ایستادن در نقطه اتصال فرهنگ ایرانی و دنیا

   منوچهر قادری- بیستم مهرماه در تقویم فرهنگی ایرانی به نام روز حافظ شیرازی ثبت شده است، اما این مناسبت تنها مراسمی برای تجلیل از یک شاعر بزرگ یا خواندن غزلی در کنار آرامگاه ایشان نیست. روز حافظ در حقیقت فرصتی برای بازاندیشی در یکی از ژرف‌ترین سرچشمه‌های خرد تمدنی ایران است، خردی که در زبان شعر سخن می‌گوید، اما به اخلاق، سیاست، دین، قدرت، آزادی، عشق، حقیقت و سرنوشت انسان نظر دارد.
حافظ شیرازی، شاعر نام‌آور ایرانی، یکی از چهره‌های برجسته ادبیات فارسی است که در قرن چهاردهم میلادی زندگی کرد. او به‌دلیل عمق احساسات، زیبایی زبان و قدرت بیان اندیشه‌های عرفانی و انسانی، به یکی از محبوب‌ترین شاعران ایران و جهان تبدیل شده است.
دیوان حافظ، که شامل غزلیات و اشعار عرفانی اوست، همچنان به‌عنوان یکی از مهم‌ترین آثار ادبی تاریخ ایران شناخته می‌شود. اشعار حافظ نه‌تنها در زمان خود بلکه در قرون بعدی نیز تأثیرات عمیقی بر شاعران و نویسندگان گذاشته است.
حافظ با بیان احساسات انسانی و تجربه‌های زندگی، زبان و ادبیات فارسی را به‌گونه‌ای متحول کرد که بر نسل‌های بعدی تأثیر شگرفی داشته است. او با گنجاندن مضامین عمیق و فلسفی در اشعار خود، زمینه‌ای را فراهم کرد که شعر فارسی به‌عنوان یک ابزار بیان اندیشه‌های عرفانی و اجتماعی مورد استفاده قرار گیرد.
تأثیر حافظ به‌ویژه در شعر فارسی مشهود است. شاعران بزرگ بعد از او، نظیر سعدی، مولانا و حتی شاعران معاصر مانند فروغ فرخزاد و احمد شاملو، تحت تأثیر اشعار و فلسفه ادبی او قرار داشتند. شعر حافظ، به‌عنوان الگوی بیان احساسات و اندیشه‌ها، به‌ویژه در زمینه عشق و عرفان، مورد توجه قرار گرفت و این موضوع نشان‌دهنده عمق نفوذ او در ادبیات فارسی است.
حافظ نه‌تنها به‌عنوان یک شاعر، بلکه به‌عنوان یک فلسفه‌پرداز و جامعه‌شناس نیز شناخته می‌شود. اشعار او به بررسی مسائل اجتماعی و فرهنگی زمانه خود پرداخته و نگرش‌های اجتماعی و انسانی را به‌چالش کشیده است. این تأثیرات اجتماعی و فرهنگی او، به‌ویژه در زمینه عشق، عرفان و زندگی روزمره، بر جامعه ایرانی تأثیرگذار بوده است و همواره در زندگی مردم حضور دارد.
یکی از ویژگی‌های برجسته شعر حافظ، استفاده از زبان زیبا و تصاویری است که احساسات عمیق انسانی را به تصویر می‌کشد. او با استفاده از استعاره‌ها و تشبیهات، عواطف و تجربیات انسانی را به‌طرزی بی‌نظیر بیان کرده است. این زبان زیبا و جذاب باعث شده تا اشعار حافظ در دایره ادبیات و فرهنگ ایرانی به‌عنوان یک گنجینه ارزشمند مورد استفاده قرار گیرد.
علاوه بر این، حافظ در فرهنگ عامه ایرانیان نیز جایگاه ویژه‌ای دارد. فال حافظ، که به‌عنوان یک سنت فرهنگی و اجتماعی در ایران شناخته می‌شود، نشان‌دهنده ارتباط عمیق مردم با اشعار اوست. این سنت، به‌ویژه در زمان‌های خاص و مناسبت‌های مهم، به‌عنوان یک ابزار برای جستجوی آرامش و پاسخ به سؤالات زندگی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
حافظ همچنین بر هنرهای دیگر نظیر موسیقی و نقاشی تأثیر گذاشته است. آثار او به‌عنوان الهام‌بخش در تولید آثار هنری مورد استفاده قرار گرفته و این تأثیرات نشان‌دهنده عمق نفوذ او در فرهنگ و هنر ایرانی است. شاعران و هنرمندان معاصر با الهام از اشعار حافظ، آثار جدیدی خلق کرده‌اند که نشان‌دهنده استمرار تأثیر او در ادبیات و هنر امروز ایران است.
به‌طور کلی، تأثیر شعر حافظ بر ادبیات و فرهنگ ایرانی فراتر از مرزهای زمانی و مکانی است. او نه‌تنها یک شاعر بزرگ، بلکه یک نماد فرهنگی است که اشعار او به‌عنوان بیانگر احساسات انسانی و اندیشه‌های عرفانی شناخته می‌شوند. با توجه به غنای آثار حافظ و تأثیرات عمیق او، جایگاه او در تاریخ ادبیات ایران همواره محفوظ خواهد بود و نسل‌های آینده نیز از آثار او الهام خواهند گرفت.
تأثیر شعر حافظ بر ادبیات و فرهنگ ایرانی موضوعی است که نیاز به بررسی و تحلیل دقیق‌تری دارد. با توجه به آثار او و تأثیراتش بر جامعه، می‌توان به یک فهم عمیق‌تر از ادبیات فارسی و جایگاه آن در تاریخ فرهنگی ایران دست یافت. شعر حافظ به‌عنوان گنجینه‌ای از زیبایی، عشق و عرفان، همواره در دل و ذهن ایرانیان جای خواهد داشت.
حافظ میراثی جاودانه، منشوری و چندبعدی برای فرهنگ ایران و جهان است
 وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: حافظ یک شخصیت چند ضلعی و چند وجهی است که مثل یک منشور هر جمعی را در جهان به گونه ای به خود جذب می کرد و این منشور درخشان توانسته بود در گوشه گوشه عالم برای مخاطبان خود جذاب باشد.
 سید عباس صالحی _سال گذشته_در بیست و نهمین آیین بزرگداشت حافظ شیرازی که در مجموعه حافظیه شیراز برگزار شد، با اشاره به اینکه شعر سابقه طولانی و تاریخی برای انسان دارد و انسان به سرعت از سخن گفتن به شعر سرودن آمد و از این نقطه انسانیت انسان آغار شد، اظهار کرد: شاعرانه شعر سرودن جز قدیمی ترین هنرهای انسانی است.
وی افزود: در ملل مختلف ما شاعران بسیار داشتیم و در میان شاعران مختلف، برجستگانی داشتیم و اگر بخواهیم در تاریخ ۱۰ هزار سال بشریت و انسان، بیست شاعر برجسته در ملل مختلف داشته باشیم از این میان پنج شاعر ایرانی همچون فردوسی، مولوی، خیام،سعدی و حافظ جایگاه ویژه ای دارند و این پنج شاعر بزرگ در قله شعر جهان هستند و در این میان هر کدام طعم و بوی خود را دارند اما حافظ ویژگی های خاص خود را دارد.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با بیان اینکه باتوجه به برگزاری ویژه برنامه های گرامیداشت هفته حافظ با عنوان “سیمای جهانی حافظ” تصریح کرد: حافظ این ویژگی را در میان سایر شاعران داشت که در زمانه خود شهرت فراملی یافت و در این حوزه متفاوت از سایر شاعران بود، چرا که در زمانه خود فراملی بود.
صالحی خاطر نشان کرد: در مقدمه شمس الدین محمدگل اندام گردآورنده دیوان حافظ شیرازی آمده است؛” غزل های جهانگیرش بعداز مدتی به اقالیم خراسان، ترکستان و هندوستان رسیده است”. این در حالی است که به مرور زمان علاوه بر شرق جهان، در مغرب زمین نیز از قرون ۱۵ و ۱۶ میلادی به صورت گسترده با شعر حافظ ارتباط برقرار کردند و تعابیرات بسیاری عاشقان غربی و شرقی همچون گوته داشته است.
وی با اشاره به اینکه از مهم ترین پرسش های امروز این است که برای امروز و آینده ما حافظ چه داشت است، که شعر او اینگونه عالمگیر شد و چگونه می توان امروز یک رجوع مجدد به آن داشت؛ چرا که حافظ در حد یک میراث نماند و همچنان نماد افتخار هویت ایرانی اسلامی باشد، اظهار کرد: معتقدم حافظ یک شخصیت چند ضلعی و چند وجهی است که مثل یک منشور هر جمعی را در جهان به گونه ای به خود جذب  می کرد و این منشور درخشان توانسته بود در گوشه گوشه عالم برای مخاطبان خود جذاب باشد.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی تاکید کرد: هرکسی از منظری به حافظ نزدیک میشد حافظ را قرین و مرشد خود می یافت.
دیوان حافظ خلاصه و عصاره یک فرهنگ معنوی است
صالحی ادامه داد: حافظ عصاره عرفان و معرفیت ایرانی اسلامی ما بود و فشرده قرن های متوالی از ایران قبل از اسلام تا ایران بعد از اسلام بود و دیوان حافظ، دیوان کوچکی است اما این دیوان خلاصه و عصاره یک فرهنگ معنوی است.
وی با بیان اینکه حافظ نیاز عرفانی و معنوی انسان را در قرون متمادی و متولی اشباع می کند، تصریح کرد: سبک زبانی، بیانی و ادبی حافظ، سبک اعجاز گونه در ادبیات ایران و جهان و کلام او کلام بی مانندی در زبان و ادبیات است که مانندی ندارد.
به گفته وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، حافظ حتی با ناآشنایان به زبان فارسی ارتباط برقرار می کند و نوع سبک زبانی و ادبی حافظ سبک زبان خاص خودشان است و لایه های ویژه زبانی و ادبی دارد و این چیزی است که مخاطب آشنا به زبان فارسی و یا سایر زبان ها، آنها را درگیر می کند.
الحی همچنین به آزادگی و آزاداندیشی حافظ که جذابیت بسیاری برای مخاطب بیرون از ایران دارد، اشاره کرد و افزود: حافظ تنها دارای عرفان و معنویت نیست و بسیاری از کسانی که به حافظ روی آوردند افردی بودند که از این منظر با حافظ آزاداندیش آشنا شدند. از سوی دیگر حافظ آزاداندیش، تعصب ستیز، ریاگریز بود و این وجه دیگری است که او را در جهان جاودانه کرده است.
حافظ در کنار عارف بودن، یک حکیم و فیلسوف است
وی خاطر نشان کرد: حافظ در کنار عارف بودن، یک حکیم و فیلسوف است که بسیاری از دغدغه های معنا شناسانه و وجودی انسان را ‌پاسخ سیال و شاعرانه می دهد.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی اضافه کرد: رندی و شیدایی حافظ وجه دیگری است که مردم جهان را معطوف و متوجه خود کرده است. همچنین واژه به واژه و بیت به بیت دیوان حافظ رندانه است و این شاعر بلد است تا تناقض ها را کنار هم بچیند و از آنها یک ترکیب دلنشین بسازد.
صالحی با اشاره به اینکه حافظ جادوگر حل تناقض ها می باشد، اظهار کرد: رندی بدین معنا است و دیوان حافظ دیوان رندی و خود حافظ یک رند بزرگ است و اینگونه مخاطبان خود را در جهان درگیر خود می کند. چرا که او در نگاه خود جهانی را می بیند که بسیار بزرگ است و بسیاری از تناقض ها را رفع و دلنشین می کند.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در پایان اضافه کرد: معتقدم شیراز دیار خیلی خوشبختی است که حافظ از آن برخاسته است؛ حافظی که مربوط به یک دوره و تاریخ نیست و جزو اساطیر بوده و در یک زمان ابدی قرار دارد.
معرفی حافظ و اهمیت او در ادبیات ایران
حافظ شیرازی، شاعر بزرگ و نام‌آور ایرانی، در قرن هفتم هجری (قرن چهاردهم میلادی) در شهر شیراز به دنیا آمد. او به‌دلیل عمق شعرش و زیبایی زبان، به یکی از نمادهای فرهنگی و ادبی ایران تبدیل شده است. دیوان حافظ، که شامل غزلیات و اشعار عرفانی اوست، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین و محبوب‌ترین آثار ادبیات فارسی شناخته می‌شود.
شعر حافظ نه‌تنها به‌دلیل زیبایی‌های زبانی، بلکه به‌خاطر مضامین عمیق و معانی فلسفی‌اش مشهور است. او با ترکیب عشق، عرفان و زندگی روزمره، شعری خلق کرده که نه‌تنها دل‌انگیز است، بلکه به‌عنوان یک منبع تفکر و تأمل نیز عمل می‌کند.
حافظ به‌عنوان یک شاعر بزرگ، تأثیر عمیقی بر شاعران بعد از خود گذاشت. شاعران بزرگی مانند سعدی و مولانا تحت تأثیر اشعار او قرار داشته و آثارشان به نوعی ادامه‌دهنده مسیر او هستند. این نشان‌دهنده قدرت نفوذ شعر حافظ در ادبیات فارسی است.
یکی از ویژگی‌های بارز شعر حافظ، زبان زیبا و تصاویر گویایی است که احساسات عمیق انسانی را به تصویر می‌کشد. او با استفاده از استعاره‌ها و تشبیهات، موضوعاتی چون عشق و عرفان را به‌طرزی بی‌نظیر بیان کرده و از این رو، آثارش به‌عنوان گنجینه‌ای از زیبایی و عمق شناخته می‌شوند.
حافظ نه‌تنها در شعر، بلکه در فرهنگ عامه ایرانیان نیز جایگاه ویژه‌ای دارد. فال حافظ به‌عنوان یک سنت فرهنگی، نشان‌دهنده ارتباط عمیق مردم با اشعار اوست. این سنت به‌ویژه در مراسم و مناسبت‌های خاص، به‌عنوان راهی برای جستجوی آرامش و پاسخ به سؤالات زندگی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
آثار حافظ همچنین بر هنرهای دیگر نظیر موسیقی و نقاشی تأثیر گذاشته است. بسیاری از آهنگ‌ها و آثار هنری با الهام از اشعار او خلق شده‌اند و این نشان‌دهنده عمق نفوذ حافظ در فرهنگ و هنر ایرانی است.
حافظ به‌عنوان یک شاعر ملی، نماینده عشق و زیبایی در ادبیات فارسی شناخته می‌شود. اشعار او در جشن‌ها و محافل ادبی به‌عنوان منابع الهام مورد استفاده قرار می‌گیرند و این نشان‌دهنده جایگاه ویژه او در فرهنگ ایرانی است.
شعر حافظ در سطح بین‌المللی نیز شناخته شده و آثار او به زبان‌های مختلف ترجمه شده‌اند. این امر باعث شده که شعر حافظ به‌عنوان یک گنجینه جهانی مورد توجه قرار گیرد و عمق فرهنگی ایران را به دیگر ملت‌ها معرفی کند.
حافظ به‌عنوان یک شاعر جوانمرد، در اشعارش از عشق و زیبایی سخن می‌گوید و به‌خوبی بیانگر روح زندگی و احساسات انسانی است. او به‌دلیل نگرش عمیق به عشق و عرفان، در دل مردم ایران جایگاه ویژه‌ای دارد.
در نهایت، حافظ شیرازی به‌عنوان یک شاعر بزرگ و تأثیرگذار در تاریخ ادبیات ایران، همواره در دل و ذهن ایرانیان زنده خواهد ماند. آثار او نه‌تنها گنجینه‌ای از زیبایی و احساسات انسانی هستند، بلکه به‌عنوان منبع الهام در زندگی و هنرهای مختلف مورد استفاده قرار می‌گیرند.
تأثیر حافظ بر فرهنگ و هنر ایرانی
تأثیر حافظ بر فرهنگ و هنر ایرانی به‌عنوان یک پدیده فرهنگی و هنری در تاریخ ادبیات ایران قابل‌توجه است. اشعار او، با زبان زیبا و معانی عمیق، نه‌تنها در محافل ادبی بلکه در زندگی روزمره مردم نیز نفوذ کرده و الهام‌بخش هنرمندان و شاعران معاصر و گذشته بوده است.
شعر حافظ با مضامین عشق، عرفان و زیبایی‌های طبیعی، فضایی را ایجاد کرده است که در آن احساسات انسانی به‌خوبی بیان می‌شود. این اشعار به‌عنوان یک منبع الهام در هنرهای مختلف، از جمله موسیقی، نقاشی و تئاتر، به کار رفته و آثار هنری زیادی با الهام از آن‌ها خلق شده است. تأثیر او بر موسیقی، به‌ویژه در ایجاد تصنیف‌ها و آهنگ‌های جدید، قابل‌توجه است. بسیاری از آهنگسازان و خوانندگان معاصر با استفاده از اشعار حافظ، آثار جاودانه‌ای را خلق کرده‌اند که در جشن‌ها و مراسم‌های فرهنگی به اجرا در می‌آید. این ارتباط بین شعر و موسیقی، نشان‌دهنده چگونگی تأثیرگذاری ادبیات بر هنرهای دیگر است.
از سوی دیگر، حافظ به‌عنوان یک نماد فرهنگی در ایران، در فرهنگ عامه نیز جایگاه ویژه‌ای دارد. سنت فال حافظ، که در آن مردم با مراجعه به دیوان اشعار او به دنبال راهنمایی و الهام می‌گردند، به‌نوعی نشان‌دهنده ارتباط عمیق بین اشعار او و زندگی روزمره ایرانیان است. این سنت در مراسم‌های مختلف، به‌ویژه در جشن‌ها و مناسبت‌های خاص، مورد استفاده قرار می‌گیرد و به نوعی باعث تقویت احساسات ملی و فرهنگی در میان مردم می‌شود.
حافظ همچنین بر هنرهای تجسمی تأثیر گذاشته است. نقاشان ایرانی، با الهام از اشعار او، آثار زیبایی را خلق کرده‌اند که بسیاری از آن‌ها به‌نوعی زندگی و افکار حافظ را به تصویر می‌کشند. این آثار هنری معمولاً در مکان‌های عمومی، گالری‌ها و مراسم‌های فرهنگی به نمایش گذاشته می‌شوند و نشان‌دهنده تأثیر عمیق شعر بر هنر نقاشی است.
علاوه بر این، تأثیر حافظ بر ادبیات معاصر نیز قابل‌توجه است. شاعران و نویسندگان جدید با الهام از اشعار او به خلق آثار جدید پرداخته و به نوعی سعی در ادامه‌ی راه او دارند. اشعار حافظ به‌عنوان یک منبع الهام برای نوشتن شعر و نثر ادبی در زمان‌های مختلف مورد استفاده قرار گرفته است. این تأثیرات باعث می‌شود که حافظ نه‌تنها یک شاعر بزرگ، بلکه یک شخصیت فرهنگی و اجتماعی در تاریخ ایران باقی بماند.
از دیگر جنبه‌های تأثیر حافظ بر فرهنگ ایرانی، می‌توان به استفاده از اشعار او در آموزش و پرورش اشاره کرد. در برنامه‌های درسی مدارس و دانشگاه‌ها، اشعار حافظ به‌عنوان منابع ادبی مورد استفاده قرار می‌گیرند و این امر باعث می‌شود که نسل‌های جدید با اندیشه‌ها و احساسات او آشنا شوند. این موضوع نشان‌دهنده اهمیت آثار حافظ در حفظ و ترویج زبان و ادبیات فارسی است.
به‌علاوه، حافظ در ادبیات جهانی نیز شناخته شده است و اشعار او به زبان‌های مختلف ترجمه شده‌اند. این امر به‌عنوان یک پل ارتباطی فرهنگی بین ایران و سایر کشورها عمل کرده و تأثیرات فرهنگی او را به جهانیان معرفی کرده است. اشعار حافظ به‌عنوان یک نماد عشق و زیبایی در ادبیات جهان شناخته می‌شود و این تأثیرات به‌نوعی باعث ارتقاء موقعیت ادبیات فارسی در سطح بین‌المللی شده است.
در نتیجه، تأثیر حافظ بر فرهنگ و هنر ایرانی فراتر از مرزهای زمان و مکان است. او نه‌تنها بر شعر و ادبیات، بلکه بر تمام جنبه‌های زندگی فرهنگی و هنری جامعه ایرانی تأثیرگذار بوده است. این تأثیرات نشان‌دهنده قدرت کلمات و هنر در ارتباط با زندگی انسان‌ها و تجربه‌های انسانی است.
شعر حافظ به‌عنوان یک رسانه فرهنگی، در طی قرن‌ها به‌عنوان منبع الهام و راهنمای زندگی برای ایرانیان عمل کرده است. او با خلق زبانی خاص و زیبا، به نوعی بر ادبیات فارسی تأثیر گذاشته و این ادبیات را غنی‌تر کرده است. در نهایت، تأثیر حافظ بر فرهنگ و هنر ایرانی به‌عنوان یک نماد از قدرت شعر و هنر در ارتقاء سطح زندگی فرهنگی و اجتماعی مردم، به‌خوبی نمایان است.
شعر حافظ اتصال میان زمین و آسمان است 
شعر حافظ اتصال میان زمین و آسمان است و در واقع نقطه اتصال فرهنگ ایرانی و اسلامی است.لسان‌الغیب شیراز، عصاره تمدن ایرانی - اسلامی است.
محمد مرادی دکتری زبان و ادبیات فارسی بیان کرد: اگر در بین شاعران شاخص در ادبیات فارسی و حتی ادبیات اسلامی جستجو کنیم، یکی از بزرگترین شاعران حافظ شیرازی است.
وی ادامه داد: حافظ از این جهت اهمیت دارد که نقطه اتصال فرهنگ ایرانی و اسلامی است و در واقع عصاره تمدن ایرانی اسلامی، حافظ است. اگر در شعر فردوسی ایران را پررنگ می‌بینیم و اگر در شعر برخی از شاعران مذهبی، جنبه‌های اسلامی و شیعی را پررنگ می‌بینیم در شعر حافظ اوج این دو را مشاهده می‌کنیم.
مرادی تصریح کرد: در شعر حافظ نقطه اتصال سبک‌ها را می‌بینیم، یعنی شعر حافظ با سبک شاعران خراسان و سبک شاعران میانه ایران آمیخته شده و به اوج خود رسیده است.
شعر حافظ نقطه اتصال زمین و آسمان‌ است یعنی همان‌طور که مفاهیم آسمانی در اشعار حافظ به اوج می‌رسد، مفاهیم زمینی هم در شعر حافظ به اوج خود می‌رسد.
وی حافظ را هم جوابگوی نسلی دانست که دنبال نیازهای مادی در جهان هستند و هم پاسخگوی نسل و مخاطبی که به دنبال پاسخ دادن به نیازهای معنوی خود هستند و گفت: در حقیقت برخی معتقدند حافظ بسیار متأثر از قرآن است و همان‌طور که ما در تعالیم دین و قرآن هم جنبه دنیوی و زمینی و هم جنبه‌های معنوی را می‌بینیم، این جنبه‌ها در اشعار حافظ و در فرم و زبان شعرها جاری شده است یعنی شعرهای حافظ به گونه‌ای است که باعث می‌شود مخاطب جواب سوال خودش را پیدا کند. حافظ از عشق، از مرگ، از زندگی، از اخلاق اجتماعی، از پرهیز از دروغ گفتن، از نو دوستی و از غنیمت دانستن فرصت‌ها و اینکه از هر لحظه زندگی لذت و بهره ببریم، به فرودستان احترام بگذاریم و در برابر ارباب ظلم و کسانی که متکبر هستند با استواری بایستیم، همه این تعالیم که بخشی اجتماعی، بخشی سیاسی، بخشی فرهنگی و بخشی الهی است در شعر حافظ مشاهده می‌شود و به همین دلیل حافظ می‌تواند نمادی از همه این برکات باشد.
حافظ نماد انسانی است که ویژگی‌های انسانی در او جاری است و سعی دارد انسان معمولی را به سمت رسیدن به یک انسان کامل حرکت داده و مسیر تعالی و رشد انسان را راحت‌تر کند.
مرادی حافظ را بازتاب دهنده همه این مسائل دانست و گفت: این شاعر شیرازی نمادی از تمام ویژگی‌های دنیوی و معنوی است که می‌تواند در جهان معاصر جاری باشد و از این جهت برای این شاعر بزرگ برای ایرانی‌ها، بسیار اهمیت دارد.
نقش «حافظ شیرازی» در استواری زبان و ادب فارسی
به نوشته محمود شالویی، «حافظ» به همان اندازه برای مخاطبان غیرفارسی زبان جذابیت دارد که برای فارسی‌زبانان؛ مخاطبان غیرفارسی، چنانچه شعر حافظ را دریابند و بفهمند، شیفته و شیوای آن می‌شوند.
«حافظ» در میان مفاخر و شاعران از چنان جذابیتی برخوردار است که اگر شعر، دانش و اندیشه او به درستی تبیین و توضیح داده شود؛ و برنامه‌های فرهنگی و هنری متنوعی در هم آمیخته شود و ارائه مناسبی از آن صورت بگیرد، می‌تواند موجبات جذب همه اقشار جامعه به خصوص طبقه جوان و نوجوان را به شعر و اندیشه او فراهم آورد و در استحکام و استواری زبان و ادب فارسی نقش مهم و موثری ایفا کند.
«حافظ» به همان اندازه برای مخاطبان غیرفارسی زبان جذابیت دارد که برای فارسی‌زبانان؛ مخاطبان غیرفارسی، چنانچه شعر حافظ را دریابند و بفهمند، شیفته و شیوای آن می‌شوند. زمانی که در یوگسلاوی سابق و کشورهای منطقه بالکان رایزن فرهنگی بودم، برخی از اشعار حافظ را به زبان صربی و خط سیریلیک برگرداندیم که مورد توجه علاقه‌مندان به شعر و ادب قرار گرفت.
اطمینان دارم که اگر بتوانیم از اهرم‌های مناسب و ابزارهای روز برای معرفی حافظ در سطح جهانی استفاده کنیم، اشعار وی مورد استقبال فراوانی قرار خواهد گرفت. نسل امروز در دنیا به ویژه جوانان و نوجوانان در هر نقطه جغرافیایی که باشند، علاقه‌مند به شعر و ادبی فرهنگ ایرانی هستند و مهم این است که ما بتوانیم این اندیشه را به خوبی به آنان انتقال دهیم.
تجربه من برای برگردان برخی از اشعار حافظ این بود که تعدادی از مترجمان و ادیبان صرب را دعوت کردیم تا برای ترجمه دیوان حافظ با ما همکاری کنند. سعی کردیم با تجربه‌ای که به دست آوردیم، «حافظ» را متناسب با شرایط ذهنی آنها، به زبانی که قابلیت فهم و درک برای آنها داشته باشد، معرفی کنیم. بعد از یکی از شاعران برجسته صرب خواستیم تا این ترجمه را موزون کند؛ تا مورد التفات بیشتر قرار بگیرد.
«حافظ» ظرافت‌ هایی را در زبان با شعر آمیخته است که وقتی آن ها را از شعرش بگیرید، لطافت از شعر او گرفته می‌شود و بیشتر بار معنایی آن باقی می‌ماند. این معنا می‌تواند برای مخاطبی آشنا باشد که با همه این واژگان ارتباط نزدیک برقرار کند وشرایط، فضا و محیط را به خوبی بشناسد. برای مثال کسی که می‌خواهد شعر حافظ را به خوبی درک کند باید با قرآن و حکمت آشنا باشد؛ همچنین باید با فلسفه، کلام، محیط، فضای شیراز و تاریخ ایران آشنایی داشته باشد، زیرا همه این‌ها به هم گره خورده اند و شعر حافظ محصولی از این گره خوردگی است که با لطافت و ظرافت او پیوند خورده است.
با توجه به اینکه زبان فارسی ریشه در فرهنگ و تمدن ایران دارد و متقابلا فرهنگ و تمدن ایران با زبان فارسی وابستگی و دلبستگی بسیار دارد، چنانچه زبان فارسی در معرض تهدید قرار بگیرد فرهنگ ایران نیز در معرض تهدید قرار می‌گیرد. در نتیجه برای محافظت از فرهنگ، ادب، تاریخ و تمدن لازم است تا مفاخر را پاس بداریم و برنامه‌های متعددی متناسب با شرایط زمانی برای آن‌ها برگزار کنیم. در این راستا برای معرفی و شناسایی مفاخر و مشاهیر به طبقات مختلف جامعه، اقدامات هنرمندانه‌ای داشته باشیم، اقداماتی که به زبان روز باشد و با ذهن و ضمیر مخاطبان ارتباط مشفقانه و صمیمانه‌ای را برقرار کند. باید از همه ابزارهای موجود مانند فضای مجازی و ابزارهای هنری و ادبی و رویکردهای امروز به شعر و ادب بهره جوییم. عموم مردم، جوان‌ها و نوجوان‌ها می‌توانند در قالب برگزاری پویش‌هایی در اینگونه برنامه‌ها حضور فعالی داشته باشند. به یقین یکی از این مفاخر و مشاهیر خواجه حافظ شیرازی است.