تغییر نام «شیر مدارس» به «تغذیه رایگان مدارس»

 مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت ضمن اعلام اینکه برنامه «شیر مدارس» با تغییر عنوان به «تغذیه رایگان مدارس»، امسال وارد مرحله تازه‌ای در مدارس دولتی ابتدایی می‌شود؛ در عین حال از اجرای برنامه‌های مکمل‌یاری، غربالگری چاقی در سه پایه تحصیلی و نظارت بر بوفه مدارس نیز خبر داد.
دکتر احمد اسماعیل‌زاده در نشست خبری که در آستانه آغاز سال تحصیلی برگزار شد، اظهار کرد: اجرای برنامه شیر مدارس را با آغاز سال تحصیلی جدید شروع می‌کنیم. برنامه شیر مدارس برای یک‌سال به شکل کامل انجام شد و اعتبار این برنامه برای سال جاری ۱۵ همت است که با تلاش‌های دو وزارتخانه بهداشت و آموزش‌وپرورش تخصیص داده‌اند.
این متخصص تغذیه با بیان اینکه ارزشیابی و اثربخشی برنامه شیر مدارس را طی هر سال انجام می‌دهیم، توضیح داد: براساس نتایج ارزشیابی برنامه شیر مدارس، سازمان برنامه و بودجه را به منظور تخصیص بودجه بیشتر قانع می‌کنیم. تخصیص اعتبار برنامه سال جاری امسال 2.5 برابر سال‌های گذشته است.
مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت با بیان اینکه اسم برنامه شیر مدارس تغییر کرده، توضیح داد: برنامه شیر مدارس به تغذیه رایگان مدارس تغییر نام داده است. تغییر نام، مسئولان را مجاب می‌کند از سایر گروه‌های غذایی علاوه بر شیر برای مدارس ابتدایی دولتی استفاده کنند.
او ادامه داد: ایده‌آل این است که توزیع تغذیه برای تمام مدارس باشد، اما باتوجه به افزایش قیمت‌های شیر و موادغذایی و محدودیت منابع از فرصت توزیع در مدارس غیرانتفاعی محروم هستیم. بنابراین، این برنامه صرفا در مدارس ابتدایی دولتی اجرا می‌شود.
او با بیان اینکه برنامه مکمل‌یاری از دیگر برنامه‌های وزارت بهداشت است، توضیح داد: توزیع مکمل آهن در مدارس دخترانه به صورت هفتگی به مدت ۱۶ هفته با هدف پیشگیری از کم‌خونی انجام می‌شود. همچنین توزیع مکمل ویتامین D به صورت ماهانه در مدارس دخترانه و پسرانه از دیگر اقدامات برنامه‌ مکمل‌یاری است.
اسماعیل‌زاده درباره تامین مکمل‌ها گفت: سیاست وزارت بهداشت برای تامین مکمل‌ها تغییر کرده و بیمه سلامت باید مکمل‌ها را در اختیار دانشگاه‌های علوم‌پزشکی قراردهد. پیش از این، اعتبار را در اختیار دانشگاه‌های علوم‌پزشکی قرار می‌دادیم. گاهی‌اوقات، این اعتبار برای سایر مصارف بکارگرفته می‌شد.
او درباره آیین‌نامه فعالیت بوفه مدارس اظهار کرد: یکی از وظایف کارشناسان بهداشت محیط، نظارت بر بوفه‌های مدارس است. اگرچه تدوین آیین‌نامه فعالیت بوفه مدارس بیش از ۲۰ سال سابقه دارد، اما ضعف‌هایی در حوزه نظارت داریم و شاهد عرضه اقلام غذایی غیرمجاز در بوفه‌های مدارس نیستیم. نیروهای حوزه بهداشت به اندازه جمعیت تحت پوشش نیست؛ بنابراین از مدارس و خانواده‌ها درخواست می‌کنم در زمینه نظارت بر بوفه‌های مدارس با وزارت بهداشت همکاری کنند.
او با بیان اینکه غربالگری چاقی در پایه‌های تحصیلی چهارم، هفتم و دهم از برنامه‌های وزارت بهداشت است، گفت: میزان شیوع چاقی و اضافه وزن در میان کودکان ۲۵ درصد است؛ به عبارت دیگر، یک نفر از هر ۴ دانش‌آموز به چاقی یا اضافه‌وزن مبتلا است.
اسماعیل‌زاده درباره شناسایی کودکان مبتلا به سوءتغذیه گفت: برنامه مشترک وزارتخانه‌های بهداشت و رفاه در راستای شناسایی کودکان کمتر از ۵ سال دارند. کارت خانوار برای کودکان شارژ می‌شود و حدود ۲۶۰هزار کودک تحت پوشش این برنامه هستند. به دلیل اینکه با کمبود اعتبار مواجه هستیم، تمام کودکان تحت پوشش این طرح نیستند. اعتبار این طرح بیش از 6 برابر نسبت به سال‌های گذشته افزایش یافته است.
این متخصص تغذیه در بخش دوم نشست خبری در پاسخ به یک پرسش گفت: آمار و ارقام نشان می‌دهد میانگین کوتاه‌قدی کودکان حدود ۵ درصد است که این میزان در تمام کشور یکسان نیست و در مناطق کم‌برخوردار بالاتر است.
او با بیان اینکه کوتاه‌قدی فقط به دلیل تغذیه نیست، تصریح کرد: فاکتورهایی مانند  ژنتیک، تغذیه، خواب، فعالیت بدنی و بلوغ زودرس می‌توانند بر رشد قدی کودکان اثرگذار باشند. 
مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت درباره اهداف برنامه‌های تغذیه‌ای کودکان گفت: تامین موادمغذی مورد نیاز برای رشد قدی و وزنی علاوه بر برنامه مکمل‌یاری با ویتامین D برای گروه‌های سنی مختلف اجرا می‌شود.
او درباره فقدان برنامه مکمل‌یاری برای کودکان ۲ تا ۱۲ ساله گفت: در حال حاضر، برنامه مکمل‌یاری برای این گروه سنی نداریم. افزودن برنامه مکمل روی برای این گروه سنی با توجه به شرایط رشد جسمی کودکان مطرح شده است. اقدامات اولیه برای اجرای  پایلوت این طرح در دو استان کم‌برخوردار انجام شده تا به این پرسش که «آیا افزودن روی به برنامه مکمل‌یاری می‌تواند در کاهش کوتاه‌قدی کودکان در مناطق محروم مؤثر باشد؟» پاسخ دهیم. در صورت اثبات اثربخشی این طرح، امکان اضافه شدن مکمل روی به برنامه کشوری، دست‌کم در استان‌های کم‌برخوردار بررسی خواهد شد.
این متخصص تغذیه با بیان اینکه فقر و عوامل اقتصادی ارتباط تنگاتنگی با وضعیت تغذیه و شیوع سوءتغذیه دارند، گفت: جوامعی که جمعیت بیشتری در دهک‌های پایین اقتصادی قرار دارند، این انتظار را داریم سوءتغذیه شیوع بیشتری داشته باشد.  آخرین آمار ملی درباره سوءتغذیه برای پایش سال ۱۳۹۶ است. براساس نتایج این پایش، میزان سوءتغذیه به مفهوم کم‌وزنی حدود ۴.۸ تا ۵ درصد است. 
اسماعیل‌زاده گفت: با توجه به اطلاعات سامانه سیب، میزان سوء تغذیه در کشور حدود ۸ تا ۱۰ درصد است اما این آمار قابل تعمیم به تمام کشور نیست چرا که فقط مشمول مراجعه کنندگان به مراکز بهداشتی است. 
اسماعیل‌زاده درباره یک مطالعه ملی جدید در حوزه تغذیه گفت: شاخص‌های مختلف دریافت غذایی، شاخص‌های بیوشیمیایی، وضعیت تغذیه، شاخص‌های تن‌سنجی مانند قد و وزن، سواد تغذیه و امنیت غذایی به‌صورت همزمان در یک مطالعه ملی طی سال جاری مورد بررسی قرار می‌گیرند. اعتبار این مطالعه تامین شده و با آغاز سال تحصیلی در گروه‌های سنی مختلف اجرا می‌شود.  پیش بینی می‌کنیم که نتایج تا سال آینده به دست بیاید و پس از حدود ۱۰ سال بتوانیم بر اساس داده‌های ملی از وضعیت تغذیه تصویر دقیق‌تری داشته باشیم.
این متخصص تغذیه در پاسخ به پرسشی درباره طرح حمایت تعذیه‌ای از کودکان گفت: سال ۱۴۰۲، زمان آغاز این طرح است و کودکان ۶ ماهه تا ۵ ساله که به مراکز بهداشتی مراجعه می‌کنند و به سوء تغذیه مبتلا باشند تحت پوشش قرار می‌گیرند.  پس از ارزیابی اقتصادی خانوار، کودکان هفت دهک نخست مشمول برنامه حمایت تغذیه‌ای می‌شوند. دو میلیون تومان برای پنج دهک نخست و دو  دهک‌ دیگر مشمول طرح نیز حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان دریافت می‌کنند تا برای خرید اقلام غذایی تعیین‌شده استفاده کنند.
او درباره استمرار حمایت از کودکان در قالب این طرح گفت: کودکان مشمول این طرح به حال خود رها نمی‌شوند و به‌صورت مستمر توسط بهورزان، مراقبان سلامت و کارشناسان تغذیه از منظر رشد و وضعیت تغذیه پیگیری می‌شوند.
مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت با بیان اینکه اعتبار طرح افزایش یافته، توضیح داد: اعتبار اجرای این طرح به بیش از ۸ همت رسیده و تعداد کودکان تحت پوشش در وهله نخست حدود ۱۳۰ هزار نفر بود اما در حال حاضر حدود ۲۶۴ هزار کودک تحت پوشش قرار دارند.با توجه به افزایش قیمت اقلام غذایی، در سال جاری امکان افزایش تعداد کودکان تحت پوشش بیش از این میزان فراهم نشد.
این متخصص تغذیه با هشدار از روند چاقی در میان دانش آموزان گفت: متاسفانه حدود ۲۵ درصد دانش آموزان با اضافه وزن یا چاقی مواجه هستند. این وضعیت می‌تواند سبب فزایش بار بیماری‌های غیر واگیر در آینده شود. عوامل متعددی در بروز چاقی کودکان نقش دارد به طور مثال می‌توان به  سبک زندگی، افزایش شهرنشینی، کاهش فضاهای مناسب برای تحرک و کم‌تحرکی اشاره کرد. نقش نظام آموزشی نیز مهم است. هنگامی که کودکان از سنین پایین برای ورود به مدارس خاص و در دوران نوجوانی برای کنکور تلاش می‌کنند، این موضوع سبب کاهش فعالیت بدنی و تشدید اضافه وزن می‌شود.  او در پاسخ به پرسشی درباره مصرف لبنیات در ایران نیز گفت: مصرف لبنیات در کشور کمتر از میزان توصیه شده است و با توجه به افزایش قیمت لبنیات می‌توان گفت که میزان مصرف شاید از وضعیت کنونی کمتر هم شود.