سیاست
سفر پزشکیان به ترکمنستان را می‌توان تلاشی برای پیوندزدن دیپلماسی سیاسی با فرصت‌های اقتصادی و ظرفیت‌های ژئوپلیتیکی کشورمان ارزیابی کرد. طرح ابتکار «CIS+۱»، رایزنی با رهبران کشورهای منطقه و تأکید بر توسعه همکاری‌های چندجانبه، زمینه‌ای برای گسترش تعاملات ایران با کشورهای مستقل مشترک‌المنافع فراهم کرده است؛ تعاملی که در صورت پیگیری مؤثر، می‌تواند به تقویت مسیرهای ترانزیتی، افزایش مبادلات تجاری، جذب سرمایه‌گذاری و تنوع‌بخشی به راه‌های ارتباطی ایران با بازارهای منطقه‌ای منجر شود. از این رو، اهمیت این سفر تنها به پیام سیاسی آن خلاصه نمی‌شود؛ بلکه در ظرفیتی است که برای تبدیل موقعیت جغرافیایی و پیوندهای منطقه‌ای ایران به فرصت‌های ملموس اقتصادی ایجاد شده است. ابتکار «CIS+۱» می‌تواند نقطه آغاز این مسیر باشد؛ مسیری که پیشرفت آن، هم به اراده مشترک کشورهای طرف همکاری و هم به پیگیری عملی پیشنهادهای مطرح‌شده وابسته است. ۵+۱ دیدار؛ از دیدارهای دوجانبه تا رایزنی سه‌جانبه در حاشیه اجلاس سران کشورهای مستقل مشترک‌المنافع، دیپلماسی همسایگی دولت چهاردهم در ۶ قالب متفاوت دنبال شد؛ پنج دیدار با رهبران و مقام‌های منطقه‌ای و بین‌المللی و یک نشست سه‌جانبه با رؤسای جمهور روسیه و جمهوری آذربایجان. این رایزنی‌ها، دستورکارهای متنوعی را در بر می‌گرفت، از تلاش‌های دیپلماتیک برای پایان جنگ و پیگیری روابط با همسایگان تا توسعه همکاری‌های منطقه‌ای و تأکید بر نقش مستقل نهادهای چندجانبه. در کنار تفاوت موضوعات، وجه مشترک این دیدارها تلاش برای حفظ و گسترش مسیرهای گفت‌وگو و همکاری در شرایطی بود که تحولات منطقه‌ای، اهمیت رایزنی‌های سیاسی را دوچندان کرده است. ۱. ولادیمیر پوتین؛ رایزنی درباره تحولات منطقه و مسیر دیپلماسی در دیدار مسعود پزشکیان با رئیس‌جمهور روسیه، تحولات منطقه‌ای و تلاش‌های دیپلماتیک برای پایان جنگ و همچنین روابط تهران و مسکو مورد بحث قرار گرفت. این دیدار در شرایطی انجام شد که موضوع تبادل پیشنهادها میان ایران و آمریکا و امکان پیگیری مسیر گفت‌وگو، در کانون تحولات دیپلماتیک قرار داشت. با این حال، سخنگوی کرملین، روز جمعه اعلام کرد که پزشکیان در دیدار شامگاه پنجشنبه خود با پوتین در ترکمنستان، پیامی برای انتقال به دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، مطرح نکرده است. نخستین مهمان ویژه و ابتکار «CIS+۱»؛ پزشکیان چه پیشنهادی برای اجلاس ترکمنستان داشت؟ ۲. نیکول پاشینیان و گسترش همکاری‌های دوجانبه رئیس‌جمهور پزشکیان در دیدار با نخست‌وزیر ارمنستان، بر تقویت روابط و تماس‌های مستمر در سطح عالی تأکید شد. مشارکت شرکت‌های ایرانی در پروژه‌های راهبردی ارمنستان و اهمیت سفرهای متقابل مقام‌های ۲ کشور نیز از محورهای مطرح‌شده بود. ۳. الهام علی‌اف؛ پیگیری همکاری‌های دوجانبه دیدار با رئیس‌جمهور جمهوری آذربایجان، بر پیوندهای دو کشور و توسعه همکاری‌های مشترک متمرکز بود. دو طرف همچنین از پیشرفت پروژه آق‌بند ـ کلاله و نزدیک‌شدن آن به مراحل پایانی ابراز رضایت کردند. ۴. بردی‌محمداف؛ گفت‌وگو با میزبان اجلاس رؤسای جمهور ایران و ترکمنستان در دیداری دوجانبهبا اشاره به ظرفیت‌های گسترده موجود برای ارتقای سطح همکاری‌های مشترک بر ضرورت پیگیری و تسریع اجرای پروژه‌های مورد توافق و بهره‌گیری از فرصت‌های متقابل برای گسترش روابط دوجانبه تأکید کردند. ۵. نشست سه‌جانبه؛ همکاری ایران، روسیه و جمهوری آذربایجان در نشست سه‌جانبه پزشکیان، پوتین و علی‌اف، مهم‌ترین مسائل مشترک و راه‌های گسترش همکاری‌های سه کشور بررسی شد. طرف‌ها بر بهره‌گیری از ظرفیت‌های مشترک و تقویت تعاملات منطقه‌ای، با تأکید بر همکاری در حوزه دریای خزر، تأکید کردند. ۶. دبیرکل سازمان همکاری شانگهای؛ تأکید دوباره پزشکیان بر لزوم چندجانبه‌گرایی در دیدار با نورلان یرمکبایف، دبیرکل سازمان همکاری شانگهای، پزشکیان بر ضرورت استقلال تصمیم‌گیری نهادهای چندجانبه تأکید کرد و نسبت به تأثیرپذیری آن‌ها از سیاست‌های داخلی آمریکا هشدار داد؛ موضعی که با تأکید وی بر نقش‌آفرینی کشورهای منطقه در شکل‌دهی به نظم چندقطبی هم‌راستا بود. در مجموع، این دیدارها طیفی از دستورکارهای دیپلماتیک ایران را در بر می‌گرفت؛ از پیگیری راه‌حل‌های سیاسی برای پایان جنگ و توسعه روابط با همسایگان تا گسترش همکاری‌های منطقه‌ای و دفاع از نقش مستقل نهادهای چندجانبه.