شاخص‌های کلیدی برای انتخاب هوشمندانه نیروگاه‌های خورشیدی چیست؟

 رئیس گروه فنی و مهندسی ساتبا گفت: انتخاب پنل در پروژه‌های خورشیدی، فراتر از توان نامی و قیمت اولیه، باید بر پایه تحلیل چرخه عمر و عملکرد واقعی در اقلیم مقصد باشد تا از هزینه‌های پنهانِ آتی جلوگیری کند.
هومن صادقی رئیس گروه فنی و مهندسی ساتبا با اشاره به اهمیت انتخاب ماژول خورشیدی گفت: در پروژه‌های نیروگاهی، انتخاب پنل نباید به مقایسه‌ای ساده میان توان نامی و قیمت اولیه محدود شود، بلکه لازم است این انتخاب بر پایه تحلیل چرخه عمر، عملکرد واقعی در اقلیم مقصد و انطباق کامل با طراحی الکتریکی و راهبرد بهره‌برداری انجام شود.
صادقی تصریح کرد: در عمل، پنل خورشیدی یکی از تعیین‌کننده‌ترین مؤلفه‌ها در انرژی تولیدی طول عمر نیروگاه است و کیفیت انتخاب آن می‌تواند اختلاف معناداری در شاخص LCOE (هزینه هم‌تراز شده انرژی)، نرخ بازگشت سرمایه و پایداری تولید ایجاد کند. در حقیقت شاخص LCOE یا همان «هزینه تمام‌شده برق در طول عمر نیروگاه»، معیاری کلیدی برای سرمایه‌گذاران است که نشان می‌دهد به ازای هر کیلووات‌ساعت برقی که نیروگاه در طول ۲۰ تا ۲۵ سال تولید می‌کند، چقدر هزینه صرف شده است؛ هرچه کیفیت پنل بالاتر باشد، این هزینه کمتر و سودآوری پروژه بیشتر خواهد بود.
وی افزود: در ارزیابی فنی ماژول، نخست باید راندمان تبدیل، ضریب دمایی توان، رفتار پنل در دماهای بالا، نرخ افت اولیه LID (افت ناشی از نور) و LeTID (افت ناشی از نور و دمای بالا) در صورت ارتباط با فناوری سلول، و نرخ افت سالانه عملکرد به‌طور دقیق بررسی شود.
رئیس گروه فنی و مهندسی ساتبا توضیح داد: در اقلیم‌های گرم ایران، که دمای سطح ماژول در بخش قابل‌توجهی از سال به‌مراتب بالاتر از شرایط استاندارد آزمون است، اختلاف‌های ظاهراً کوچک در ضریب دمایی می‌تواند در مقیاس یک نیروگاه بزرگ، به کاهش قابل‌توجه انرژی سالانه منجر شود. از این رو، ارزیابی پنل صرفاً بر اساس مشخصات درج‌شده در شرایط STC (شرایط استاندارد آزمون) کافی نیست و باید عملکرد آن در شرایط واقعی بهره‌برداری نیز تحلیل شود.
شایان ذکر است شرایط آزمون استاندارد (STC) در واقع دمای خنک آزمایشگاهی (۲۵ درجه) است، در حالی که در تابستان‌های ایران دمای سطح پنل‌ها به بیش از ۶۰ درجه می‌رسد. از سوی دیگر، برخی پنل‌های بی‌کیفیت در ماه‌ها و سال‌های نخستِ تابش آفتاب و حرارت، دچار افت شدید و ناگهانی راندمان (پدیده‌های LID و LeTID) می‌شوند که تولید واقعی برق را بسیار کمتر از ارقام کاتالوگ می‌کند.
صادقی ادامه داد: علاوه بر پارامترهای نامی، فناوری سلول و معماری ماژول نیز اهمیت زیادی دارد. نوع سلول، کیفیت فرآیند ساخت، طراحی باس‌بارها، ساختار اتصال داخلی، کیفیت لمینیشن(کیفیت فرآیند لایه‌گذاری و آب‌بندی پنل خورشیدی در زمان ساخت)، نوع شیشه، کیفیت فریم، مقاومت در برابر رطوبت و نفوذپذیری لایه‌های پلیمری، همگی در دوام بلندمدت پنل نقش دارند.
رئیس گروه فنی و مهندسی ساتبا تصریح کرد: در پروژه‌های نیروگاهی، ماژولی مطلوب است که نه‌تنها راندمان اولیه مناسبی داشته باشد، بلکه در برابر تنش‌های حرارتی، سیکل‌های دمایی، تابش فرابنفش، رطوبت، گردوغبار و بارهای مکانیکی نیز رفتار پایداری از خود نشان دهد.
وی گفت: یکی از خطاهای متداول در انتخاب پنل، تمرکز بیش‌ازحد بر توان پیک نامی بدون توجه به تحمل‌پذیری بلندمدت، کیفیت واقعی ساخت و پایداری عملکرد است. در بسیاری از موارد، اختلاف چند وات در توان نامی، در برابر تفاوت در کیفیت مواد، دقت فرآیند تولید، رفتار ماژول در برابر PID (افت عملکرد ناشی از اختلاف پتانسیل الکتریکی بین سلول‌های ماژول و فریم/زمین)، میکروترک‌ها، هات‌اسپات، یا افت عملکرد ناشی از تنش‌های محیطی، اهمیت کمتری دارد.
صادقی افزود: در حقیقت پدیده‌هایی مانند «هات‌اسپات» (نقاط داغ ناشی از داغ شدن موضعی سلول که می‌تواند به سوختگی پنل بینجامد) یا «PID» (نشتی جریان و تخریب سلول به مرور زمان)، از جمله خطرات خاموشی هستند که در صورت خرید پنل‌های غیراستاندارد، پس از چند سال به شدت به تجهیزات آسیب زده و راندمان نیروگاه را به شکل غیرقابل بازگشت پایین می‌آورند. رئیس گروه فنی و مهندسی ساتبا گفت: بنابراین، انتخاب پنل باید بر مبنای جمع‌بندی مجموعه‌ای از آزمون‌ها، سوابق عملکرد میدانی، قابلیت ردیابی کیفیت و اعتبار فنی سازنده انجام شود.