امنیت فکری و امنیت روانی

 نکیسا دمیرچی- امنیت روانی به معنای احساس اطمینان، آرامش و اعتماد به خود، دیگران و محیط است که از رابطه مثبت بین فرد و جامعه ناشی می شود. امنیت روانی در ایران تحت تاثیر عوامل مختلفی از جمله تحولات سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و مذهبی قرار گرفته است که برخی از آن ها منجر به تزلزل، تهدید و خشونت روانی شده اند. در قلمرو وسیع تجربیات بشری، مفاهیمی همچون امنیت فکری و روانی دارای اهمیت عمیقی هستند و ادراکات، رفتارها و رفاه کلی ما را شکل می‌دهند. این مفهوم، جنبه مهمی از رفاه فردی و هماهنگی اجتماعی است.امنیت فکری، ستون رفاه شناختی ما، احساس اعتمادبه‌نفس و اطمینان به توانایی‌های فکری ما را دربرمی‌گیرد. این موضوع به اعتقاد ما نسبت به ارزشمند و معتبر بودن افکار، ایده‌ها و دانش ما اشاره دارد.
امنیت روانی یکی از اساسی‌ترین ارکان یک جامعه سالم و پیش‌شرط تحقق توسعه پایدار است. رهبر معظم انقلاب اسلامی، حضرت آیت‌الله خامنه‌ای بارها در بیانات خود به این موضوع پرداخته و بر اهمیت آن تأکید کرده‌اند. ایشان امنیت روانی را به معنای آرامش، اعتماد و امید به آینده تعریف می‌کنند و نقش آن را در ثبات اجتماعی و سیاسی کشور حیاتی می‌دانند. از نگاه رهبر انقلاب، عوامل متعددی مانند شایعه‌پراکنی، فساد، بی‌عدالتی و مشکلات اقتصادی می‌توانند امنیت روانی جامعه را تهدید کنند. در مقابل، راهکارهایی همچون تقویت ایمان و معنویت، مبارزه با فساد، ترویج امید و نظارت بر فضای مجازی برای تأمین امنیت روانی پیشنهاد می‌شود.
امنیت روانی نیز به همان اندازه ضروری است که به رفاه عاطفی و احساس امنیت در درون خود و محیط ما مربوط می‌شود. این احساس حمایت، پذیرفته شدن و درک شدن است که حس تعلق و ارتباط را تقویت می‌کند.در طول این مقاله قصد داریم در قلب این موضوع کاوش کرده و با هم در قلمروهای امنیت فکری و روانی حرکت کنیم . همچنین، به بررسی ابعاد مختلف و ماهیت چند وجهی امنیت فکری و روانی، مولفه‌های اصلی آن و اهمیت این نوع از امنیت می‌پردازیم.
امنیت فکری به محیطی اطلاق می‌شود که افراد در آن احساس آزادی می‌کنند تا افکار، عقاید و نظرات خود را بدون ترس از قضاوت یا انتقام‌جویی بیان کنند. این شامل ایجاد فضایی می‌شود که در آن دیدگاه‌های متنوع ارزشمند تلقی شده، گفت‌وگوهای باز مورد استقبال قرار می‌گیرند و همچنین فرهنگ کنجکاوی، یادگیری و نوآوری را پرورش می‌دهد. این نوع از امنیت، رکن اساسی رفاه شناختی ما، احساس اعتمادبه‌نفس و اطمینان خاطر از توانایی‌های فکری ما را دربر می‌گیرد.
همچنین ما با وجود این نوع از امنیت، می‌توانیم ایده‌های جدید را کشف کنیم، عقاید از پیش تعیین‌شده را به چالش بکشیم و رشد در حوزه‌ی دانش را در آغوش بکشیم.از سوی دیگر، امنیت روانی مربوط به فضایی است که در آن افراد احساس راحتی می‌کنند که خودشان باشند، احساسات خود را به اشتراک بگذارند و بدون ترس از پیامدهای منفی، ریسک‌های بین فردی را بپذیرند. این شامل ایجاد اعتماد، همدلی و احترام متقابل است که به افراد اجازه می‌دهد بدون ترس از طرد شدن یا مورد تمسخر واقع شدن، در تعاملات خود آسیب پذیر و اصیل باشند. این نوع از امنیت پایه‌ای پایدار را فراهم می‌کند که بر‌اساس آن قادر خواهیم بود که پیچیدگی‌های زندگی را از سر بگذرانیم، در صورت نیاز به دنبال حمایت باشیم و در مواجهه با ناملایمات زندگی، انعطاف‌پذیری را در خود رشد و پرورش دهیم.
هم امنیت فکری و هم امنیت روانی، برای ارتقای روابط سالم، پرورش خلاقیت و نوآوری و همچنین حمایت از رفاه فردی بسیار مهم هستند. این مفاهیم به هم مرتبط بوده، دارای قدرتی در شکل‌دهی به زندگی ما هستند و به ایجاد محیطی کمک می‌کنند که در آن افراد بتوانند از نظر شخصی و حرفه‌ای شکوفا شوند. به‌طور‌کلی احساس امنیت روانی و فکری به افراد این امکان را می‌دهد که بهترین عملکرد خود را در خانه، مدرسه، دانشگاه و محیط کار داشته باشند.