تحول اداری

   پدرام رمضانی- نظام اداری ایران یک نظام دولتی با ویژگی‌هایی همچون بروکراسی زیاد و پیچیده، تعداد زیاد نیروی انسانی، بی‌انگیزگی و کم‌کاری نیروی انسانی، موازی کاری و تعداد زیاد سازمان‌ها با وظایف مشترک، قوانین و آئین‌نامه‌های زیاد و ناکارا، تخلف از قوانین و سوء استفاده از قدرت، حجم پایین خدمات غیرحضوری و … است. این ویژگی‌ها سبب شده است تا نظام اداری از طروق مختلف بر سر راه توسعه کشور مانع ایجادکند. افزایش هزینه‌های دولت و از کارکردافتادگی بودجه، کاهش شفافیت، اخلال در برنامه‌های دولت بخصوص برنامه‌های توسعه، ایجاد فضای نامناسب کسب و کار و گسترش فساد مهم‌ترین موانعی است که توسط نظام اداری بر سر راه توسعه ایجاد شده است. برای تحقق توسعه ضروری است نظام اداری اصلاح و ویژگی‌هایی که برای آن ذکر شد برطرف شوند.
از زمانی که رئیس‌جمهور پزشکیان گفتمان تخصص‌گرایی و اعتماد به بدنه کارشناسی را به‌عنوان راهکار خروج از بن‌بست‌های ملی برشمرد، اصلاحات اساسی در ساختار نظام اداری به‌عنوان پیشران تحقق این گفتمان معرفی شد، گفتمانی که به سبب اهمیت کارکردی و اثر مثبت بر اقناع جمعی توانست توجه افکار عمومی را به سمت یک چالش قدیمی و کهنه معطوف و انتظار شکل‌گیری اصلاحات اساسی در بین نخبگان و صاحب‌نظران مدیریت را زنده کند و آن اصلاح و بهبود نظام اداری کشور بود.
نظام اداری کشور در بعد ساختاری با موانع بسیاری مواجه است. مهم‌ترین موانع موجود عبارتند از: ساختار بوروکراتیک ناکارآمد و غیار منعطف؛ تضاد میان ساختار نوین و ساختار سنتی؛ تضاد ساختار با فرهنگ سازمانی؛ همسو نبودن ساختارها با نظام منعطف، توقعات و و انتظارات. دوان‌سالاری آفت اصلی اداره‌های دولتی و خصوصی است و به شدت شهروندان را رنج می‌دهد.
اصلاح نظام اداری یکی از مهم‌ترین پیش‌نیازهای توسعه و حکمرانی مطلوب به شمار می‌آید. افزایش پیچیدگی مسائل عمومی، رشد انتظارات شهروندان و تحولات فناوری، ضرورت نوسازی مستمر ساختارها و فرایندهای اداری را بیش از گذشته آشکار ساخته است. موفقیت این اصلاحات تنها به تغییر قوانین و ساختارها محدود نمی‌شود، بلکه نیازمند تحول در فرهنگ سازمانی، ارتقای شایستگی کارکنان، گسترش شفافیت و تقویت پاسخگویی در تمامی سطوح اداری است. در نهایت، هر اندازه نظام اداری کارآمدتر، چابک‌تر و شهروندمحورتر باشد، زمینه تحقق اهداف توسعه و افزایش اعتماد عمومی نیز فراهم‌تر خواهد شد.
برای اصلاح نظام اداری علاوه بر اینکه باید به ساختارها و فرآیندها توجه داشت باید به عوامل بسترساز و زمینه‌سازی که تغییر ساختارها و فرآیندها را شکل می‌دهند نیز توجه نمود. عوامل مؤثر بر اصلاح نظام اداری در سه گروه عوامل مربوط به «محیط و بستر»، «فرآیند تدوین» و «کارگزاران و مجریان» برنامه ‌های اصلاح نظام اداری قرار می‌گیرند.
خلاقیت و شجاعت در تصمیم­‌گیری­‌ها از الزام­های اساسی تحول اداری است. از سوی دیگر این واحد اعتقاد راسخ به تعامل مثبت با همه واحدها را دارد، زیرا که تعامل، دل­ها را به هم نزدیک می­کند و فاصله­ها را از میان برمی­دارد. 
همچنین خلاقیت با آفرینش الگوهای بومی تحول و شجاعت در اجرای قاطعانه تصمیم­ها مفهوم پیدا می­کند. 
 ضرورت بهبود مستمر امور اداری یکی از اصلی­ترین مأموریت­های سازمان­ها و دستگاه­ها است و در صورتی می­تواند تحول را عینی و عملیاتی نمود که تحول اداری از داخل سازمان آغاز شود. این مهم در سایه تلاش، پشتکار و بهره­گیری از برنامه­های پنج­ساله توسعه و رهنمودهای رهبری قابل اجرا می‌­باشد. 
علاوه بر این، واحدهای مربوطه باید در مسیری گام برداند که با توجه به اقدام­های انجام شده، قدرت و توانایی تئوریزه کردن الگوهای تحول را داشته و از کارآمدی لازم نیز برخوردار باشند.