صفحه اول
همایون تنگسیری- جهانیشدن و در پرتو آن، توسعه و پیشرفت سریع در فناوری ارتباطات و اطلاعات، گسترش استفاده از وسایل ارتباطی سریع و در پی آن دسترسی آسان به اطلاعات، شرایط بینالمللی را دگرگون ساخته است. این دگرگونی ساختاری و ماهوی در نظام بینالملل دیپلماسی عمومی را تبدیل به ابزاری نموده است که دولت ها با توسل به آن بهتر می توانند به اهداف ملی خود در رابطه با دیگر کشورها و در صحنه بینالملل دست یابند. جهتدهی افکار عمومی، نقش رسانه های تصویری، شنیداری و نوشتاری با برد بینالمللی، تاثیر مهاجرتها، بینالمللیشدن افکار و اندیشهها، گسترش نقش نهادها و سازمانهای بینالمللی غیردولتی، تبادل فرهنگها، جابجایی و ارتباط آسان نخبگان، درگیرشدن جامعه مدنی در امور سیاسی- بینالمللی، جهانیشدن فرهنگها، از جمله زمینهها و حوزههایی هستند که دیپلماسی عمومی میتواند با اتّکا به آن و انسجام بخشیدن به سیاستهای دولتها بر افکار و اذهان مردم سایر کشورها اثر گذارد. اهداف دکترین سیاست خارجی هر کشور ارائه اصول کلی برای هدایت سیاست خارجی و انجام دیپلماسی است. این اصول به رهبری سیاسی یک کشور اجازه می دهد تا با وضعیت های مختلف پیش آمده به طور مناسب برخورد نماید و رفتار کشور در برابر سایر کشورها را توضیح دهد. نیل به مقاصد سیاسی، امنیتی و اقتصادی همواره از مهمترین اهداف کشورها در تدوین و اعمال سیاست خارجیشان بوده است. برای تحصیل این مقاصد کشورها عمدتاً و به طور سنتی نوعی دیپلماسی مبتنی بر رویکردها و ابزارهای سیاسی، نظامی و اقتصادی را در پیش میگیرند؛ دیپلماسی به معنای هنر برقراری ارتباط، مذاکره و مدیریت روابط میان کشورها، سازمانها یا افراد به منظور دستیابی به اهداف مشخص، بدون استفاده از زور و خشونت است. این مفهوم، از دیرباز نقشی محوری در هدایت سیاستهای خارجی، جلوگیری از درگیریها و ایجاد توافقات بینالمللی ایفا کرده است.دیپلماسی نه تنها در سطح دولتها بلکه در سطوح سازمانهای بینالمللی، شرکتهای چندملیتی، و حتی در تعاملات فردی کاربرد دارد. هدف اصلی دیپلماسی، حفظ منافع ملی، ایجاد صلح، توسعه همکاریهای اقتصادی، فرهنگی و سیاسی و مدیریت بحرانهاست. در لغت نامه مرحوم علی اکبر دهخدا دیپلماسی فن و عمل رهبری مذاکرات به منظور حصول سازش بین ملت ها که مورد رضایت طرف مقابل باشد و نیز آداب و مراسم و طرق رهبری این مذاکرات و در فرهنگ عمید شیوه ها و فنون سیاسی برای ارتباط با کشور های دیگر است . اما در دانشنامه سیاسی آشوری این طور تعریف شده است : دیپلماسی به دانش ارتباط میان سیاست مداران و سردمداران جهان گفته می شود . به طور واضح تر ، دیپلماسی وسیله ای برای برقراری صلح و امنیت یا روشی جهت تنش زدایی بین دو یا چند کشور است که خواهان کاستن دشمنی و هم افزایی صلح آمیز و پایداری سیاسی هستند و برای بقا ارتباطات دوستانه در سطح بین المللی تلاش می کنند دیپلماسی، هنری است که با مهارت، دانش و تجربه شکل میگیرد. در جهانی که تنشها و رقابتهای سیاسی روز به روز پیچیدهتر میشوند، تسلط بر دیپلماسی و درک انواع و نکات آن برای موفقیت ملی و جهانی حیاتیتر از همیشه است. کشورهایی که دیپلماسی فعال و هوشمندانهای دارند، توانستهاند منافع خود را بهتر حفظ کنند و روابط بینالمللی پایدارتری بسازند.