر پیگیری کنند.
رئیس مرکز امور حقوقی بین‌المللی معاونت حقوقی ریاست جمهوری افزود: ظرفیت‌های پیش‌بینی‌شده در کنوانسیون‌های بین‌المللی، از جمله سازوکارهای کنوانسیون منع تبعیض نژادی نیز در حال بررسی است تا امکان استفاده از آنها برای طرح شکایت علیه دولت آمریکا ارزیابی شود.
حبیب‌زاده در تشریح اقدامات انجام‌شده در دیوان داوری دعاوی ایران و آمریکا گفت: دادخواست مربوط به جنگ ۱۲ روزه در این دیوان ثبت شده، دادخواست مربوط به جنگ تحمیلی سوم نیز تهیه و در شرف ثبت است.
وی نقض اصل منع مداخله در امور داخلی ایران را از محورهای حقوقی مورد پیگیری در دیوان داوری دعاوی ایران و آمریکا عنوان کرد و با اعلام خبر بررسی امکان طرح دعوا در دیوان بین‌المللی دادگستری درباره حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران در جریان جنگ ۱۲روزه، تأکید کرد: پیگیری در این مرجع به بررسی مبانی و شرایط صلاحیتی آن وابسته است. رئیس مرکز امور حقوقی بین‌المللی معاونت حقوقی ریاست جمهوری در تشریح اقدامات داخلی نیز اظهار کرد: در حوزه کیفری، کیفرخواست‌هایی علیه آمران و مباشران جنایات صادر شده و در حوزه حقوقی، دادخواست‌های متعددی از سوی برخی نهادها و اشخاص خسارت‌دیده در شعبه ۵۵ مجتمع قضایی شهید بهشتی تهران ثبت شده است.